Samenvatting Leerstoornissen: dyslexie en dysorthografie (B3C132)

Samenvatting - Leerstoornissen: dyslexie en dysorthografie


Hoofdstuk 1: leren en leerproblemen
2.1 Leren
 Resultaat van een dubbel proces
o Proces van verwerving in verschillende stadia
o Proces van verwerking is fasegebonden
 Leren staat steeds in functie van de mogelijkheid om ervaringen te kunnen opdoen, waarbij
de Individuele mogelijkheden van ieder persoon en e omgeving een belangrijke rol spelen.
 Leren gebeurt erg verscheiden in…
o Ruime zin: Westerse mens bouwt andere kennis op dan Aboriginal.
o Enge zin: ieder individu beschikt over een andere opgebouwde kennis.

2.2 Leerproblemen
 Leerproblemen = problemen die personen ondervinden bij het aanleren van allerlei
cognitieve schoolse vaardigheden (lezen, spellen en rekenen).
o Primaire leerproblemen = leerstoornissen: manifesteren zich in het leren van die
schoolse vaardigheden, er is geen duidelijke aanwijsbare oorzaak buiten en binnen
het kind. (vb. dyslexie, dysorthografie en dyscalculie)
o Secundaire problemen: gevolg van omstandigheden buiten het leren van die
vaardigheden zelf (vb. Corona)
 Omgeving van het kind
 Algemene mogelijkheden van het individu zelf (handicap, stoornis,
emotioneel probleem)

2.3 Samenvatting leerstoornissen: schema (actief + passief kennen)
Actief: kunnen opstellen/tekenen Passief: kunnen uitleggen




Pagina 1 van 26

,Samenvatting - Leerstoornissen: dyslexie en dysorthografie




Hoofdstuk 2: Geschiedenis van het begrip dyslexie




2.1 Dyslexie als woordblindheid: Hinshelwood
 Berlin (precieze geboortedatum onbekend)
o Dyslexie is van meet af aan beschouwd als één van de leerstoornissen. Begrip
‘dyslexie’ werd voor het eerst gebruikt als technische term in de afasieleer door
neuroloog Berlin.
 Hinshelwoord (1895)
o In 1895 werd de omschrijving ‘wordblindness’ voor het eerst gebruikt door
Hinshelwood.
o Hij stelde vast dat de visuele perceptie van woordblinde kinderen niet
functioneerde als die van gewone kinderen, vooral als het ging om het lezen en
schrijven van letters en woorden.
o Deze term werd niet gezien als perifere blindheid, maar als een centrale,
corticale blindheid of agnosie met specifieke betrekking op lezen en schrijven van
woorden.
o De term werd later los gezien van het verschijnsel afasie en door sommige
verkeerd begrijpen.
o Congenital wordblindness: term die werd gelanceerd door Hinshelwoord omdat
er toen al zekerheid was over dat dyslexie erfelijk bepaald was of kon zijn.

2.2 Dyslexie als strephosymbolie: Samuel Orton
 (Amerikaan) Samuel Orton (1925)
o Vatte de symptomen samen onder een algemene typering: gebrekkige
specialisatie van de linkerhemisfeer. Symptomen zijn nog steeds actueel en
herkenbaar.
o Verving de term woordblindheid door de term strephosymbolie (= omdraaien
van symbolen).
o Omkeringen: statische en dynamische
 Statische omkeringen: spiegeling van letters (vb. b-d, ie-ei)
 Dynamische omkeringen: verwisseling van de volgorde binnen een woord
(vb. beek  keeb)
 Uit later onderzoek bleek dat deze verschijnselen niet persé
samenhangen met dyslexie en niet voorkomen bij alle dyslectici, maar
dat ze ook voorkomen bij jonge kinderen die niet dyslectisch zijn.



Pagina 2 van 26

, Samenvatting - Leerstoornissen: dyslexie en dysorthografie

o Symptomen
 Vertraging vd taalontwikkeling
 Vertraging vd spraakontwikkeling (bleek later niet te kloppen)
 Stotteren (bleek later niet te kloppen)
 Ambidextriteit of linkshandigheid (komt vaker voor bij dyslectici)
 Gewone visuele functie
 Motorische onhandigheid = dyspraxie
 Erfelijke factoren in de familie
 Door de sekse beïnvloede erfelijkheid (meer dyslectische ♂ dan ♀)
 Mogelijkheid om in spiegelschrift te lezen en/of te schrijven
 Eventueel bestaan ve op zich staand probleem vd orthografie (=spelling)

 Vellutino (1979)
o Onderzoek dat vertraagde/verstoorde taalontwikkeling als doorzaak van dyslexie
bevestigd.
 Geschwind (1983)
o Anatomische asymmetrie als voorwaarde van het normale functioneren en
symmetrie als het dyslectische functioneren van de hersenen. (Dyslectici hebben
2 even grote hersenhelften, niet-dyslectici hebben dit niet: microscopisch
zichtbaar.)

 Hallgren (1950)
o Conclusies over erfelijkheid
 Er is een direct verband tussen spraakdefecten en dyslexie, iets meer en
sterker bij jongens dan bij meisjes.
 Er is geen verband tussen dyslexie en linkshandigheid.
 Het IQ van dyslectici kan op elk punt van de normaalverdeling liggen.
 Er is geen verband tussen dyslexie en omgevingsfactoren.
 Hiermee opletten want de omgeving speelt toch wel een rol!
 Specifieke dyslexie komt bij 10% van de bevolking voor. De geslachts-
verschillen bij dyslectici komen overeen met de verdeling van de populatie.
 Autosomaal dominant patroon: voor elk kind een kans van 50% om
dyslectisch te zijn als één ouder dyslectisch is en een kans van 75% als beide
ouders dyslectisch zijn.

2.3 Dyslexie als Specific Reading Disability : Rutter en Yule
 Rutter en Yule (1973)
 Onderwijspsychologische lijn

2.4 Dyslexie in de verschillende wetenschappelijke specialisaties
 Momenteel bevinden we ons in de periode na Rutter en Yule. Deze periode wordt
gekenmerkt door een aantal ontwikkelingen:
o Ontwikkeling van de neuropsychologie
 De specialisatie die zich in de relatie tussen hersenen en gedrag tot
voorwerp van onderzoek heft gesteld, heeft zich snel ontwikkeld en
verspreid. O.a. het opstellen van een op dyslexie gerichte testbatterij.
o Ontwikkeling van het opstellen van subtypen van dyslexie

Pagina 3 van 26