SAMENVATTING FARMACOTHERAPIE:
DEEL DE LOOF
1
, DEEL 1: INLEIDING
Afwegen van risico’s en baten van therapie:
+ baten - Van levensreddend tot iets vervelend
- Hoe zeker zijn de benefits?
- Hoe kunnen we de benefits maximaliseren
-risico’s - Van een milde maaglast tot een dodelijke anafylactische reactie
- Maskeren van symptomen en uitstellen van diagnose
- Van frequent tot extreem zeldzaam
- Financiële risico’s
- Hoe risico’s beperken
- Hoe zeker zijn deze risico’s
4 factoren die - Patiënteigenschappen
deze analyse - Ziektekenmerken
beïnvloeden - Evidentie voordeel
- Kennis van ongewenste effecten
JUISTE PATIËNT – INDIVIDUELE BENADERING
1) Leeftijd -> baby-kind-volwassene-bejaarde
Verschil in posologie
+ verschil in ongewenste effecten
2) Toestand -> zwanger, borstvoeding, rijvaardigheid, topsporter, verslaafde
3) Onderliggende chronische pathologie
Diabetes -> geen sacharose
Hypertensie -> beperkte zoutinname
4) Ingesteldheid van de patiënt -> therapietrouw?
5) Culturele verschillen
EERSTE UITGIFTE/ 2 E UITGIFTE
Eerste 10 puntjes -> niet bij elke aflevering is bespreking van elk onderdeel nodig
uitgifte - Doel van therapie herhalen aan de patiënt en verwachtte werking
- Dosering, toedieningsweg, doseerschema en therapieduur
- Instructies ivm speciale voorbereiding of toediening en mogelijke voorzorgen bij gebruik
- Frequente ongewenste effecten -> zeker diegene waar iets mee gedaan moet worden moeten we
vermelden!
- Contra-indicaties
- Technieken om therapie zelf te controleren
- Bewaarvoorschriften
- Potentiële interacties
- Wat bij vergeten dosis inname
- Niet farmacologische maatregelen
Tweede - Zelfde dosering?
uitgifte - Opinie vragen van patiënt (helpt dit, als de patiënt iets voelt)
2
, - Bespreek de verwachtingen
- Controle van juist gebruik hulpmiddelen
- Wat bij vergeten inname
- Hoe lang kan patiënt verder met de afgeleverde vorm
- Laat de kans om vragen te stellen!
MEDICATION ERROR – DISPENSING ERROR
Medicatiefouten zijn soms dodelijk!
è Leren uit fouten ipv een repressieve aanpak
Veel storende factoren (geen overzicht op de werkbank), slechte software,..
AFKORTINGEN OP VOORSCHRIFT
MET WELKE DRANK?
Water GM met 200-250 mL water ingenomen = meer dan een slokje!
Belangrijk want aantal geneesmiddelen blijven steken in de slokdarm en daar perforaties veroorzaken ook
NSAIDs, ijzerpreparaten, bisfosfonaten
è GM moeten tijdens de maaltijd ingenomen worden! NIET na de maaltijd -> tijdens eten blijft er
niets in de slokdarm hangen omdat daarna nog iets gegeten wordt
Bij bedlederige patiënten oppassen!! -> niet snel terug in bed
Vruchtensap Vruchtensap is OK voor slechtsmakende GM vb colestyramine
Pompelmoes = remmer van CYP3A4 -> gescheiden inname is geen opl!
è Inhiberen mechanisme in nier en verhogen de plasma conc van andere GM
Staan niet op de bijsluiter omdat er geen standaard grapefruitjuice is om dit te testen
(alle GM op slide 33 kennen?)
Andere exotische vruchtensappen -> niet zo goed gekarakteriseerd!
3
, 100% van GM in de maag en ook in de darmwand
CYP3A4 aanwezig
Er schiet nog maar 30% over in de portaal ader deze gaat
naar de lever en na de lever schiet nog maar 15 % over
MAAR als de CYP3A4 geinhibeerd worden -> veel meer
over na metabolisatie in de lever
Melk Soms kan melk beschermend werken op de maagwand
Als dit vette melk is verhogen van resorptie van lipofiele GM
Negatief
- Complexvorming door Ca aanwezig
o Tetracycline
o Bisfonaten
o Mycofenolzuur
o Chinolonen
- Enterische omhulling zal al oplossen omdat de maag niet meer zuur is (pH stijging door melk)
o Bisacodyl
o Mesalazine
o Mentha x piperita olie
Alcohol Soms remming van metabolisme alcohol door GM = disulfiram effect
Heel veel alcohol kan werking verhinderen omdat er enzyminductie is
Bij chronisch alcoholgebruik -> extra GI-risico met NSAIDs!!
Cola Oplosbaarheid van GM kan toenemen als men er cola bij drinkt door verlaging zuurtegraad
è PPI stijgt de pH in de maag -> maagzweer genezen
è Maar als GM zuur nodig heeft om op te lossen -> geen goed idee
ONGEWENSTE EFFECTEN
ADR = adverse drug reaction = een respons op een medicinaal product welk is irriterend en onbedoeld
è Vaststaan dat de oorzaak van ongewenste effect een GM mogelijk is!
è In alle mogelijke contexten zo misbruik, werk context
è GM off label gebruikt is voor een aandoening dat het niet voor dient kan het op de bijsluiter komen
Types onderverdeling:
TYPE A TYPE B
GM gerelateerd Patiënt gebonden
Voorspelbaar Niet onmiddellijk gerelateerd aan de
farmacologische werking
Dosis gebonden en tijdsgebonden Niet dosis afh
Incidentie kan laag zijn tot super laag
4
DEEL DE LOOF
1
, DEEL 1: INLEIDING
Afwegen van risico’s en baten van therapie:
+ baten - Van levensreddend tot iets vervelend
- Hoe zeker zijn de benefits?
- Hoe kunnen we de benefits maximaliseren
-risico’s - Van een milde maaglast tot een dodelijke anafylactische reactie
- Maskeren van symptomen en uitstellen van diagnose
- Van frequent tot extreem zeldzaam
- Financiële risico’s
- Hoe risico’s beperken
- Hoe zeker zijn deze risico’s
4 factoren die - Patiënteigenschappen
deze analyse - Ziektekenmerken
beïnvloeden - Evidentie voordeel
- Kennis van ongewenste effecten
JUISTE PATIËNT – INDIVIDUELE BENADERING
1) Leeftijd -> baby-kind-volwassene-bejaarde
Verschil in posologie
+ verschil in ongewenste effecten
2) Toestand -> zwanger, borstvoeding, rijvaardigheid, topsporter, verslaafde
3) Onderliggende chronische pathologie
Diabetes -> geen sacharose
Hypertensie -> beperkte zoutinname
4) Ingesteldheid van de patiënt -> therapietrouw?
5) Culturele verschillen
EERSTE UITGIFTE/ 2 E UITGIFTE
Eerste 10 puntjes -> niet bij elke aflevering is bespreking van elk onderdeel nodig
uitgifte - Doel van therapie herhalen aan de patiënt en verwachtte werking
- Dosering, toedieningsweg, doseerschema en therapieduur
- Instructies ivm speciale voorbereiding of toediening en mogelijke voorzorgen bij gebruik
- Frequente ongewenste effecten -> zeker diegene waar iets mee gedaan moet worden moeten we
vermelden!
- Contra-indicaties
- Technieken om therapie zelf te controleren
- Bewaarvoorschriften
- Potentiële interacties
- Wat bij vergeten dosis inname
- Niet farmacologische maatregelen
Tweede - Zelfde dosering?
uitgifte - Opinie vragen van patiënt (helpt dit, als de patiënt iets voelt)
2
, - Bespreek de verwachtingen
- Controle van juist gebruik hulpmiddelen
- Wat bij vergeten inname
- Hoe lang kan patiënt verder met de afgeleverde vorm
- Laat de kans om vragen te stellen!
MEDICATION ERROR – DISPENSING ERROR
Medicatiefouten zijn soms dodelijk!
è Leren uit fouten ipv een repressieve aanpak
Veel storende factoren (geen overzicht op de werkbank), slechte software,..
AFKORTINGEN OP VOORSCHRIFT
MET WELKE DRANK?
Water GM met 200-250 mL water ingenomen = meer dan een slokje!
Belangrijk want aantal geneesmiddelen blijven steken in de slokdarm en daar perforaties veroorzaken ook
NSAIDs, ijzerpreparaten, bisfosfonaten
è GM moeten tijdens de maaltijd ingenomen worden! NIET na de maaltijd -> tijdens eten blijft er
niets in de slokdarm hangen omdat daarna nog iets gegeten wordt
Bij bedlederige patiënten oppassen!! -> niet snel terug in bed
Vruchtensap Vruchtensap is OK voor slechtsmakende GM vb colestyramine
Pompelmoes = remmer van CYP3A4 -> gescheiden inname is geen opl!
è Inhiberen mechanisme in nier en verhogen de plasma conc van andere GM
Staan niet op de bijsluiter omdat er geen standaard grapefruitjuice is om dit te testen
(alle GM op slide 33 kennen?)
Andere exotische vruchtensappen -> niet zo goed gekarakteriseerd!
3
, 100% van GM in de maag en ook in de darmwand
CYP3A4 aanwezig
Er schiet nog maar 30% over in de portaal ader deze gaat
naar de lever en na de lever schiet nog maar 15 % over
MAAR als de CYP3A4 geinhibeerd worden -> veel meer
over na metabolisatie in de lever
Melk Soms kan melk beschermend werken op de maagwand
Als dit vette melk is verhogen van resorptie van lipofiele GM
Negatief
- Complexvorming door Ca aanwezig
o Tetracycline
o Bisfonaten
o Mycofenolzuur
o Chinolonen
- Enterische omhulling zal al oplossen omdat de maag niet meer zuur is (pH stijging door melk)
o Bisacodyl
o Mesalazine
o Mentha x piperita olie
Alcohol Soms remming van metabolisme alcohol door GM = disulfiram effect
Heel veel alcohol kan werking verhinderen omdat er enzyminductie is
Bij chronisch alcoholgebruik -> extra GI-risico met NSAIDs!!
Cola Oplosbaarheid van GM kan toenemen als men er cola bij drinkt door verlaging zuurtegraad
è PPI stijgt de pH in de maag -> maagzweer genezen
è Maar als GM zuur nodig heeft om op te lossen -> geen goed idee
ONGEWENSTE EFFECTEN
ADR = adverse drug reaction = een respons op een medicinaal product welk is irriterend en onbedoeld
è Vaststaan dat de oorzaak van ongewenste effect een GM mogelijk is!
è In alle mogelijke contexten zo misbruik, werk context
è GM off label gebruikt is voor een aandoening dat het niet voor dient kan het op de bijsluiter komen
Types onderverdeling:
TYPE A TYPE B
GM gerelateerd Patiënt gebonden
Voorspelbaar Niet onmiddellijk gerelateerd aan de
farmacologische werking
Dosis gebonden en tijdsgebonden Niet dosis afh
Incidentie kan laag zijn tot super laag
4
