2023-2024
Pedagogiek – Leerkracht in de groep
Naam: Nienke Groot
Leerlingnummer: 500826569
Opleiding: Leraar Basisonderwijs (ZIB)
Basisgroep: ZIB24FB
Inleverdatum: 18 april 2024
Naam docent: Nienke Liekelema
Aantal woorden: 10452
,Inhoudsopgave
Inleiding.................................................................................................................................................. 4
1. Groepsklimaat ................................................................................................................................... 5
1.1 Beginsituatie .................................................................................................................................. 5
1.2 De activiteiten................................................................................................................................ 5
1.2.1 Met woorden in de weer ......................................................................................................... 5
1.2.2 Beste vrienden ........................................................................................................................ 6
1.2.3 Het babbelspel junior ............................................................................................................. 7
1.3 Evaluatie activiteiten ..................................................................................................................... 8
1.3.1 Met woorden in de weer ......................................................................................................... 8
1.3.2 Beste vrienden ........................................................................................................................ 8
1.3.3 Het babbelspel ........................................................................................................................ 9
2. Effectieve leerkrachtcommunicatie ................................................................................................11
2.1 Mijn leervraag ..............................................................................................................................11
2.2 Relatie leerkracht en kinderen ..................................................................................................... 12
2.3 Effectief communiceren in houding en gedrag............................................................................ 13
2.3.1 Sensitiviteit en responsiviteit ................................................................................................ 13
2.3.2 Mentale houding en leiderschapsstijl ................................................................................... 13
2.4 Evaluatie leervraag ...................................................................................................................... 15
3. Organisatie en planning .................................................................................................................. 16
3.1 Structuur en voorspelbaarheid ..................................................................................................... 16
3.2 Inrichting klaslokaal .................................................................................................................... 17
Literatuurlijst ...................................................................................................................................... 18
Bijlagen ................................................................................................................................................. 21
1. Kijkwijzers .................................................................................................................................... 21
1.1 Analyseformulier groepsklimaat .............................................................................................. 21
1.2 Kijkwijzer Leiderschapsscan ................................................................................................... 25
1.3 Observatielijst regels en routines ............................................................................................ 28
1.4 Inrichting lokaal ...................................................................................................................... 31
4. Hulpmiddelen lessen ..................................................................................................................... 32
4.1 Met woorden in de weer .......................................................................................................... 32
4.2 Het babbelspel ......................................................................................................................... 33
5. Beeldmateriaal ............................................................................................................................... 34
2
,5.1 Link video ................................................................................................................................ 34
5.2 Dagprogramma (gehele week) ................................................................................................ 34
5.3 De gouden regels & regels houding klas ................................................................................. 36
5.4 Inrichting klaslokaal................................................................................................................ 37
3
, Inleiding
Voorafgaand aan het zij-instroomtraject heb ik de hbo-opleiding Social Work gevolgd aan de
Hogeschool van Amsterdam. Gedurende deze studie heb ik stage mogen lopen bij VSO De Heldring
en vervolgens bij SO De Heldring. Beide scholen bieden speciaal, aangepast onderwijs aan kinderen
met een lichamelijke, verstandelijke of zintuigelijke beperking en kinderen met psychische- of
gedragsproblemen. Binnen de school wordt aan de basisvaardigheden gewerkt aan de hand van de
ZML-leerlijnen. Voorbeelden hiervan zijn mondelinge taal, leren leren, praktische redzaamheid,
bewegingsonderwijs, schriftelijke taal, sociaal-emotionele ontwikkeling, spelontwikkeling en kunst en
cultuur (SO De Heldring, 2024). Oftewel, cluster drie binnen het speciaal onderwijs (Ministerie van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, 2024). Tijdens deze stages heb ik heel veel mogen leren en
ervaren, maar legde ik meer mijn focus op het begeleiden en bieden van ondersteuning aan een klein
groepje leerlingen binnen de klas(sen). Toch voelde ik steeds meer de drang groeien om, net als de
leerkracht, de leerlingen ‘echt’ les te geven. Halverwege mijn stage bij SO De Heldring adviseerde een
collega mij dan ook om eens te gaan kijken naar een zij-instroomstudie tot leerkracht basisonderwijs.
En zo doende ben ik gestart met deze studie. Sinds de start van schooljaar 2023-2024 geef ik twee
dagen les in groep C en één dag in trainingsgroep 1. In de trainingsgroep bevinden zich leerlingen die
gebruik maken van een competentiemodel. Dit houdt in dat er veel aandacht wordt besteed aan
gewenst gedrag. Hierbij heeft iedere leerling een eigen persoonlijk leerdoel waaraan wordt gewerkt
om zo te werken aan een uiteindelijke plaatsing binnen een reguliere groep (SO De Heldring, 2020).
Zoals groep C waar ik de andere twee dagen van mijn werkweek sta. Groep C bestaat uit een groep
van 12 leerlingen in de leeftijdscategorie van zeven tot 10 jaar. Op de maandagen werk ik samen met
de groepsleerkracht en een medewerker van Cordaan. Op de dinsdagen sta ik samen met een
onderwijsassistent voor de klas en draag ik de rol van groepsleerkracht op mij.
In hoofdstuk één van het verslag beschrijf ik kort, aan de hand van het analyseformulier van Klamer-
Hoogma (2018), het groepsklimaat van groep C. Naar aanleiding van de hieruit getrokken conclusie
ontwikkel ik drie activiteiten die zullen helpen bij het bevorderen van het groepsklimaat binnen de
klas. De uitvoering van de activiteiten zijn vastgelegd doormiddel van een video. Vervolgens zal er in
het verslag geëvalueerd worden op de uitgevoerde activiteiten. In hoofdstuk twee zal ik een leervraag
formuleren op het gebied van de communicatie binnen mijn groep. Dit zal ik doen aan de hand van de
kijkwijzer regels en routines. Daarnaast beschrijf ik mijn sterke, maar ook zwakke punten wanneer
wordt gekeken naar het versterken van de relatie tussen mij en de kinderen. Ook hierbij zal verwezen
worden naar verschillende videofragmenten en gebeurtenissen. Vervolgens geef ik een korte
beschrijving op de evaluatie die ik heb mogen ontvangen van mijn collega’s rondom het begrip
effectieve leerkrachtcommunicatie. Tot slot zal ik in hoofdstuk drie een toelichting geven op het
verzamelde beeldmateriaal rondom de begrippen organiseren en plannen. Hierbij laat ik zien hoe ik de
kinderen structuur en voorspelbaarheid aanbied. Vervolgens geef ik hierop een korte analyse waaruit
ik conclusies trek, kijkende naar mijn handelen met betrekking tot organisatie en planning. Tijdens het
uitvoeren van de opdracht heb ik beeldmateriaal verzameld. Deze zijn samengevoegd tot een video.
De linkt kunt u terugvinden in bijlage 5.1 van dit verslag.
4
Pedagogiek – Leerkracht in de groep
Naam: Nienke Groot
Leerlingnummer: 500826569
Opleiding: Leraar Basisonderwijs (ZIB)
Basisgroep: ZIB24FB
Inleverdatum: 18 april 2024
Naam docent: Nienke Liekelema
Aantal woorden: 10452
,Inhoudsopgave
Inleiding.................................................................................................................................................. 4
1. Groepsklimaat ................................................................................................................................... 5
1.1 Beginsituatie .................................................................................................................................. 5
1.2 De activiteiten................................................................................................................................ 5
1.2.1 Met woorden in de weer ......................................................................................................... 5
1.2.2 Beste vrienden ........................................................................................................................ 6
1.2.3 Het babbelspel junior ............................................................................................................. 7
1.3 Evaluatie activiteiten ..................................................................................................................... 8
1.3.1 Met woorden in de weer ......................................................................................................... 8
1.3.2 Beste vrienden ........................................................................................................................ 8
1.3.3 Het babbelspel ........................................................................................................................ 9
2. Effectieve leerkrachtcommunicatie ................................................................................................11
2.1 Mijn leervraag ..............................................................................................................................11
2.2 Relatie leerkracht en kinderen ..................................................................................................... 12
2.3 Effectief communiceren in houding en gedrag............................................................................ 13
2.3.1 Sensitiviteit en responsiviteit ................................................................................................ 13
2.3.2 Mentale houding en leiderschapsstijl ................................................................................... 13
2.4 Evaluatie leervraag ...................................................................................................................... 15
3. Organisatie en planning .................................................................................................................. 16
3.1 Structuur en voorspelbaarheid ..................................................................................................... 16
3.2 Inrichting klaslokaal .................................................................................................................... 17
Literatuurlijst ...................................................................................................................................... 18
Bijlagen ................................................................................................................................................. 21
1. Kijkwijzers .................................................................................................................................... 21
1.1 Analyseformulier groepsklimaat .............................................................................................. 21
1.2 Kijkwijzer Leiderschapsscan ................................................................................................... 25
1.3 Observatielijst regels en routines ............................................................................................ 28
1.4 Inrichting lokaal ...................................................................................................................... 31
4. Hulpmiddelen lessen ..................................................................................................................... 32
4.1 Met woorden in de weer .......................................................................................................... 32
4.2 Het babbelspel ......................................................................................................................... 33
5. Beeldmateriaal ............................................................................................................................... 34
2
,5.1 Link video ................................................................................................................................ 34
5.2 Dagprogramma (gehele week) ................................................................................................ 34
5.3 De gouden regels & regels houding klas ................................................................................. 36
5.4 Inrichting klaslokaal................................................................................................................ 37
3
, Inleiding
Voorafgaand aan het zij-instroomtraject heb ik de hbo-opleiding Social Work gevolgd aan de
Hogeschool van Amsterdam. Gedurende deze studie heb ik stage mogen lopen bij VSO De Heldring
en vervolgens bij SO De Heldring. Beide scholen bieden speciaal, aangepast onderwijs aan kinderen
met een lichamelijke, verstandelijke of zintuigelijke beperking en kinderen met psychische- of
gedragsproblemen. Binnen de school wordt aan de basisvaardigheden gewerkt aan de hand van de
ZML-leerlijnen. Voorbeelden hiervan zijn mondelinge taal, leren leren, praktische redzaamheid,
bewegingsonderwijs, schriftelijke taal, sociaal-emotionele ontwikkeling, spelontwikkeling en kunst en
cultuur (SO De Heldring, 2024). Oftewel, cluster drie binnen het speciaal onderwijs (Ministerie van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, 2024). Tijdens deze stages heb ik heel veel mogen leren en
ervaren, maar legde ik meer mijn focus op het begeleiden en bieden van ondersteuning aan een klein
groepje leerlingen binnen de klas(sen). Toch voelde ik steeds meer de drang groeien om, net als de
leerkracht, de leerlingen ‘echt’ les te geven. Halverwege mijn stage bij SO De Heldring adviseerde een
collega mij dan ook om eens te gaan kijken naar een zij-instroomstudie tot leerkracht basisonderwijs.
En zo doende ben ik gestart met deze studie. Sinds de start van schooljaar 2023-2024 geef ik twee
dagen les in groep C en één dag in trainingsgroep 1. In de trainingsgroep bevinden zich leerlingen die
gebruik maken van een competentiemodel. Dit houdt in dat er veel aandacht wordt besteed aan
gewenst gedrag. Hierbij heeft iedere leerling een eigen persoonlijk leerdoel waaraan wordt gewerkt
om zo te werken aan een uiteindelijke plaatsing binnen een reguliere groep (SO De Heldring, 2020).
Zoals groep C waar ik de andere twee dagen van mijn werkweek sta. Groep C bestaat uit een groep
van 12 leerlingen in de leeftijdscategorie van zeven tot 10 jaar. Op de maandagen werk ik samen met
de groepsleerkracht en een medewerker van Cordaan. Op de dinsdagen sta ik samen met een
onderwijsassistent voor de klas en draag ik de rol van groepsleerkracht op mij.
In hoofdstuk één van het verslag beschrijf ik kort, aan de hand van het analyseformulier van Klamer-
Hoogma (2018), het groepsklimaat van groep C. Naar aanleiding van de hieruit getrokken conclusie
ontwikkel ik drie activiteiten die zullen helpen bij het bevorderen van het groepsklimaat binnen de
klas. De uitvoering van de activiteiten zijn vastgelegd doormiddel van een video. Vervolgens zal er in
het verslag geëvalueerd worden op de uitgevoerde activiteiten. In hoofdstuk twee zal ik een leervraag
formuleren op het gebied van de communicatie binnen mijn groep. Dit zal ik doen aan de hand van de
kijkwijzer regels en routines. Daarnaast beschrijf ik mijn sterke, maar ook zwakke punten wanneer
wordt gekeken naar het versterken van de relatie tussen mij en de kinderen. Ook hierbij zal verwezen
worden naar verschillende videofragmenten en gebeurtenissen. Vervolgens geef ik een korte
beschrijving op de evaluatie die ik heb mogen ontvangen van mijn collega’s rondom het begrip
effectieve leerkrachtcommunicatie. Tot slot zal ik in hoofdstuk drie een toelichting geven op het
verzamelde beeldmateriaal rondom de begrippen organiseren en plannen. Hierbij laat ik zien hoe ik de
kinderen structuur en voorspelbaarheid aanbied. Vervolgens geef ik hierop een korte analyse waaruit
ik conclusies trek, kijkende naar mijn handelen met betrekking tot organisatie en planning. Tijdens het
uitvoeren van de opdracht heb ik beeldmateriaal verzameld. Deze zijn samengevoegd tot een video.
De linkt kunt u terugvinden in bijlage 5.1 van dit verslag.
4
