INLEIDING TOT HET RECHT
Portfolio & Professionalisering
DEEL I: Wat Is Recht?................................................................................................................. 2
Kenmerken en definities.................................................................................................................2
Contouren van Professionalisme................................................................................................3
Natuurlijke Personen en Rechtspersonen.................................................................................. 4
Sturing van Professionalisme..................................................................................................... 5
Professionele Rollen...................................................................................................................7
Hiërarchie der Normen............................................................................................................... 8
Staatsstructuur België................................................................................................................ 9
Professionele Relevantie..........................................................................................................10
Rechtstechniek vanuit Ondernemersperspectief......................................................................12
Normatieve Kaders Voor Duurzaamheid In Design En Ondernemen............................... 13
Klimaatverandering....................................................................................................................... 14
Impact van Menselijk Gedrag en Economische Ontwikkeling.................................................. 15
Belangrijke Juridische Toetsstenen voor Normatieve Kaders.................................................. 15
Stikstof en Zijn Juridische Implicaties.......................................................................................16
EU Ecodesign Regeling: Ecologisch Productontwerp.............................................................. 19
Juridisch Afdwingbare Regels voor Professionele Ontwerp-Ethiek..........................................20
Handhaving.............................................................................................................................. 20
Contracten................................................................................................................................21
Rechtsfeiten en Rechtshandelingen.........................................................................................21
Geldigheid van rechtshandelingen............................................................................................. 22
Nietigheid van rechtshandelingen.............................................................................................. 24
Rechtspersonen....................................................................................................................... 25
Verbintenissen............................................................................................................................... 26
Soorten Verbintenissen............................................................................................................ 26
Totstandkoming overeenkomst.................................................................................................. 28
Aansprakelijkheid....................................................................................................................29
Contractuele Aansprakelijkheid................................................................................................ 29
Foutaansprakelijkheid...............................................................................................................31
Productaansprakelijkheid.............................................................................................................32
Creativiteit & Intellectuele Eigendomsrechten................................................................... 36
Intellectueel Eigendomsrecht (IE) Grondbeginselen................................................................ 36
Categorieën van Intellectuele Eigendomsrechten (IE)............................................................. 37
1
,3 BaPO - 2024
DEEL I: WAT IS RECHT?
Kenmerken en definities
Recht is overal
Beschrijving: Het recht is alomtegenwoordig en beïnvloedt bijna elk aspect van ons dagelijks
leven, van persoonlijke relaties tot commerciële transacties en overheidshandelen.
Voorbeelden:
● Contracten: Wettelijke regels bepalen de geldigheid en afdwingbaarheid van
contracten.
● Verkeer: Verkeersregels die veiligheid op de weg waarborgen.
Doel: de samenleving ordenen
Beschrijving: Het recht is bedoeld om orde en structuur te bieden aan de samenleving,
zodat individuen en groepen op een voorspelbare en rechtvaardige manier kunnen
samenleven en interacteren.
Voorbeelden:
● Burgerlijk Recht: Regelt onder andere huwelijk, echtscheiding en eigendom.
● Strafrecht: Bepaalt welke gedragingen strafbaar zijn en welke straffen daarop staan.
Wordt opgelegd door de samenleving
Beschrijving: Wetten en regels worden gemaakt door representatieve organen van de
samenleving, zoals parlementen en gemeenteraden, en weerspiegelen de normen en
waarden van de maatschappij.
Voorbeelden:
● Wetgeving: Parlementen stellen wetten die van toepassing zijn op burgers en
bedrijven.
● Gemeentelijke Verordeningen: Lokale overheden kunnen regels opstellen die
specifiek zijn voor hun gemeente.
Handhaving
Beschrijving: Het recht wordt gehandhaafd door verschillende instanties om naleving te
verzekeren en overtredingen te bestraffen.
Voorbeelden:
● Politie: Handhaaft de openbare orde en voert arrestaties uit bij strafbare feiten.
● Rechtbanken: Behandelen geschillen en leggen sancties op bij overtredingen van de
wet.
Kobe Halans 2
,3 BaPO - 2024
Contouren van Professionalisme
Objectief Recht
Beschrijving: Objectief recht verwijst naar het geheel van algemene, abstracte regels die zijn
vastgelegd in wetten en regelgeving. Deze regels zijn onafhankelijk van de concrete personen
en situaties waarop ze van toepassing zijn.
Kenmerken:
● Algemene abstracte bewoordingen: De regels zijn zo geformuleerd dat ze breed
toepasbaar zijn en niet specifiek gericht zijn op individuele gevallen.
● Los van concrete personen en situaties: De regels zijn universeel en gelden voor
iedereen in gelijke situaties, ongeacht de betrokken personen.
Voorbeeld:
● Artikel 1382 Burgerlijk Wetboek: "Elke daad van de mens, waardoor aan een ander
schade wordt veroorzaakt, verplicht degene door wiens schuld de schade is ontstaan,
deze te vergoeden." Deze regel is algemeen en abstract, omdat hij
schadeveroorzakende handelingen en de daaruit voortvloeiende verplichtingen
beschrijft zonder specifieke gevallen te benoemen.
Subjectieve Rechten
Beschrijving: Subjectieve rechten zijn de bevoegdheden of aanspraken die individuen of
rechtspersonen hebben en die worden erkend en beschermd door het rechtssysteem. Deze
rechten ontstaan wanneer objectieve rechtsregels van toepassing worden in specifieke
situaties.
Kenmerken:
● Door het rechtssysteem erkende bevoegdheid: Subjectieve rechten zijn de rechten
die individuen kunnen uitoefenen, zoals het recht op eigendom, recht op vrije
meningsuiting, enzovoort.
● Toepassing van objectieve rechtsregels in concrete situaties: Deze rechten
komen naar voren wanneer algemene regels worden toegepast op specifieke
gevallen, zoals het recht op schadevergoeding bij een concrete schadeoorzaak.
Voorbeeld:
● Toepassing van artikel 1382 BW: Wanneer iemand schade lijdt door de fout van een
ander, kan hij of zij een beroep doen op artikel 1382 BW om schadevergoeding te
eisen. Dit is een subjectief recht dat ontstaat uit de toepassing van de objectieve regel
in een specifieke situatie.
Kobe Halans 3
, 3 BaPO - 2024
Natuurlijke Personen en Rechtspersonen
Beschrijving: Zowel natuurlijke personen als rechtspersonen zijn dragers van subjectieve
rechten. Ze hebben het vermogen om rechten en verplichtingen te hebben en juridische
handelingen te verrichten.
Kenmerken:
1. Natuurlijke Personen:
○ Mens: Een natuurlijk persoon is een mens met specifieke eigenschappen.
○ Eigenschappen:
■ Naam: De juridische identificatie van een persoon.
■ Nationaliteit: De wettelijke band tussen een persoon en een staat.
■ Adres: De woonplaats van de persoon.
■ Burgerlijke stand: Gegevens over de persoonlijke staat van een
persoon, zoals huwelijk, geboorte, echtscheiding.
■ Handelingsbekwaamheid: Het vermogen van een persoon om
zelfstandig juridische handelingen te verrichten.
2. Rechtspersonen:
○ Groepering, organisatie, juridische constructie: Rechtspersonen zijn
niet-menselijke entiteiten die door de wet zijn erkend als dragers van rechten
en verplichtingen.
○ Specialiteit: Rechtspersonen hebben vaak een specifiek doel of specialiteit,
zoals een vennootschap die commerciële activiteiten uitvoert.
3. Overige:
○ Zaken: Alles wat geen natuurlijke persoon of rechtspersoon is, wordt als een
zaak beschouwd. Zaken kunnen eigendom zijn van natuurlijke personen of
rechtspersonen.
■ Voorbeelden: Dieren, kapitaal, intellectuele eigendom.
Voorbeelden
● Natuurlijke Personen:
○ Een individu die een contract tekent.
○ Een persoon die een huis bezit en verhuurt.
● Rechtspersonen:
○ Een besloten vennootschap (BV) die goederen produceert en verkoopt.
○ Een stichting die zich inzet voor een maatschappelijk doel.
● Zaken:
○ Dier: Een hond die eigendom is van een natuurlijke persoon.
○ Kapitaal: Financiële middelen die een rechtspersoon bezit.
○ Intellectuele Eigendom: Octrooien en auteursrechten die een natuurlijk
persoon of rechtspersoon bezit.
Kobe Halans 4
Portfolio & Professionalisering
DEEL I: Wat Is Recht?................................................................................................................. 2
Kenmerken en definities.................................................................................................................2
Contouren van Professionalisme................................................................................................3
Natuurlijke Personen en Rechtspersonen.................................................................................. 4
Sturing van Professionalisme..................................................................................................... 5
Professionele Rollen...................................................................................................................7
Hiërarchie der Normen............................................................................................................... 8
Staatsstructuur België................................................................................................................ 9
Professionele Relevantie..........................................................................................................10
Rechtstechniek vanuit Ondernemersperspectief......................................................................12
Normatieve Kaders Voor Duurzaamheid In Design En Ondernemen............................... 13
Klimaatverandering....................................................................................................................... 14
Impact van Menselijk Gedrag en Economische Ontwikkeling.................................................. 15
Belangrijke Juridische Toetsstenen voor Normatieve Kaders.................................................. 15
Stikstof en Zijn Juridische Implicaties.......................................................................................16
EU Ecodesign Regeling: Ecologisch Productontwerp.............................................................. 19
Juridisch Afdwingbare Regels voor Professionele Ontwerp-Ethiek..........................................20
Handhaving.............................................................................................................................. 20
Contracten................................................................................................................................21
Rechtsfeiten en Rechtshandelingen.........................................................................................21
Geldigheid van rechtshandelingen............................................................................................. 22
Nietigheid van rechtshandelingen.............................................................................................. 24
Rechtspersonen....................................................................................................................... 25
Verbintenissen............................................................................................................................... 26
Soorten Verbintenissen............................................................................................................ 26
Totstandkoming overeenkomst.................................................................................................. 28
Aansprakelijkheid....................................................................................................................29
Contractuele Aansprakelijkheid................................................................................................ 29
Foutaansprakelijkheid...............................................................................................................31
Productaansprakelijkheid.............................................................................................................32
Creativiteit & Intellectuele Eigendomsrechten................................................................... 36
Intellectueel Eigendomsrecht (IE) Grondbeginselen................................................................ 36
Categorieën van Intellectuele Eigendomsrechten (IE)............................................................. 37
1
,3 BaPO - 2024
DEEL I: WAT IS RECHT?
Kenmerken en definities
Recht is overal
Beschrijving: Het recht is alomtegenwoordig en beïnvloedt bijna elk aspect van ons dagelijks
leven, van persoonlijke relaties tot commerciële transacties en overheidshandelen.
Voorbeelden:
● Contracten: Wettelijke regels bepalen de geldigheid en afdwingbaarheid van
contracten.
● Verkeer: Verkeersregels die veiligheid op de weg waarborgen.
Doel: de samenleving ordenen
Beschrijving: Het recht is bedoeld om orde en structuur te bieden aan de samenleving,
zodat individuen en groepen op een voorspelbare en rechtvaardige manier kunnen
samenleven en interacteren.
Voorbeelden:
● Burgerlijk Recht: Regelt onder andere huwelijk, echtscheiding en eigendom.
● Strafrecht: Bepaalt welke gedragingen strafbaar zijn en welke straffen daarop staan.
Wordt opgelegd door de samenleving
Beschrijving: Wetten en regels worden gemaakt door representatieve organen van de
samenleving, zoals parlementen en gemeenteraden, en weerspiegelen de normen en
waarden van de maatschappij.
Voorbeelden:
● Wetgeving: Parlementen stellen wetten die van toepassing zijn op burgers en
bedrijven.
● Gemeentelijke Verordeningen: Lokale overheden kunnen regels opstellen die
specifiek zijn voor hun gemeente.
Handhaving
Beschrijving: Het recht wordt gehandhaafd door verschillende instanties om naleving te
verzekeren en overtredingen te bestraffen.
Voorbeelden:
● Politie: Handhaaft de openbare orde en voert arrestaties uit bij strafbare feiten.
● Rechtbanken: Behandelen geschillen en leggen sancties op bij overtredingen van de
wet.
Kobe Halans 2
,3 BaPO - 2024
Contouren van Professionalisme
Objectief Recht
Beschrijving: Objectief recht verwijst naar het geheel van algemene, abstracte regels die zijn
vastgelegd in wetten en regelgeving. Deze regels zijn onafhankelijk van de concrete personen
en situaties waarop ze van toepassing zijn.
Kenmerken:
● Algemene abstracte bewoordingen: De regels zijn zo geformuleerd dat ze breed
toepasbaar zijn en niet specifiek gericht zijn op individuele gevallen.
● Los van concrete personen en situaties: De regels zijn universeel en gelden voor
iedereen in gelijke situaties, ongeacht de betrokken personen.
Voorbeeld:
● Artikel 1382 Burgerlijk Wetboek: "Elke daad van de mens, waardoor aan een ander
schade wordt veroorzaakt, verplicht degene door wiens schuld de schade is ontstaan,
deze te vergoeden." Deze regel is algemeen en abstract, omdat hij
schadeveroorzakende handelingen en de daaruit voortvloeiende verplichtingen
beschrijft zonder specifieke gevallen te benoemen.
Subjectieve Rechten
Beschrijving: Subjectieve rechten zijn de bevoegdheden of aanspraken die individuen of
rechtspersonen hebben en die worden erkend en beschermd door het rechtssysteem. Deze
rechten ontstaan wanneer objectieve rechtsregels van toepassing worden in specifieke
situaties.
Kenmerken:
● Door het rechtssysteem erkende bevoegdheid: Subjectieve rechten zijn de rechten
die individuen kunnen uitoefenen, zoals het recht op eigendom, recht op vrije
meningsuiting, enzovoort.
● Toepassing van objectieve rechtsregels in concrete situaties: Deze rechten
komen naar voren wanneer algemene regels worden toegepast op specifieke
gevallen, zoals het recht op schadevergoeding bij een concrete schadeoorzaak.
Voorbeeld:
● Toepassing van artikel 1382 BW: Wanneer iemand schade lijdt door de fout van een
ander, kan hij of zij een beroep doen op artikel 1382 BW om schadevergoeding te
eisen. Dit is een subjectief recht dat ontstaat uit de toepassing van de objectieve regel
in een specifieke situatie.
Kobe Halans 3
, 3 BaPO - 2024
Natuurlijke Personen en Rechtspersonen
Beschrijving: Zowel natuurlijke personen als rechtspersonen zijn dragers van subjectieve
rechten. Ze hebben het vermogen om rechten en verplichtingen te hebben en juridische
handelingen te verrichten.
Kenmerken:
1. Natuurlijke Personen:
○ Mens: Een natuurlijk persoon is een mens met specifieke eigenschappen.
○ Eigenschappen:
■ Naam: De juridische identificatie van een persoon.
■ Nationaliteit: De wettelijke band tussen een persoon en een staat.
■ Adres: De woonplaats van de persoon.
■ Burgerlijke stand: Gegevens over de persoonlijke staat van een
persoon, zoals huwelijk, geboorte, echtscheiding.
■ Handelingsbekwaamheid: Het vermogen van een persoon om
zelfstandig juridische handelingen te verrichten.
2. Rechtspersonen:
○ Groepering, organisatie, juridische constructie: Rechtspersonen zijn
niet-menselijke entiteiten die door de wet zijn erkend als dragers van rechten
en verplichtingen.
○ Specialiteit: Rechtspersonen hebben vaak een specifiek doel of specialiteit,
zoals een vennootschap die commerciële activiteiten uitvoert.
3. Overige:
○ Zaken: Alles wat geen natuurlijke persoon of rechtspersoon is, wordt als een
zaak beschouwd. Zaken kunnen eigendom zijn van natuurlijke personen of
rechtspersonen.
■ Voorbeelden: Dieren, kapitaal, intellectuele eigendom.
Voorbeelden
● Natuurlijke Personen:
○ Een individu die een contract tekent.
○ Een persoon die een huis bezit en verhuurt.
● Rechtspersonen:
○ Een besloten vennootschap (BV) die goederen produceert en verkoopt.
○ Een stichting die zich inzet voor een maatschappelijk doel.
● Zaken:
○ Dier: Een hond die eigendom is van een natuurlijke persoon.
○ Kapitaal: Financiële middelen die een rechtspersoon bezit.
○ Intellectuele Eigendom: Octrooien en auteursrechten die een natuurlijk
persoon of rechtspersoon bezit.
Kobe Halans 4
