Samenvatting keuzeblok
Familievermogensrecht
Hanzehogeschool, onderdeel Erfrecht
Inhoudsopgave
Week 1: Inleiding erfrecht/ wettelijk erfrecht...................................................2
Week 2: De wettelijke verdeling en wilsrechten...............................................4
Week 3: Andere wettelijke rechten en uiterste wilsbeschikking........................7
Week 4: De legitieme portie..........................................................................11
Week 5: Boedelafwikkeling, executele en bewind...........................................17
,Week 1: Inleiding erfrecht/ wettelijk erfrecht
Functie erfrecht:
- Wettelijk regelen vermogensovergang bij overlijden
- Testamentair erfopvolging ‘op maat’ gemaakt
- Besparen van erfbelasting
Saisine-regel 4:182 BW erfgenamen volgen van rechtswege op onder
algemene titel en zetten de vermogensrechtelijke positie van de overledene
voort.
Erfopvolging heeft plaats bij ‘versterf’ enkel op grond van de wet
Wettelijke erfopvolging gaat niet verder dan de zesde graad (4:12 lid 3 BW)
Uiterste wilsbeschikking erfopvolging kan ook krachtens uiterste
wilsbeschikking (testament). In een testament kan de erflater afwijken bij
uiterste wilsbeschikking.
o In een testament kan iemand een wettelijke erfgenaam onterven en
anderen als erfgenaam te benoemen (4:1).
Volgorde van overlijden als dit niet kan worden vastgesteld, worden de
betrokken personen geacht gelijktijdig te zijn overleden. In dat geval vindt over
en weer geen erfopvolging plaats (4:2 lid 1 BW).
Bij vermissing kan het ‘rechtsvermoeden van overlijden’ uitkomst bieden
(1:143 BW)
Onwaardig 4:3 BW = het van rechtswege onwaardig zijn om uit een
nalatenschap voordeel te trekken:
1. Onherroepelijk veroordeeld dat hij/zij overleden heeft omgebracht, wou
ombrengen, dat feit heeft voorbereid of eraan heeft deelgenomen.
2. Onherroepelijk veroordeeld wegens opzettelijk tegen erflater gepleegd
misdrijf waarop maximum van ten minste 4 jaren gevangenisstraf op staat.
3. Onherroepelijk bij rechterlijke uitspraak is vastgesteld dat iemand tegen
erflater lasterlijk een beschuldiging van misdrijf heeft ingebracht met
gevangenisstraf met maximum van ten minste 4 jaren.
4. Iemand die overledene heeft gedwongen een uiterste wilsbeschikking te
maken
5. Iemand die uiterste wil van overledene heeft verduisterd, vernietigd of
vervalst.
Verkrijging onder titel
- Onder algemene titel (erfstelling) opvolgen in geheel of evenredig deel
van het vermogen van rechtsvoorganger. Belangrijk om te kijken of boedel
wel positief is.
- Onder bijzondere titel (legaat) opvolgen in een specifiek bepaald
vermogensbestanddeel van rechtsvoorganger.
Nalatenschap wordt gevormd door het geheel van goederen en schulden
(verplichtingen) dat wordt nagelaten. 4:7 BW bepaalt welke schulden van de
nalatenschap zijn (bijv. uitvaart)
Een uiterste wilsbeschikking wordt vastgesteld in een schriftelijk stuk, genaamd
uiterste wil of testament. Belangrijke soorten erfstelling, het legaat en de last.
, - Erfstelling = houdt een beschikking in, krachtens welke 1 of meer
personen de gehele nalatenschap of een aandeel daarin als erfgenaam
verkrijgen (4:115 BW)
- Legaat = uiterste wilsbeschikking waarin aan 1 of meer personen
(legatarissen) een vorderingsrecht wordt toegekend.
o De verplichting van de vordering drukt in beginsel op de
erfgenamen en zal veelal een tot de nalatenschap behorend goed
betreffen (4:117 BW)
- Last = hierin wordt aan 1 of meer erfgenamen of legatarissen een
verplichting opgelegd, die niet bestaat in uitvoering van een legaat (4:130
lid 1 BW).
o Geen sprake van vorderingsrecht
Erfopvolging bij versterf 4:10 lid 1 BW hierin worden de
versterferfgenamen in 4 groepen van verwanten verdeeld (parentelen).
Deze worden achtereenvolgens tot de nalatenschap geroepen. Als dus in
een bepaalde groep nog iemand als erfgenaam wordt aangetroffen, komt
de volgende groep niet aan bod.
o Parentele 1 = de niet van tafel en bed gescheiden echtgenoot van
erflater tezamen met diens kinderen (4:10 lid 1 sub a BW)
o Parentele 2 = de ouders van de erflater tezamen met broers en
zussen (4:10 lid 1 sub b BW)
o Parentele 3 = grootouders van erflater (4:10 lid 1 sub c BW)
o Parentele 4 = de overgrootouders van de erflater (4:10 lid 1 sub d
BW)
Toepassing ‘wie het eerst komt, die het eerst maalt’ = de laagst aanwezige
parentele wordt tot de erfenis geroepen.
Erfgenaam uit een volgende parentele wordt pas tot nalatenschap
geroepen als in de voorgaande parentele niemand meer aanwezig is.
Erven is mogelijk tot maximaal graad 6 bij wettelijke verdeling
Enkel bloedverwanten (1:3 BW) van de erflater behoren tot de groepen
(parentelen), met uitzondering van de echtgenoot.
Bloedverwant = iemand tot wie de erflater in familierechtelijke betrekking
stond (4:10 lid 3 jo. 1:3 lid 1 BW)
Geen erfgenamen? worden goederen van nalatenschap op tijdstip van
overlijden door de Staat onder algemene titel verkregen (4:189 BW).
Staat treedt niet op als erfgenaam, zodat hij niet aansprakelijk is voor
schulden
Halfbroers en halfzussen het erfdeel is gelijk aan de helft van het erfdeel
van een volle broer, volle zus of ouder (4:11 lid 2 BW)
Een ouder moet altijd ¼ van de nalatenschap krijgen als een ouder minder dan
dit krijgt, wordt het erfdeel verhoogd naar een kwart.
Erfdelen van overige erfgenamen worden naar evenredigheid verminderd
Wie erft?
- Juridische bloedverwant (1:3 BW)
- Geboorte (ongeboren kind 1:2 jo. 4:9), erkenning, gerechtelijke vaststelling
van vaderschap of adoptie
Familievermogensrecht
Hanzehogeschool, onderdeel Erfrecht
Inhoudsopgave
Week 1: Inleiding erfrecht/ wettelijk erfrecht...................................................2
Week 2: De wettelijke verdeling en wilsrechten...............................................4
Week 3: Andere wettelijke rechten en uiterste wilsbeschikking........................7
Week 4: De legitieme portie..........................................................................11
Week 5: Boedelafwikkeling, executele en bewind...........................................17
,Week 1: Inleiding erfrecht/ wettelijk erfrecht
Functie erfrecht:
- Wettelijk regelen vermogensovergang bij overlijden
- Testamentair erfopvolging ‘op maat’ gemaakt
- Besparen van erfbelasting
Saisine-regel 4:182 BW erfgenamen volgen van rechtswege op onder
algemene titel en zetten de vermogensrechtelijke positie van de overledene
voort.
Erfopvolging heeft plaats bij ‘versterf’ enkel op grond van de wet
Wettelijke erfopvolging gaat niet verder dan de zesde graad (4:12 lid 3 BW)
Uiterste wilsbeschikking erfopvolging kan ook krachtens uiterste
wilsbeschikking (testament). In een testament kan de erflater afwijken bij
uiterste wilsbeschikking.
o In een testament kan iemand een wettelijke erfgenaam onterven en
anderen als erfgenaam te benoemen (4:1).
Volgorde van overlijden als dit niet kan worden vastgesteld, worden de
betrokken personen geacht gelijktijdig te zijn overleden. In dat geval vindt over
en weer geen erfopvolging plaats (4:2 lid 1 BW).
Bij vermissing kan het ‘rechtsvermoeden van overlijden’ uitkomst bieden
(1:143 BW)
Onwaardig 4:3 BW = het van rechtswege onwaardig zijn om uit een
nalatenschap voordeel te trekken:
1. Onherroepelijk veroordeeld dat hij/zij overleden heeft omgebracht, wou
ombrengen, dat feit heeft voorbereid of eraan heeft deelgenomen.
2. Onherroepelijk veroordeeld wegens opzettelijk tegen erflater gepleegd
misdrijf waarop maximum van ten minste 4 jaren gevangenisstraf op staat.
3. Onherroepelijk bij rechterlijke uitspraak is vastgesteld dat iemand tegen
erflater lasterlijk een beschuldiging van misdrijf heeft ingebracht met
gevangenisstraf met maximum van ten minste 4 jaren.
4. Iemand die overledene heeft gedwongen een uiterste wilsbeschikking te
maken
5. Iemand die uiterste wil van overledene heeft verduisterd, vernietigd of
vervalst.
Verkrijging onder titel
- Onder algemene titel (erfstelling) opvolgen in geheel of evenredig deel
van het vermogen van rechtsvoorganger. Belangrijk om te kijken of boedel
wel positief is.
- Onder bijzondere titel (legaat) opvolgen in een specifiek bepaald
vermogensbestanddeel van rechtsvoorganger.
Nalatenschap wordt gevormd door het geheel van goederen en schulden
(verplichtingen) dat wordt nagelaten. 4:7 BW bepaalt welke schulden van de
nalatenschap zijn (bijv. uitvaart)
Een uiterste wilsbeschikking wordt vastgesteld in een schriftelijk stuk, genaamd
uiterste wil of testament. Belangrijke soorten erfstelling, het legaat en de last.
, - Erfstelling = houdt een beschikking in, krachtens welke 1 of meer
personen de gehele nalatenschap of een aandeel daarin als erfgenaam
verkrijgen (4:115 BW)
- Legaat = uiterste wilsbeschikking waarin aan 1 of meer personen
(legatarissen) een vorderingsrecht wordt toegekend.
o De verplichting van de vordering drukt in beginsel op de
erfgenamen en zal veelal een tot de nalatenschap behorend goed
betreffen (4:117 BW)
- Last = hierin wordt aan 1 of meer erfgenamen of legatarissen een
verplichting opgelegd, die niet bestaat in uitvoering van een legaat (4:130
lid 1 BW).
o Geen sprake van vorderingsrecht
Erfopvolging bij versterf 4:10 lid 1 BW hierin worden de
versterferfgenamen in 4 groepen van verwanten verdeeld (parentelen).
Deze worden achtereenvolgens tot de nalatenschap geroepen. Als dus in
een bepaalde groep nog iemand als erfgenaam wordt aangetroffen, komt
de volgende groep niet aan bod.
o Parentele 1 = de niet van tafel en bed gescheiden echtgenoot van
erflater tezamen met diens kinderen (4:10 lid 1 sub a BW)
o Parentele 2 = de ouders van de erflater tezamen met broers en
zussen (4:10 lid 1 sub b BW)
o Parentele 3 = grootouders van erflater (4:10 lid 1 sub c BW)
o Parentele 4 = de overgrootouders van de erflater (4:10 lid 1 sub d
BW)
Toepassing ‘wie het eerst komt, die het eerst maalt’ = de laagst aanwezige
parentele wordt tot de erfenis geroepen.
Erfgenaam uit een volgende parentele wordt pas tot nalatenschap
geroepen als in de voorgaande parentele niemand meer aanwezig is.
Erven is mogelijk tot maximaal graad 6 bij wettelijke verdeling
Enkel bloedverwanten (1:3 BW) van de erflater behoren tot de groepen
(parentelen), met uitzondering van de echtgenoot.
Bloedverwant = iemand tot wie de erflater in familierechtelijke betrekking
stond (4:10 lid 3 jo. 1:3 lid 1 BW)
Geen erfgenamen? worden goederen van nalatenschap op tijdstip van
overlijden door de Staat onder algemene titel verkregen (4:189 BW).
Staat treedt niet op als erfgenaam, zodat hij niet aansprakelijk is voor
schulden
Halfbroers en halfzussen het erfdeel is gelijk aan de helft van het erfdeel
van een volle broer, volle zus of ouder (4:11 lid 2 BW)
Een ouder moet altijd ¼ van de nalatenschap krijgen als een ouder minder dan
dit krijgt, wordt het erfdeel verhoogd naar een kwart.
Erfdelen van overige erfgenamen worden naar evenredigheid verminderd
Wie erft?
- Juridische bloedverwant (1:3 BW)
- Geboorte (ongeboren kind 1:2 jo. 4:9), erkenning, gerechtelijke vaststelling
van vaderschap of adoptie
