Morfologie: Hoofdstuk 1: De bouw van wortel, stengel en blad
1. De wortel
A) Definitie
o Draagt geen bladeren of knopen
o Ongeleed
o Worden niet groen door belichting
B) Bouw
o VW = Volwassen wortel
o CF = Celdifferentiatiezone
o CS = celstrekkingszone
o CD = celdelingszone
o wh = wortelharen
o cc = centrale cilinder
o s = schors
o e = epidermis
o ic = initiale cellen
o wm = wortelmutsje
- Wortelharen
o Naar de top toe steeds nieuwe wortelharen terwijl oude verschrompelen + afsterven
o Via wortelharen neemt wortel water + mineralen op
o Beperkte levensduur wortel groeit verder + meer wortelharen naar top
Zone van wortelharen schuift steeds naar voren
- Slijmschede
o Bodemdeeltjes kleven aan wortelharen
o Vanaf worteltop tot achter laatst uitgestorven wortelharen
o Slijm:
Beter contact tussen absorberende wortelhaartjes + bodemdeeltjes
Bescherming tegen uitdroging
- Wortelmutsje
o Beschermen van groeitop
o Slijt af aan de buitenkant
o Maakt steeds nieuw materiaal
- Kurkzone
o Achter zone van wortelharen buitenste cellen verkurken
o Cellen ondoordringbaar voor water
o Kunnen zijwortels vormen met wortelhaartjes
, C) Types
1) Primair wortelstelsel
- Kiemwortel = belangrijkste wortel + ontstaat bij ontkieming van zaden
Hoofdwortel = verdere ontwikkeling kiemwortel + ondergrondse verlenging van stengel
- Kiemwortel verdwijnt/even sterk ontwikkelt gebundeld wortelstelsel van bijwortels
- Bijwortels/adventieve wortels = alle wortels die geen hoof-/bijwortels zijn
2) Secundair wortelstelsel
- Zijwortels = vertakking van hoofdwortel
D) Functies
1) Vasthechten in de bodem
o Uitgebreidheid van wortelgestel vochtigheid + klimaat + bodemsamenstelling
o Meeste wortels niet dieper dan 1 m + spreiden vooral zijdelings uit
2) Opnemen van water + mineralen
Geheel van wortelharen groot absorptieoppervlak
3) Opslaan van reservevoedingsstoffen
4) Transport
E) Omgevormde wortels
1) Knolvormige wortels = als hoofdwortel verdikt
o Opslagplaats van voedsel
o Penwortel = verdikte hoofdwortel langwerpig + smal
o 2jarige planten
o Verdikte stengel: bv. radijs, raap
o Verdikte hoofdwortel: bv. suikerbiet
2) Wortelknollen
o Verdikte bijwortels
o Verbinding met knop die dient voor vermenigvuldiging
o Bv. dahlia, speenkruid
3) Wortels met wortelknolletjes = symbiotische wortels
o In knolletjes leven bacteriën van geslacht Rhizobium
In symbiose met hogere plant
o Bacteriën:
N uit lucht halen + omzetten in N-verbindingen
Aminozuren opgebouwd aanmaak eiwitten voor plant + bacteriën
o Plant: bacteriën krijgen water + zouten + suikers
o Symbiose met wederzijds voordeel = mutualisme
1. De wortel
A) Definitie
o Draagt geen bladeren of knopen
o Ongeleed
o Worden niet groen door belichting
B) Bouw
o VW = Volwassen wortel
o CF = Celdifferentiatiezone
o CS = celstrekkingszone
o CD = celdelingszone
o wh = wortelharen
o cc = centrale cilinder
o s = schors
o e = epidermis
o ic = initiale cellen
o wm = wortelmutsje
- Wortelharen
o Naar de top toe steeds nieuwe wortelharen terwijl oude verschrompelen + afsterven
o Via wortelharen neemt wortel water + mineralen op
o Beperkte levensduur wortel groeit verder + meer wortelharen naar top
Zone van wortelharen schuift steeds naar voren
- Slijmschede
o Bodemdeeltjes kleven aan wortelharen
o Vanaf worteltop tot achter laatst uitgestorven wortelharen
o Slijm:
Beter contact tussen absorberende wortelhaartjes + bodemdeeltjes
Bescherming tegen uitdroging
- Wortelmutsje
o Beschermen van groeitop
o Slijt af aan de buitenkant
o Maakt steeds nieuw materiaal
- Kurkzone
o Achter zone van wortelharen buitenste cellen verkurken
o Cellen ondoordringbaar voor water
o Kunnen zijwortels vormen met wortelhaartjes
, C) Types
1) Primair wortelstelsel
- Kiemwortel = belangrijkste wortel + ontstaat bij ontkieming van zaden
Hoofdwortel = verdere ontwikkeling kiemwortel + ondergrondse verlenging van stengel
- Kiemwortel verdwijnt/even sterk ontwikkelt gebundeld wortelstelsel van bijwortels
- Bijwortels/adventieve wortels = alle wortels die geen hoof-/bijwortels zijn
2) Secundair wortelstelsel
- Zijwortels = vertakking van hoofdwortel
D) Functies
1) Vasthechten in de bodem
o Uitgebreidheid van wortelgestel vochtigheid + klimaat + bodemsamenstelling
o Meeste wortels niet dieper dan 1 m + spreiden vooral zijdelings uit
2) Opnemen van water + mineralen
Geheel van wortelharen groot absorptieoppervlak
3) Opslaan van reservevoedingsstoffen
4) Transport
E) Omgevormde wortels
1) Knolvormige wortels = als hoofdwortel verdikt
o Opslagplaats van voedsel
o Penwortel = verdikte hoofdwortel langwerpig + smal
o 2jarige planten
o Verdikte stengel: bv. radijs, raap
o Verdikte hoofdwortel: bv. suikerbiet
2) Wortelknollen
o Verdikte bijwortels
o Verbinding met knop die dient voor vermenigvuldiging
o Bv. dahlia, speenkruid
3) Wortels met wortelknolletjes = symbiotische wortels
o In knolletjes leven bacteriën van geslacht Rhizobium
In symbiose met hogere plant
o Bacteriën:
N uit lucht halen + omzetten in N-verbindingen
Aminozuren opgebouwd aanmaak eiwitten voor plant + bacteriën
o Plant: bacteriën krijgen water + zouten + suikers
o Symbiose met wederzijds voordeel = mutualisme
