Samenvatting dr. Clarysse Ziekteleer: pathologie van hoofd- en halsgebied
DEEL IV: KEEL EN HALS
Lippen en mondholte
Anatomie
Vestibulum
- Deel van de mond dat zich voor de tandenboog bevindt
Mondholte
- Vooraan begrensd door de tandenbogen
- Achteraan gaat de mondholte over in de oropharynx
- Wordt begrensd door
o Wangen
o Lippen
▪ Labium superius
▪ Labium inferius
o Palatum
▪ Palatum durum
▪ Palatum molle
o Tonsilpijler
▪ Arcus palatoglossus (voorste)
o Mondbodem
▪ Spierig diafragma (m.
mylohyoideus) opgespannen
tussen U-vormige mandibula
- Wordt bijna volledig gevuld met de tong
o Voorste 2/3
▪ Tongtip (apex)
▪ Tonglichaam (body, corpus)
o Achterste 1/3
▪ Tongbasis (root)
▪ Tongamandel (samen met neus- en
keelamandelen de grootste amandelen)
Pagina 1 van 82
,Samenvatting dr. Clarysse Ziekteleer: pathologie van hoofd- en halsgebied
Fysiologie van de tong
1) Slikken:
voedselbolus naar oropharynx
2) Articuleren
Grote mobiliteit door tongspieren, zowel intrinsieke als extrinsieke
3) Smaak
Smaken (flavours)
o 4 basissmaken: zuur – zoet – zout – bitter
o 5de basissmaak: umami (hartig)
Proeven (= smaken (taste) + ruiken (aroma))
Pathologie van de lippen
S = symptomen, tekenen die je ziet, de last die mensen hebben
O = oorzaak
R = behandeling
D = diagnose: hoe stellen we deze?
E = epidemiologie
A = anatomie
P = prognose
G = gevolgen
V = voorkomen
T = types
KO = klinisch onderzoek
CAVE = opletten voor
Cheilitis angularis (= Rhagaden, Perlèche)
S Ontstoken/geïrriteerde fissuren en roodheid thv mondhoeken,
waarin schimmels kruipen die ervoor zorgen dat deze kloven niet goed genezen
O - Chronische irritatie (vb. slecht zittende gebitprothese)
- Vitamine B12 tekort
- Sjögren = auto-immuunziekte waardoor men o.a. minder speeksel aanmaakt
CAVE: onderhouden door kolonisatie fissuren met Candida albicans (= de schimmel die
ervoor zorgt dat het ontstoken blijft)
R - Antimycotische zalf
- Oorzaak aanpakken
Pagina 2 van 82
,Samenvatting dr. Clarysse Ziekteleer: pathologie van hoofd- en halsgebied
Herpes labialis (= koortsblaasjes)
S Prodromale fase: tintelingen, jeuk of branderig gevoel
Na 1-2 dagen: erytheem → vesikels → pustels → crustae
Roodheid en bubbeltjes waar vocht uitkomt wordt uiteindelijk een korst
O - Herpes simplex virus type 1
- Besmetting via speeksel (vaak op kinderleeftijd)
- Primaire infectie: vaak asymptotisch, soms echter zeer heftig
o Eens je geïnfecteerd geweest bent (primaire infectie), blijft dat virus
zitten in je lichaam en kan het terug actief worden op de momenten dat
je wat minder weerstand hebt, als je veel bent blootgesteld aan de zon,
als je ziek bent..
- Secundaire infectie: reactivatie uit ganglion
R - Spontane genezing
- Pijnstilling
- Anti-virale medicatie (allen bij mensen met een heel zwakke immuniteit zoals
kankerpatiënten, heel jonge baby’s …)
D Kliniek: typisch verhaal van eerst roodheid en dan korstjes, typisch beeld
Pathologie van het tandvlees
Gingivitis (= ontsteking van het tandvlees)
S - Zwelling en roodheid van het tandvlees
- Rond 1 of meerdere gebitselementen
- Snel bloeden bij aanraken (vb. tanden poetsen)
- Meestal niet pijnlijk
O - Bacteriën in de tandplaque
- Onderliggende ziekte (vb. HIV of leukemie (zeldzaam)
R Goede mondhygiëne: tanden poetsen, flossen en mondspoelingen
Pagina 3 van 82
, Samenvatting dr. Clarysse Ziekteleer: pathologie van hoofd- en halsgebied
Parodontitis / periodontitis (= verlies van het bot van de tandkassen)
S - Verhoogde mobiliteit van de tandelementen (tanden staan losser)
- Verlies van tandelementen (tanden vallen uit)
O - Onbehandelde gingivitis
R - Tandnazicht
- Verwijderen tandplaque en tandsteen (door paradontoloog = gespecialiseerde
tandarts die zich bezighoudt met het weefsel rond de tanden)
Epulis ( = lokale zwelling van het tandvlees)
S - Pijnloze massa
O - Chronische ontsteking
- Hormonaal (zwangerschap: epulis gravidarum)
R - Spontaan verdwijnen (na bevalling)
- Geen
CAVE: neoplasma tandvlees of onderliggend kaakbot!
Pagina 4 van 82
DEEL IV: KEEL EN HALS
Lippen en mondholte
Anatomie
Vestibulum
- Deel van de mond dat zich voor de tandenboog bevindt
Mondholte
- Vooraan begrensd door de tandenbogen
- Achteraan gaat de mondholte over in de oropharynx
- Wordt begrensd door
o Wangen
o Lippen
▪ Labium superius
▪ Labium inferius
o Palatum
▪ Palatum durum
▪ Palatum molle
o Tonsilpijler
▪ Arcus palatoglossus (voorste)
o Mondbodem
▪ Spierig diafragma (m.
mylohyoideus) opgespannen
tussen U-vormige mandibula
- Wordt bijna volledig gevuld met de tong
o Voorste 2/3
▪ Tongtip (apex)
▪ Tonglichaam (body, corpus)
o Achterste 1/3
▪ Tongbasis (root)
▪ Tongamandel (samen met neus- en
keelamandelen de grootste amandelen)
Pagina 1 van 82
,Samenvatting dr. Clarysse Ziekteleer: pathologie van hoofd- en halsgebied
Fysiologie van de tong
1) Slikken:
voedselbolus naar oropharynx
2) Articuleren
Grote mobiliteit door tongspieren, zowel intrinsieke als extrinsieke
3) Smaak
Smaken (flavours)
o 4 basissmaken: zuur – zoet – zout – bitter
o 5de basissmaak: umami (hartig)
Proeven (= smaken (taste) + ruiken (aroma))
Pathologie van de lippen
S = symptomen, tekenen die je ziet, de last die mensen hebben
O = oorzaak
R = behandeling
D = diagnose: hoe stellen we deze?
E = epidemiologie
A = anatomie
P = prognose
G = gevolgen
V = voorkomen
T = types
KO = klinisch onderzoek
CAVE = opletten voor
Cheilitis angularis (= Rhagaden, Perlèche)
S Ontstoken/geïrriteerde fissuren en roodheid thv mondhoeken,
waarin schimmels kruipen die ervoor zorgen dat deze kloven niet goed genezen
O - Chronische irritatie (vb. slecht zittende gebitprothese)
- Vitamine B12 tekort
- Sjögren = auto-immuunziekte waardoor men o.a. minder speeksel aanmaakt
CAVE: onderhouden door kolonisatie fissuren met Candida albicans (= de schimmel die
ervoor zorgt dat het ontstoken blijft)
R - Antimycotische zalf
- Oorzaak aanpakken
Pagina 2 van 82
,Samenvatting dr. Clarysse Ziekteleer: pathologie van hoofd- en halsgebied
Herpes labialis (= koortsblaasjes)
S Prodromale fase: tintelingen, jeuk of branderig gevoel
Na 1-2 dagen: erytheem → vesikels → pustels → crustae
Roodheid en bubbeltjes waar vocht uitkomt wordt uiteindelijk een korst
O - Herpes simplex virus type 1
- Besmetting via speeksel (vaak op kinderleeftijd)
- Primaire infectie: vaak asymptotisch, soms echter zeer heftig
o Eens je geïnfecteerd geweest bent (primaire infectie), blijft dat virus
zitten in je lichaam en kan het terug actief worden op de momenten dat
je wat minder weerstand hebt, als je veel bent blootgesteld aan de zon,
als je ziek bent..
- Secundaire infectie: reactivatie uit ganglion
R - Spontane genezing
- Pijnstilling
- Anti-virale medicatie (allen bij mensen met een heel zwakke immuniteit zoals
kankerpatiënten, heel jonge baby’s …)
D Kliniek: typisch verhaal van eerst roodheid en dan korstjes, typisch beeld
Pathologie van het tandvlees
Gingivitis (= ontsteking van het tandvlees)
S - Zwelling en roodheid van het tandvlees
- Rond 1 of meerdere gebitselementen
- Snel bloeden bij aanraken (vb. tanden poetsen)
- Meestal niet pijnlijk
O - Bacteriën in de tandplaque
- Onderliggende ziekte (vb. HIV of leukemie (zeldzaam)
R Goede mondhygiëne: tanden poetsen, flossen en mondspoelingen
Pagina 3 van 82
, Samenvatting dr. Clarysse Ziekteleer: pathologie van hoofd- en halsgebied
Parodontitis / periodontitis (= verlies van het bot van de tandkassen)
S - Verhoogde mobiliteit van de tandelementen (tanden staan losser)
- Verlies van tandelementen (tanden vallen uit)
O - Onbehandelde gingivitis
R - Tandnazicht
- Verwijderen tandplaque en tandsteen (door paradontoloog = gespecialiseerde
tandarts die zich bezighoudt met het weefsel rond de tanden)
Epulis ( = lokale zwelling van het tandvlees)
S - Pijnloze massa
O - Chronische ontsteking
- Hormonaal (zwangerschap: epulis gravidarum)
R - Spontaan verdwijnen (na bevalling)
- Geen
CAVE: neoplasma tandvlees of onderliggend kaakbot!
Pagina 4 van 82
