OLR-Leerdoelen (lijst) - Praktijkonderzoek
De 7 diverse fasen van het onderzoek weergeven
De kenmerken van diverse beschrijvende statistische technieken (centrale waarden,
spreidingsmaten…) in eigen woorden uitleggen
De output van SPSS met betrekking tot de onderzoeksgegevens van een onderzoek in
het psychologisch werkveld (centrale maten, spreidingsmaten, correlatie en regressie)
interpreteren
De rol van de statistiek binnen het psychologisch onderzoek weergeven
De statistische samenhang tussen twee variabelen berekenen, zowel handmatig als op
de wijze gehanteerd binnen SPPS
Een wetenschappelijke stelling of publicatie op basis van voorgestelde criteria
evalueren
In de context van een concrete onderzoeksvraag alternatieve berekeningsmethoden
weergeven voor de berekening van centrale waarden, spreidingsmaten, correlatie en
regressie
In de context van een concrete onderzoeksvraag de bruikbaarheid van visuele
voorstellingen uit SPSS (grafieken…) verklaren
In een concreet onderzoek onderbouwen of er sprake is van 'betrouwbaarheid' en
'validiteit'
In een concrete casus de (ethische) risico’s van de statistiek aangeven
In een concrete onderzoeksvraag de afhankelijke en onafhankelijke variabelen
aangeven
In een wetenschappelijke (inter)nationale publicatie binnen het psychologisch werkveld
beoordelen of de gehanteerde statistische technieken op de juiste wijze zijn
gehanteerd
Inzicht in de relatie tussen twee variabelen aantonen
Motiveren welke onderzoeksmethoden in een concreet onderzoek worden gehanteerd
Onderzoeksresultaten in enkele coherente zinnen weergeven
Op basis van statistische gegevens in het psychologisch werkveld beredeneren welke
berekeningen moeten worden uitgevoerd om de onderzoeksvraag te beantwoorden
Sterke en zwakke punten van de diverse vormen van steekproeftrekking aan de hand
van een concrete casus uitleggen
1
,2
, Statistiek
1. de statistiek in het onderzoek
1.1 Wat is beschrijvende statistiek?
(Beschrijvende) statistiek = de wetenschap van het verzamelen van gegevens, het classificeren,
samenvatten, organiseren, analyseren en interpreteren van deze informatie.
2 vormen:
Beschrijvende statistiek
Het verzamelen van gegevens.
Samenvatten aan de hand van kengetallen en/of een grafische presentatie.
Analyseren van de samenhang.
Inductieve statistiek
Wat betekenen deze resultaten in relatie tot de populatie (alle mensen, veralgemenen)
Schattingsprobleem -> hoe maken we de vertaling naar de gemiddelde populatie?
1.2 Dit is onderzoek
Het doel van een onderzoek is dat we op basis van waarnemingen algemene uitspraken doen over
de werkelijkheid.
Uitspraak: bewering waarin een of meerdere objecten een eigenschap wordt toegeschreven.
Bv: assepoester is eenzaam -> niet algemeen van aard, gaat niet over waarneming/werkelijkheid.
Een wetenschappelijk onderzoek is:
Objectiviteit
Vooroordelen die je kan hebben moeten uitschakelen worden door het onderzoek met
meerderen mensen te doen, vooroordelen moeten buitenspel gezet worden
Controleerbaarheid
Andere onderzoekers zouden moeten kunnen onderzoeken of jouw onderzoek klopt, bv door
het te herhalen
Herhaalbaarheid
Zodat je het kan controleren
Systematiek
Opbouw die logisch is zodat ze makkelijk te controleren zijn of herhalen.
Er moet aan alle 4 voldaan zijn
Natuurwetenschappers versus gedragswetenschappers:
Natuurwetenschappers maken gebruik van Gedragswetenschappers maken gebruik van
Determinisme: het staat vast in de wetten Probabilisme: gemiddeld genomen/waarschijnlijk
bv: pen die je laat vallen, valt op de grond zal het zo gebeuren
Ethiek en statistiek:
Dingen die niet ethisch zijn:
Onderzoek publiceren dat pretendeert significante resultaten (betekenisvol resultaat)
gevonden te hebben, terwijl dat niet zo is
3
, De hoofdvraagstelling afstemmen op de resultaten van je onderzoek Als opdrachtgever
hypothesen hebben en een onderzoeker zoeken die deze onderbouwt.
Proefpersonen geen voorlichting geven.
Causale (rechtstreeks verband) relaties benoemen, terwijl er geen zijn.
Als je grafiek niet start van nul is de schok groter.
Twee typen variabele:
Onafhankelijke variabele
Verschillen in deze variabele wordt gezien als oorzaak van verschillen in de afhankelijke
variabele.
Afhankelijke variabele
Verschillen in deze variabele wordt gezien als gevolg van verschillen in de onafhankelijke
variabele.
Variabele ter studie
Twee typen onderzoek:
Het experiment:
Onderzoeken de manipulatie van variabelen en de impact die dit heeft op de
afhankelijke variabele
Groepsvergelijkend experiment/between subjects: vergelijken van gedrag in
verschillende condities, twee groepen met elkaar vergeleken (controlegroep en
experimentele groep)
Experimenten met herhaalde metingen/within subjects: zelfde situaties, maar
andere omstandigheden, proefpersonen worden na en voor behandeling gemeten
Mogelijkheid tot besluiten causale relaties
Het survey-onderzoek:
Geen manipulatie van variabelen
Steekproeftrekking uit de te onderzoeken populatie en de respondenten een reeks
vragen/tests voorleggen
Geen mogelijkheid tot besluiten causale relaties want:
beide variabele gelijktijdig gemeten -> moeilijk vast te stellen of de oorzaak
vooraf ging aan gevolg
Mogelijke samenhang -> verklaard door derde variabele
=> vierde voorwaarde voor een causale relatie
4 voorwaarden causale relatie:
1) De oorzaak en het gevolg moeten in een tijdruimtelijke structuur samen voorkomen
2) De oorzaak dient vooraf te gaan aan het gevolg
3) Het gevolg zal nooit optreden zonder het voorkomen van de oorzaak
4) Indien de oorzaak aanwezig is, moet het gevolg er ook zijn
=> Gedragswetenschappers maken vaak gebruik van survey omdat het manipuleren van sommige
variabelen niet ethisch aanvaardbaar is
1.3 Wat zijn de fasen in het onderzoekproces:
1. De vraagstelling
4
De 7 diverse fasen van het onderzoek weergeven
De kenmerken van diverse beschrijvende statistische technieken (centrale waarden,
spreidingsmaten…) in eigen woorden uitleggen
De output van SPSS met betrekking tot de onderzoeksgegevens van een onderzoek in
het psychologisch werkveld (centrale maten, spreidingsmaten, correlatie en regressie)
interpreteren
De rol van de statistiek binnen het psychologisch onderzoek weergeven
De statistische samenhang tussen twee variabelen berekenen, zowel handmatig als op
de wijze gehanteerd binnen SPPS
Een wetenschappelijke stelling of publicatie op basis van voorgestelde criteria
evalueren
In de context van een concrete onderzoeksvraag alternatieve berekeningsmethoden
weergeven voor de berekening van centrale waarden, spreidingsmaten, correlatie en
regressie
In de context van een concrete onderzoeksvraag de bruikbaarheid van visuele
voorstellingen uit SPSS (grafieken…) verklaren
In een concreet onderzoek onderbouwen of er sprake is van 'betrouwbaarheid' en
'validiteit'
In een concrete casus de (ethische) risico’s van de statistiek aangeven
In een concrete onderzoeksvraag de afhankelijke en onafhankelijke variabelen
aangeven
In een wetenschappelijke (inter)nationale publicatie binnen het psychologisch werkveld
beoordelen of de gehanteerde statistische technieken op de juiste wijze zijn
gehanteerd
Inzicht in de relatie tussen twee variabelen aantonen
Motiveren welke onderzoeksmethoden in een concreet onderzoek worden gehanteerd
Onderzoeksresultaten in enkele coherente zinnen weergeven
Op basis van statistische gegevens in het psychologisch werkveld beredeneren welke
berekeningen moeten worden uitgevoerd om de onderzoeksvraag te beantwoorden
Sterke en zwakke punten van de diverse vormen van steekproeftrekking aan de hand
van een concrete casus uitleggen
1
,2
, Statistiek
1. de statistiek in het onderzoek
1.1 Wat is beschrijvende statistiek?
(Beschrijvende) statistiek = de wetenschap van het verzamelen van gegevens, het classificeren,
samenvatten, organiseren, analyseren en interpreteren van deze informatie.
2 vormen:
Beschrijvende statistiek
Het verzamelen van gegevens.
Samenvatten aan de hand van kengetallen en/of een grafische presentatie.
Analyseren van de samenhang.
Inductieve statistiek
Wat betekenen deze resultaten in relatie tot de populatie (alle mensen, veralgemenen)
Schattingsprobleem -> hoe maken we de vertaling naar de gemiddelde populatie?
1.2 Dit is onderzoek
Het doel van een onderzoek is dat we op basis van waarnemingen algemene uitspraken doen over
de werkelijkheid.
Uitspraak: bewering waarin een of meerdere objecten een eigenschap wordt toegeschreven.
Bv: assepoester is eenzaam -> niet algemeen van aard, gaat niet over waarneming/werkelijkheid.
Een wetenschappelijk onderzoek is:
Objectiviteit
Vooroordelen die je kan hebben moeten uitschakelen worden door het onderzoek met
meerderen mensen te doen, vooroordelen moeten buitenspel gezet worden
Controleerbaarheid
Andere onderzoekers zouden moeten kunnen onderzoeken of jouw onderzoek klopt, bv door
het te herhalen
Herhaalbaarheid
Zodat je het kan controleren
Systematiek
Opbouw die logisch is zodat ze makkelijk te controleren zijn of herhalen.
Er moet aan alle 4 voldaan zijn
Natuurwetenschappers versus gedragswetenschappers:
Natuurwetenschappers maken gebruik van Gedragswetenschappers maken gebruik van
Determinisme: het staat vast in de wetten Probabilisme: gemiddeld genomen/waarschijnlijk
bv: pen die je laat vallen, valt op de grond zal het zo gebeuren
Ethiek en statistiek:
Dingen die niet ethisch zijn:
Onderzoek publiceren dat pretendeert significante resultaten (betekenisvol resultaat)
gevonden te hebben, terwijl dat niet zo is
3
, De hoofdvraagstelling afstemmen op de resultaten van je onderzoek Als opdrachtgever
hypothesen hebben en een onderzoeker zoeken die deze onderbouwt.
Proefpersonen geen voorlichting geven.
Causale (rechtstreeks verband) relaties benoemen, terwijl er geen zijn.
Als je grafiek niet start van nul is de schok groter.
Twee typen variabele:
Onafhankelijke variabele
Verschillen in deze variabele wordt gezien als oorzaak van verschillen in de afhankelijke
variabele.
Afhankelijke variabele
Verschillen in deze variabele wordt gezien als gevolg van verschillen in de onafhankelijke
variabele.
Variabele ter studie
Twee typen onderzoek:
Het experiment:
Onderzoeken de manipulatie van variabelen en de impact die dit heeft op de
afhankelijke variabele
Groepsvergelijkend experiment/between subjects: vergelijken van gedrag in
verschillende condities, twee groepen met elkaar vergeleken (controlegroep en
experimentele groep)
Experimenten met herhaalde metingen/within subjects: zelfde situaties, maar
andere omstandigheden, proefpersonen worden na en voor behandeling gemeten
Mogelijkheid tot besluiten causale relaties
Het survey-onderzoek:
Geen manipulatie van variabelen
Steekproeftrekking uit de te onderzoeken populatie en de respondenten een reeks
vragen/tests voorleggen
Geen mogelijkheid tot besluiten causale relaties want:
beide variabele gelijktijdig gemeten -> moeilijk vast te stellen of de oorzaak
vooraf ging aan gevolg
Mogelijke samenhang -> verklaard door derde variabele
=> vierde voorwaarde voor een causale relatie
4 voorwaarden causale relatie:
1) De oorzaak en het gevolg moeten in een tijdruimtelijke structuur samen voorkomen
2) De oorzaak dient vooraf te gaan aan het gevolg
3) Het gevolg zal nooit optreden zonder het voorkomen van de oorzaak
4) Indien de oorzaak aanwezig is, moet het gevolg er ook zijn
=> Gedragswetenschappers maken vaak gebruik van survey omdat het manipuleren van sommige
variabelen niet ethisch aanvaardbaar is
1.3 Wat zijn de fasen in het onderzoekproces:
1. De vraagstelling
4
