Veerkracht les
Oplossingsgerichte benaderingen en positieve psychologie,
Weerman
Oplossingsgerichte hulpverleners houden zich niet zoveel bezig met het probleem. Er wordt direct
bekeken naar wat goed gaat en hoe deze oplossingen versterkt kunnen worden. De
ontwikkelingsmogelijkheden en de competenties van de cliënt staan centraal.
Basishouding van Niet-Weten. De cliënt is expert. De hulpverlener ordent en is een motiverende
gesprekspartner. Vraaggerichte, kortdurende competentiegerichte vormen van hulpverlening: de
cliënt bepaald de behandeldoelen, de hulpverlener op wat de cliënt wil en versterkt datgene wat de
patiënt positief vindt en al kan.
Positieve psychologie(Seligman): oplossingsgerichte benadering, gebruiken van gesprekstechnieken
en de juiste houding. Dus de cliënt is de expert en de therapeut slaat aan bij de manier van doen van
de cliënt. De hulpverlener gebruikt alles wat de cliënt helpt om zijn eigen doelen te bereiken.
Seligman is van de term; Geleerde hulpeloosheid die aangeeft dat als dat geen effect heeft, je een
gevoel van hulpeloosheid ontwikkelt waarbij je passief blijft.
Bannink(2009): is de gene die in NL de positieve psychologie heeft uitgewerkt.
Positieve psychologie legt het accent op positieve eigenschappen van mensen, zoals validiteit,
veerkracht en doorzettingsvermogen.
Veerkracht: risilience, Mensen hebben een grote veerkracht en kunnen met een positieve instelling
veel tegenslagen aan. Uit tegenslagen kan ook iets groeien! Het zelfvertrouwen en dat wat iemand al
goed kan, te versterken en werkt men vanuit een attitude van hoop en optimisme met de cliënt
samen.
Nadruk op beschermende factoren: Strenghts based model. Je doet een apel op de levenskracht van
het individu.
Negatieve gebeurtenissen horen erbij: je kan niet altijd positief blijven, boosheid en angst
bijvoorbeeld moeten ook de ruimte krijgen als dat nodig is.
Oplossingsgerichte benadering: Milton Erickson (1901-1980), alles is bruikbaar wat de cliënt
aandraagt. Praten over mogelijke oplossingen is effectiever dan praten over de problemen. Kleine
veranderingen (kleine doelen)bleken op den duur tot grote veranderingen te leiden.
Invloed van andere benaderingen: clientgerichte- , systeem therapeutische- en van de cognitief-
gedragstherapeutische benaderingen. Overeenkomst met clientgerichte benadering; sluit de
hulpverlener aan bij de belevingswereld van de cliënt en richt zich op wat positief kan zijn voor de
toekomst. Overeenkomst met systeem therapeutische benadering; een individueel probleem (of
beter gezegd: individueel bedachte oplossingen) altijd in een relationele context plaatst. Er wordt
nagegaan wat voor effect mogelijke oplossingen hebben op belangrijke anderen en op de relaties
met hen. Cliënt is onderdeel van een groter, sociaal systeem. Oplossingsgerichte benadering is in
feite een moderne variant van de communicatietheoretische systeembenadering.
Conitiefgedragstherapeutische benadering is verwant aan oplossingsgerichte benadering omdat het
wordt gezien als een vorm van problematische waarnemingen en denken. Men werkt veel met
positieve bekrachtiging en stimuleert de cliënt ander gedrag uit te proberen. De rol van de therapeut
is meer coachend, terwijl de rol van een cognitieve-gedragstherapeut meer die van een trainer is.
, Een succesvol eind als uitgaanspunt met de ‘wondervraag’ hoe ziet de cliënt de gewenste toekomst.
Uitganspunten oplossingsgerichte benadering:
1. Problemen horen bij het leven. 2. Verandering is onvermijdelijk. 3. Problemen kunnen gezien
worden als niet-succesvolle pogingen om moeilijkheden op te lossen. 4. Het is niet nodig om
veel over het probleem te weten te komen om met oplossingen te komen. 5. Geen enkel
probleem is er altijd. 6. Praten over succesvolle veranderingen blijkt positief te werken.
7. Niet alle problemen hoeven te worden opgelost om een cliënt weer op weg te krijgen.
8. Die cliënt moet een interne locus of control ontwikkelen. 9. Veranderingen gaan in stadia.
10. Hulpverlener en cliënt werken samen. 11. De cliënt bepaald de behandeldoelen en de
cliënt is verantwoordelijk voor het uitvoeren van het behandelplan dat in overleg is
opgesteld. 12. Voor een probleem bestaat niet 1 ‘bepaalde’ of ‘beste’ oplossing.
13. Een actieve houding is belangrijk bij het hanteren en voorkomen van problemen.
14. ‘weerstand’ is geen bruikbaar begrip. 15. De werkelijkheid van een kwestie van kijken en
benoemen. De hulpverlener moedigt de cliënt aan te fantaseren, een nieuwe werkelijkheid
te bedenken.
Formuleren van doelen: Samen stel je doelen op die SMART zijn. Specifiek, meetbaar, actueel,
relevant en tijdgebonden. Goede doelen hebben een aantal kenmerken:
- Ze zijn in overleg met de cliënt samengesteld.
- Ze houden een uitdaging in voor de cliënt: ze zijn niet te makkelijk haalbaar.
- Ze zijn gekoppeld aan sociale context. De hulpverlener gaat samen met cliënt de mogelijke
effecten van doelen op de sociale omgeving na.
- Ze zijn geformuleerd in termen van oplossingen en niet in termen van de afwezigheid van
een probleem.
- Ze zijn klein en gesplitst in haalbare concrete stappen.
- Ze zijn geformuleerd in termen van concreet gedrag. Bijv. ‘drie dagen in de week voor 9 uur
opstaan en een ontbijt maken met koffie en een eitje’
- Ze zijn geformuleerd in termen van een proces in plaats van in termen van een eindresultaat.
Vanuit het artikel van regenmortel: Verbindend werken in de hulpverlening: bouwsteen voor een
veerkrachtige samenleving van Van Regenmortel en Peeters (2010)
Jan Van Gils heeft het ‘veerkrachthuis’ in Vlaanderen bekend gemaakt (figuur 8.1). Hij onderscheidt
vijf gebieden waarbinnen aan de bevordering van veerkracht gewerkt kan worden: informele sociale
netwerken van steun met centraal het zich onvoorwaardelijk gedragen weten als persoon;
ontdekken van zingeving; sociale en probleemoplossende vaardigheden; zelfwaarde; gevoel voor
humor. Aspecten die ook nog genoemd worden zijn bijvoorbeeld het natuur- of schoonheidsgevoel.
Door externe positieve banden (mentoring factor) kunnen kinderen positieve gevoelens ervaren die
men in het eigen gezin mogelijk niet kent, zoals erkenning en plezier. Dat biedt belangrijke
aanknopingspunten voor onder meer begeleiding, hulpverlening en preventiesporen.
Veerkracht wordt omschreven als ‘het vermogen van een persoon of systeem (groep, gemeenschap)
om een goed bestaan te leiden en zich ondanks moeilijke levensomstandigheden positief te
ontwikkelen en dit op een sociaal aanvaardbare wijze’ (Vanistendael in Driessens & Van Regenmortel
2006:115). Twee aspecten staan daarin centraal: positieve aanpassing en hoge risico’s.
Veerkracht wordt opgebouwd in continue interactie met de omgeving en kan als een ‘sociaal-
psychologisch’ concept opgevat worden. Het gaat om een geheel van sociale en intrapsychische
Oplossingsgerichte benaderingen en positieve psychologie,
Weerman
Oplossingsgerichte hulpverleners houden zich niet zoveel bezig met het probleem. Er wordt direct
bekeken naar wat goed gaat en hoe deze oplossingen versterkt kunnen worden. De
ontwikkelingsmogelijkheden en de competenties van de cliënt staan centraal.
Basishouding van Niet-Weten. De cliënt is expert. De hulpverlener ordent en is een motiverende
gesprekspartner. Vraaggerichte, kortdurende competentiegerichte vormen van hulpverlening: de
cliënt bepaald de behandeldoelen, de hulpverlener op wat de cliënt wil en versterkt datgene wat de
patiënt positief vindt en al kan.
Positieve psychologie(Seligman): oplossingsgerichte benadering, gebruiken van gesprekstechnieken
en de juiste houding. Dus de cliënt is de expert en de therapeut slaat aan bij de manier van doen van
de cliënt. De hulpverlener gebruikt alles wat de cliënt helpt om zijn eigen doelen te bereiken.
Seligman is van de term; Geleerde hulpeloosheid die aangeeft dat als dat geen effect heeft, je een
gevoel van hulpeloosheid ontwikkelt waarbij je passief blijft.
Bannink(2009): is de gene die in NL de positieve psychologie heeft uitgewerkt.
Positieve psychologie legt het accent op positieve eigenschappen van mensen, zoals validiteit,
veerkracht en doorzettingsvermogen.
Veerkracht: risilience, Mensen hebben een grote veerkracht en kunnen met een positieve instelling
veel tegenslagen aan. Uit tegenslagen kan ook iets groeien! Het zelfvertrouwen en dat wat iemand al
goed kan, te versterken en werkt men vanuit een attitude van hoop en optimisme met de cliënt
samen.
Nadruk op beschermende factoren: Strenghts based model. Je doet een apel op de levenskracht van
het individu.
Negatieve gebeurtenissen horen erbij: je kan niet altijd positief blijven, boosheid en angst
bijvoorbeeld moeten ook de ruimte krijgen als dat nodig is.
Oplossingsgerichte benadering: Milton Erickson (1901-1980), alles is bruikbaar wat de cliënt
aandraagt. Praten over mogelijke oplossingen is effectiever dan praten over de problemen. Kleine
veranderingen (kleine doelen)bleken op den duur tot grote veranderingen te leiden.
Invloed van andere benaderingen: clientgerichte- , systeem therapeutische- en van de cognitief-
gedragstherapeutische benaderingen. Overeenkomst met clientgerichte benadering; sluit de
hulpverlener aan bij de belevingswereld van de cliënt en richt zich op wat positief kan zijn voor de
toekomst. Overeenkomst met systeem therapeutische benadering; een individueel probleem (of
beter gezegd: individueel bedachte oplossingen) altijd in een relationele context plaatst. Er wordt
nagegaan wat voor effect mogelijke oplossingen hebben op belangrijke anderen en op de relaties
met hen. Cliënt is onderdeel van een groter, sociaal systeem. Oplossingsgerichte benadering is in
feite een moderne variant van de communicatietheoretische systeembenadering.
Conitiefgedragstherapeutische benadering is verwant aan oplossingsgerichte benadering omdat het
wordt gezien als een vorm van problematische waarnemingen en denken. Men werkt veel met
positieve bekrachtiging en stimuleert de cliënt ander gedrag uit te proberen. De rol van de therapeut
is meer coachend, terwijl de rol van een cognitieve-gedragstherapeut meer die van een trainer is.
, Een succesvol eind als uitgaanspunt met de ‘wondervraag’ hoe ziet de cliënt de gewenste toekomst.
Uitganspunten oplossingsgerichte benadering:
1. Problemen horen bij het leven. 2. Verandering is onvermijdelijk. 3. Problemen kunnen gezien
worden als niet-succesvolle pogingen om moeilijkheden op te lossen. 4. Het is niet nodig om
veel over het probleem te weten te komen om met oplossingen te komen. 5. Geen enkel
probleem is er altijd. 6. Praten over succesvolle veranderingen blijkt positief te werken.
7. Niet alle problemen hoeven te worden opgelost om een cliënt weer op weg te krijgen.
8. Die cliënt moet een interne locus of control ontwikkelen. 9. Veranderingen gaan in stadia.
10. Hulpverlener en cliënt werken samen. 11. De cliënt bepaald de behandeldoelen en de
cliënt is verantwoordelijk voor het uitvoeren van het behandelplan dat in overleg is
opgesteld. 12. Voor een probleem bestaat niet 1 ‘bepaalde’ of ‘beste’ oplossing.
13. Een actieve houding is belangrijk bij het hanteren en voorkomen van problemen.
14. ‘weerstand’ is geen bruikbaar begrip. 15. De werkelijkheid van een kwestie van kijken en
benoemen. De hulpverlener moedigt de cliënt aan te fantaseren, een nieuwe werkelijkheid
te bedenken.
Formuleren van doelen: Samen stel je doelen op die SMART zijn. Specifiek, meetbaar, actueel,
relevant en tijdgebonden. Goede doelen hebben een aantal kenmerken:
- Ze zijn in overleg met de cliënt samengesteld.
- Ze houden een uitdaging in voor de cliënt: ze zijn niet te makkelijk haalbaar.
- Ze zijn gekoppeld aan sociale context. De hulpverlener gaat samen met cliënt de mogelijke
effecten van doelen op de sociale omgeving na.
- Ze zijn geformuleerd in termen van oplossingen en niet in termen van de afwezigheid van
een probleem.
- Ze zijn klein en gesplitst in haalbare concrete stappen.
- Ze zijn geformuleerd in termen van concreet gedrag. Bijv. ‘drie dagen in de week voor 9 uur
opstaan en een ontbijt maken met koffie en een eitje’
- Ze zijn geformuleerd in termen van een proces in plaats van in termen van een eindresultaat.
Vanuit het artikel van regenmortel: Verbindend werken in de hulpverlening: bouwsteen voor een
veerkrachtige samenleving van Van Regenmortel en Peeters (2010)
Jan Van Gils heeft het ‘veerkrachthuis’ in Vlaanderen bekend gemaakt (figuur 8.1). Hij onderscheidt
vijf gebieden waarbinnen aan de bevordering van veerkracht gewerkt kan worden: informele sociale
netwerken van steun met centraal het zich onvoorwaardelijk gedragen weten als persoon;
ontdekken van zingeving; sociale en probleemoplossende vaardigheden; zelfwaarde; gevoel voor
humor. Aspecten die ook nog genoemd worden zijn bijvoorbeeld het natuur- of schoonheidsgevoel.
Door externe positieve banden (mentoring factor) kunnen kinderen positieve gevoelens ervaren die
men in het eigen gezin mogelijk niet kent, zoals erkenning en plezier. Dat biedt belangrijke
aanknopingspunten voor onder meer begeleiding, hulpverlening en preventiesporen.
Veerkracht wordt omschreven als ‘het vermogen van een persoon of systeem (groep, gemeenschap)
om een goed bestaan te leiden en zich ondanks moeilijke levensomstandigheden positief te
ontwikkelen en dit op een sociaal aanvaardbare wijze’ (Vanistendael in Driessens & Van Regenmortel
2006:115). Twee aspecten staan daarin centraal: positieve aanpassing en hoge risico’s.
Veerkracht wordt opgebouwd in continue interactie met de omgeving en kan als een ‘sociaal-
psychologisch’ concept opgevat worden. Het gaat om een geheel van sociale en intrapsychische
