Samenvatting Bedrijfseconomie en fiscaal comptabele toepassingen: Probleem 7

Wat is de voorziening latente belastingverplichtingen?

Het gaat bij tijdelijke verschillen tussen fiscaal en bedrijfseconomisch resultaat om verschillen die
later door een tegengesteld verschil worden opgeheven. Over de gehele levensduur van een
onderneming wijkt het fiscale resultaat niet af van het bedrijfseconomische resultaat.
Tijdelijke verschillen ontstaan doordat baten of lasten in de bedrijfseconomische jaarrekening niet in
hetzelfde boekjaar worden verantwoord als in de fiscale jaarrekening. Voor de bepaling van de in de
bedrijfseconomische resultatenrekening op te nemen belastinglast zijn er dan twee mogelijkheden:
1. Er wordt uitgegaan van de fiscale winst (taxes payable method): als belastinglast wordt dat
het bedrag van de (vermoedelijke) aanslag vennootschapsbelasting genomen.
2. Er wordt uitgegaan van de bedrijfseconomische winst, waarop vervolgens het geldend
belastingpercentage wordt losgelaten (interperiod tax allocation method).

De IASB en de RJ laten alleen methode 2 toe. De keuze voor methode 2 vloeit voort uit de toepassing
van het matchingprincipe: aan jaren met een gelijke (bedrijfseconomische) winst dient ook eenzelfde
fiscaal kostenbedrag toegerekend te worden. De belastinglast sluit dan aan bij het
bedrijfseconomisch resultaat. Dit betekent dat in een boekjaar waarin zich tijdelijke winstverschillen
voordoen, de berekende belastinglast niet overeenkomt met de over dat jaar verschuldigde
belasting, hetgeen leidt tot belastinglatenties.

De voorziening voor latente belastingverplichtingen is de schakel die ervoor zorgt dat de belastinglast
in de resultatenrekening aansluit bij de bedrijfseconomische winst. Zij geeft het bedrag weer van de
belastingverplichtingen die na het boekjaar kunnen ontstaan, maar worden toegerekend aan het
boekjaar of aan een voorafgaand boekjaar.
Indien zo’n voorziening wordt gevormd, moet deze volgens de IASB en het Burgerlijk Wetboek
afzonderlijk in de balans worden opgenomen  art. 2:374 lid 2 BW.

Omdat men fiscaal naar een zo laag mogelijke winst zal streven, zal de normale situatie zijn dat er
sprake is van passieve belastinglatenties, dat wil zeggen: een latentie die aan de passiefzijde van de
balans in de vorm van een voorziening wordt opgenomen. Soms kunnen zich tijdelijke verschillen
voordoen, waarbij in de eerste jaren de fiscale winst hoger is dan de bedrijfseconomische winst. Dit
kan zich bijvoorbeeld voordoen indien bedrijfseconomisch een voorziening wordt gevormd die fiscaal
niet erkend wordt. Ook is het mogelijk dat een duurzaam productiemiddel bedrijfseconomisch tot
nihil wordt afgeschreven, terwijl fiscaal een restwaarde in acht moet worden genomen.

Actieve latenties zijn voorwaardelijke vorderingen. Zo’n actieve latentie kan wegens
verliescompensatie omgezet worden in een vordering op de fiscus. Verrekening van een actieve
belastinglatentie is afhankelijk van de beschikbaarheid van toekomstige fiscale winst.

Alleen op de commerciële balans wordt een post latente belastingen opgenomen. Er zijn twee
methodes om de voorziening belastinglatenties te bepalen:
1. Dynamische methode: bepaald aan de hand van het verschil tussen het bedrijfseconomisch
en het fiscaal resultaat.
2. Statische methode: bepaald aan de hand van het verschil tussen de bedrijfseconomische en
de fiscale waardering per balansdatum.




1

, Welke verschillen tussen de commerciële en fiscale balans leiden tot
latente belastingverplichtingen?

Bij verschillen tussen bedrijfseconomische en fiscale winst is het de vraag welk belastingbedrag als
belastinglast in de bedrijfseconomische resultatenrekening vermeld dient te worden. De
beantwoording van die vraag is afhankelijk van het soort verschil.

Tijdelijke winstverschillen
Van een tijdelijk verschil is sprake als het totale resultaat over de ‘levensduur’ van de onderneming
bedrijfseconomisch en fiscaal gelijk is, maar verschillend over de jaren wordt verdeeld; tijdelijke
verschillen worden dus later gecompenseerd door een tegengesteld verschil. Ondernemers zullen zo
veel mogelijk proberen een belastinglast naar de toekomst te verschuiven, zij streven naar ‘uitstel’
van belastingbetaling. Dit uitstel is echter geen afstel omdat over het winstbedrag dat naar de
toekomst is verschoven, uiteindelijk toch belasting betaald moet worden. Uitstel betekent een
rentevoordeel, bovendien geeft het speelruimte in de financiering. Enige voorbeelden van tijdelijke
verschillen:
 Fiscaal wordt op een duurzaam productiemiddel met een vast percentage van de
boekwaarde afgeschreven en bedrijfseconomisch met gelijke bedragen per jaar.
 Fiscaal wordt een duurzaam productiemiddel afgeschreven op basis van een kortere
levensduur dan bedrijfseconomisch.
 Uitgaven voor ontwikkeling worden fiscaal direct als kosten verantwoord, terwijl ze
bedrijfseconomisch worden geactiveerd en vervolgens afgeschreven.
 Waardestijgingen van tijdelijke beleggingen worden bedrijfseconomisch direct in de
resultatenrekening verantwoord, terwijl ze fiscaal pas na verkoop worden genomen.

Definitieve winstverschillen
Bij een definitief of permanent verschil wordt het verschil in een later jaar niet meer opgeheven; er is
dus een verschil in het totale resultaat over de levensduur van de onderneming. Bij definitieve
verschillen kan het zijn dat de fiscale winst lager is dan de bedrijfseconomische (verlichtingen), maar
ook het omgekeerde kan zich voordoen (verzwaringen).

Voorbeelden van definitieve verlichtingen:
 Deelnemingsvrijstelling;
 Investeringsaftrek.

Voorbeelden van definitieve verzwaringen:
 Boetes. Deze zijn niet aftrekbaar.
 Bedrijfseconomisch kan voor de waardering en winstbepaling in een aantal gevallen
uitgegaan worden van de actuele waarde; fiscaal moeten deze echter worden bepaald op
basis van historische kosten. Dit betekent bijvoorbeeld in tijden van prijsstijging van
materiële activa de afschrijvingen en kostprijs van de verkopen bedrijfseconomisch hoger
uitkomen dan fiscaal, hetgeen leidt tot een bedrijfseconomisch lagere winst dan fiscaal.

Als gevolg van definitieve verschillen kan de belastinglast (‘effectieve belastingdruk’) afwijken van het
geldende belastingpercentage toegepast op de bedrijfseconomische winst voor aftrek van belasting.
De effectieve belastingdruk kan worden berekend door de belastinglast te delen door de winst vóór
aftrek van belasting.
 Overdruk | De effectieve belastingdruk is hoger dan het toepasselijk tarief.
 Onderdruk | De effectieve belastingdruk is lager dan het toepasselijk tarief.



2