Samenvatting Consumentenrecht – Week 5 – Oneerlijke handelspraktijken - zonder hoorcollege
stof
OHP
Hoofdstuk 16 – Handelspraktijken en reclame
Algemeen verbod op oneerlijke handelspraktijken
Art. 6:193b lid 1 BW formuleert een algemeen verbod op oneerlijke handelspraktijken. Dit artikel
vormt een species van de OD. Het heeft in feite twee functies. Enerzijds is het een overkoepelend
(kapstok)artikel. Het bevat (in de volgende leden) diverse begrippen die terugkomen in de specifieke
bepalingen die erop volgen inzake misleidende en agressieve handelspraktijken. Anderzijds heeft dit
artikel de functie van restcategorie. Mocht een beroep op de zwarte lijsten of de specifiek in de wet
benoemde handelspraktijken benoemde handelspraktijken (misleidend en agressief) niet slagen, dan
kan men pogen de betreffende handelspraktijk onder deze Generalklausel te scharen. De drempel om
tot aanname van een oneerlijke handelspraktijk via deze ‘restcategorie’ te komen, zal aanzienlijk hoger
liggen dan ingeval sprake is van een handelspraktijk die op een zwarte lijst staat. Art. 6:193b BE stelt
daartoe en aantal criteria: professionele toewijding, geïnformeerd besluit en gemiddelde consument.
Bijzondere regeling: misleidende handelspraktijken
In aanvulling op het algemene verbodsartikel bevat art. 6:192c – 193f BW een regeling ten aanzien
van een species: de misleidende handelspraktijk. Dat door de handelaar in strijd wordt gehandeld met
de professionele toewijding wordt niet vereist. Als sprake is van een misleidende handelspraktijk
wordt dit verondersteld. Wel komt het vereiste terug, dat sprake moet zijn van een merkbare beperking
in het vermogen van de consument om een geïnformeerd besluit te nemen, oftewel: beïnvloeding van
een consument in zijn aankoopbeslissing.
Wat is reclame?
In de literatuur wordt dikwijls uitgegaan van de klassieke definitie van Kuhlmeyer: ‘reclame is
wervende massacommunicatie waarvoor betaald wordt vanuit een herkenbare bron’.
Misleidende en vergelijkende reclame in het BW
Art. 194-196 BW hebben betrekking op de misleidende reclame. Allereerst dient opgemerkt te worden
dat art. 6:194-196 BW niet ten gehele terrein van ongeoorloofde mededinging c.q. misleidende
reclame in kaart brengen. Het bepaalde in afdeling 6.4.3 vormt een uitwerking van de algemene
regeling inzake de OD. Naast misleiden reclame wordt ook vergelijkende reclame in dezelfde afdeling
behandeld (art. 6:194a BW).
Het begrip ‘misleidende reclame’, zoals neergelegd in art. 6:194-196 BW, is een open norm, dat wil
zeggen een norm die in het maatschappelijk verkeer en, meer in het bijzonder in de rechtspraak, nader
wordt ingevuld. Art. 6:194-196 BW zien alleen op commerciële reclame.
Art. 6:194 BW (misleidende reclame)
Wat zijn de grenzen van misleiding en wie is de maatman?
De feitelijke vaststelling dat de mededeling onjuist of onvolledig is, brengt nog niet mee dat de
mededeling ook misleidend is. Daartoe is nodig dat redelijkerwijs aannemelijk is dat de onjuistheid of
onvolledigheid het economisch gedrag van de desbetreffende consument kan beïnvloeden.
Ook worden eisen gesteld aan de ontvangers van de reclameboodschap: ‘Het gemiddelde publiek dient
zich bewust te zijn van, en zich dus niet te laten beïnvloeden door, het feit dat aan reclame vaak een
zekere overdrijving eigen is. Enige overdrijving moet men dus dulden (benedengrens). Aan de andere
kant zal bij onmiskenbare overdrijving in beginsel geen sprake zijn van een onrechtmatige misleiding
(bovengrens). Juist bij geloofwaardige reclame, het tussenliggende gebied, zal men immers op de
juistheid van de mededeling mogen vertrouwen en dus worden misleid. De wetgever geeft een
criterium voor misleidende overdrijving: ‘Overdrijving is inherent aan reclame. Het overbelichten van
positieve eigenschappen en kernmerken gaat vaak gepaard met het onderbelichten van negatieve. De
grens van het toelaatbare wordt hierbij in elk geval overschreden, wanneer zodanige nadelige
eigenschappen of aspecten worden verzwegen dat er redelijkerwijs van kan worden uitgegaan dat een
1
stof
OHP
Hoofdstuk 16 – Handelspraktijken en reclame
Algemeen verbod op oneerlijke handelspraktijken
Art. 6:193b lid 1 BW formuleert een algemeen verbod op oneerlijke handelspraktijken. Dit artikel
vormt een species van de OD. Het heeft in feite twee functies. Enerzijds is het een overkoepelend
(kapstok)artikel. Het bevat (in de volgende leden) diverse begrippen die terugkomen in de specifieke
bepalingen die erop volgen inzake misleidende en agressieve handelspraktijken. Anderzijds heeft dit
artikel de functie van restcategorie. Mocht een beroep op de zwarte lijsten of de specifiek in de wet
benoemde handelspraktijken benoemde handelspraktijken (misleidend en agressief) niet slagen, dan
kan men pogen de betreffende handelspraktijk onder deze Generalklausel te scharen. De drempel om
tot aanname van een oneerlijke handelspraktijk via deze ‘restcategorie’ te komen, zal aanzienlijk hoger
liggen dan ingeval sprake is van een handelspraktijk die op een zwarte lijst staat. Art. 6:193b BE stelt
daartoe en aantal criteria: professionele toewijding, geïnformeerd besluit en gemiddelde consument.
Bijzondere regeling: misleidende handelspraktijken
In aanvulling op het algemene verbodsartikel bevat art. 6:192c – 193f BW een regeling ten aanzien
van een species: de misleidende handelspraktijk. Dat door de handelaar in strijd wordt gehandeld met
de professionele toewijding wordt niet vereist. Als sprake is van een misleidende handelspraktijk
wordt dit verondersteld. Wel komt het vereiste terug, dat sprake moet zijn van een merkbare beperking
in het vermogen van de consument om een geïnformeerd besluit te nemen, oftewel: beïnvloeding van
een consument in zijn aankoopbeslissing.
Wat is reclame?
In de literatuur wordt dikwijls uitgegaan van de klassieke definitie van Kuhlmeyer: ‘reclame is
wervende massacommunicatie waarvoor betaald wordt vanuit een herkenbare bron’.
Misleidende en vergelijkende reclame in het BW
Art. 194-196 BW hebben betrekking op de misleidende reclame. Allereerst dient opgemerkt te worden
dat art. 6:194-196 BW niet ten gehele terrein van ongeoorloofde mededinging c.q. misleidende
reclame in kaart brengen. Het bepaalde in afdeling 6.4.3 vormt een uitwerking van de algemene
regeling inzake de OD. Naast misleiden reclame wordt ook vergelijkende reclame in dezelfde afdeling
behandeld (art. 6:194a BW).
Het begrip ‘misleidende reclame’, zoals neergelegd in art. 6:194-196 BW, is een open norm, dat wil
zeggen een norm die in het maatschappelijk verkeer en, meer in het bijzonder in de rechtspraak, nader
wordt ingevuld. Art. 6:194-196 BW zien alleen op commerciële reclame.
Art. 6:194 BW (misleidende reclame)
Wat zijn de grenzen van misleiding en wie is de maatman?
De feitelijke vaststelling dat de mededeling onjuist of onvolledig is, brengt nog niet mee dat de
mededeling ook misleidend is. Daartoe is nodig dat redelijkerwijs aannemelijk is dat de onjuistheid of
onvolledigheid het economisch gedrag van de desbetreffende consument kan beïnvloeden.
Ook worden eisen gesteld aan de ontvangers van de reclameboodschap: ‘Het gemiddelde publiek dient
zich bewust te zijn van, en zich dus niet te laten beïnvloeden door, het feit dat aan reclame vaak een
zekere overdrijving eigen is. Enige overdrijving moet men dus dulden (benedengrens). Aan de andere
kant zal bij onmiskenbare overdrijving in beginsel geen sprake zijn van een onrechtmatige misleiding
(bovengrens). Juist bij geloofwaardige reclame, het tussenliggende gebied, zal men immers op de
juistheid van de mededeling mogen vertrouwen en dus worden misleid. De wetgever geeft een
criterium voor misleidende overdrijving: ‘Overdrijving is inherent aan reclame. Het overbelichten van
positieve eigenschappen en kernmerken gaat vaak gepaard met het onderbelichten van negatieve. De
grens van het toelaatbare wordt hierbij in elk geval overschreden, wanneer zodanige nadelige
eigenschappen of aspecten worden verzwegen dat er redelijkerwijs van kan worden uitgegaan dat een
1
