Verdieping wetgeving
JURIDISCH KADER
1. Abortus
Het aantal abortussen stijgt en gebeuren voornamelijk bij vrouwen met een leeftijd
tussen de 30-40j. De reden van die stijging is dat vrouwen zich steeds meer en meer
afkeren tegen anticonceptie.
In 2018 is de abortuswet opgenomen in het burgerlijke wetboek. Indien een vrouw de
voorwaarden niet naleeft en toch abortus doet kan ze vervolgd worden.
1.1 Welke soorten abortus zijn er?
Soorten abortus:
abortus voor 12w (medisch 14w)
De vrouw dient hier de abortus aan te vragen. Instemming van de partner is
wenselijk, maar niet nodig. De ingreep vindt bij abortus voor 12w plaats voor
het einde van de 12de week na de bevruchting. Mist wachttijden is er een
beperkte verleningsmogelijkheid. De ingreep gebeurt door een arts en met
bijzondere voorlichtingsdienst.
abortus na 12w (medisch 14w)
Abortus na 12w is mogelijk indien de zwangerschap ernstige gevaren inhoudt
voor de gezondheid van de vrouw of er vast staat dat het kind zal lijden aan een
uiterst zware kwaal die als ongeneeslijk wordt erkend op moment van de
diagnose.
Welke aandoeningen aanschouwt de wet als ongeneeslijk?
chromosomale aandoening (trisomie 13, 16, 18, 21, …)
erfelijke aandoening (turnersyndroom, congenitale cardiopathie, …)
malformatieve aandoening (hydrocefalie, spina bifida, …)
teratogene aandoening (rubella, cytomegalovirus, toxoplasmose, …)
Bij abortus na 12w is het advies van een 2de arts nodig.
abortus na de grens van levensvatbaarheid (24w)
Er is bij medische redenen geen uitdrukkelijke eindtermijn voor abortus. Men
aanschouwt het kind pas als een persoon “als het op weg is geboren te worden”
(= start arbeid) en dan kan abortus niet meer. Men raadt wel aan om late
abortussen te vermijden en indien je dit toch gaat doen dit in een ziekenhuis
met uitgebreide pediatrische en neonatologie te laten doen.
1.2 Wat als iemand de kans niet krijgt tot abortus?
Wrongful birth: vordering namens ouders
Wrongful life: vordering namens kind
Als ouders om een of andere redenen die kans niet gekregen hebben om abortus te
plegen doordat de arts het probleem niet gezien heeft, de arts het probleem
1
, onderschat heeft of dergelijke hebben ouders recht op een schadevergoeding
(wrongful birth).
Sommige ouders vragen een schadevergoeding aan omdat ze denken dat hun kind
zou willen dat het nooit geboren zou zijn, maar dat wordt in België niet aanvaardt
(wrongful life).
Kunnen we als zorgverlener weigeren om aan abortus mee te werken?
Een arts kan een abortus weigeren, maar moet dan wel doorverwijzen naar een
andere zorgverlener. Ook als vroedvrouw kunnen we weigeren om aan een abortus
mee te werken.
2. Geweld
Beroepsgeheim: zorgverleners zijn uit hoofd van hun staat of beroep kennis van
geheimen toevertrouwd
Wie gebonden is aan het beroepsgeheim wordt uitdrukkelijk vermeld.
De inhoudt van het beroepsgeheim is alle informatie die je krijgt van je patiënt
onafhankelijk van de communicatiewijze en de registratie van de communicatie.
Je mag als zorgverlener het beroepsgeheim doorbreken als je toestemming hebt. Er is
ook gedeeld of toevertrouwd beroepsgeheim, wat inhoudt dat je informatie met je
collega’s deelt mits toestemming van de patiënt of als het gaat om “need to know”.
Hierbij is het belangrijk dat we enkel noodzakelijke informatie doorgeven en dat we
hierover transparant zijn naar de patiënt toe. Ook als je als zorgverlener moet gaan
getuigen voor de rechter mag je het beroepsgeheim doorbreken, maar je moet hier
steeds het belang van de patiënt vooropstellen en je moet je ook houden aan het
medisch dossier.
Wanneer ben je verplicht het beroepsgeheim te doorbreken?
aangifte van een besmettelijke ziekte
Bijvoobreeld: HIV, COVID, …
gedwongen opname
Een gedwongen opname is wanneer iemand door een rechter in een gesloten
instelling geplaatst wordt.
aangifte van misdrijven
Bij het misdrijf kan de patiënt zowel het dader als het slachtoffer zijn, maar je
moet hier wel opletten dat je zeker bent van je stuk.
hulpverleningsplicht
Hulpverzuim is wanneer je geen hulp biedt in een hulpbehoevende situatie.
Soms moet je andere instanties erbij halen zoals een centrum voor
kindermishandeling, mishandeling, seksueel misdrijf, enzovoort.
2
JURIDISCH KADER
1. Abortus
Het aantal abortussen stijgt en gebeuren voornamelijk bij vrouwen met een leeftijd
tussen de 30-40j. De reden van die stijging is dat vrouwen zich steeds meer en meer
afkeren tegen anticonceptie.
In 2018 is de abortuswet opgenomen in het burgerlijke wetboek. Indien een vrouw de
voorwaarden niet naleeft en toch abortus doet kan ze vervolgd worden.
1.1 Welke soorten abortus zijn er?
Soorten abortus:
abortus voor 12w (medisch 14w)
De vrouw dient hier de abortus aan te vragen. Instemming van de partner is
wenselijk, maar niet nodig. De ingreep vindt bij abortus voor 12w plaats voor
het einde van de 12de week na de bevruchting. Mist wachttijden is er een
beperkte verleningsmogelijkheid. De ingreep gebeurt door een arts en met
bijzondere voorlichtingsdienst.
abortus na 12w (medisch 14w)
Abortus na 12w is mogelijk indien de zwangerschap ernstige gevaren inhoudt
voor de gezondheid van de vrouw of er vast staat dat het kind zal lijden aan een
uiterst zware kwaal die als ongeneeslijk wordt erkend op moment van de
diagnose.
Welke aandoeningen aanschouwt de wet als ongeneeslijk?
chromosomale aandoening (trisomie 13, 16, 18, 21, …)
erfelijke aandoening (turnersyndroom, congenitale cardiopathie, …)
malformatieve aandoening (hydrocefalie, spina bifida, …)
teratogene aandoening (rubella, cytomegalovirus, toxoplasmose, …)
Bij abortus na 12w is het advies van een 2de arts nodig.
abortus na de grens van levensvatbaarheid (24w)
Er is bij medische redenen geen uitdrukkelijke eindtermijn voor abortus. Men
aanschouwt het kind pas als een persoon “als het op weg is geboren te worden”
(= start arbeid) en dan kan abortus niet meer. Men raadt wel aan om late
abortussen te vermijden en indien je dit toch gaat doen dit in een ziekenhuis
met uitgebreide pediatrische en neonatologie te laten doen.
1.2 Wat als iemand de kans niet krijgt tot abortus?
Wrongful birth: vordering namens ouders
Wrongful life: vordering namens kind
Als ouders om een of andere redenen die kans niet gekregen hebben om abortus te
plegen doordat de arts het probleem niet gezien heeft, de arts het probleem
1
, onderschat heeft of dergelijke hebben ouders recht op een schadevergoeding
(wrongful birth).
Sommige ouders vragen een schadevergoeding aan omdat ze denken dat hun kind
zou willen dat het nooit geboren zou zijn, maar dat wordt in België niet aanvaardt
(wrongful life).
Kunnen we als zorgverlener weigeren om aan abortus mee te werken?
Een arts kan een abortus weigeren, maar moet dan wel doorverwijzen naar een
andere zorgverlener. Ook als vroedvrouw kunnen we weigeren om aan een abortus
mee te werken.
2. Geweld
Beroepsgeheim: zorgverleners zijn uit hoofd van hun staat of beroep kennis van
geheimen toevertrouwd
Wie gebonden is aan het beroepsgeheim wordt uitdrukkelijk vermeld.
De inhoudt van het beroepsgeheim is alle informatie die je krijgt van je patiënt
onafhankelijk van de communicatiewijze en de registratie van de communicatie.
Je mag als zorgverlener het beroepsgeheim doorbreken als je toestemming hebt. Er is
ook gedeeld of toevertrouwd beroepsgeheim, wat inhoudt dat je informatie met je
collega’s deelt mits toestemming van de patiënt of als het gaat om “need to know”.
Hierbij is het belangrijk dat we enkel noodzakelijke informatie doorgeven en dat we
hierover transparant zijn naar de patiënt toe. Ook als je als zorgverlener moet gaan
getuigen voor de rechter mag je het beroepsgeheim doorbreken, maar je moet hier
steeds het belang van de patiënt vooropstellen en je moet je ook houden aan het
medisch dossier.
Wanneer ben je verplicht het beroepsgeheim te doorbreken?
aangifte van een besmettelijke ziekte
Bijvoobreeld: HIV, COVID, …
gedwongen opname
Een gedwongen opname is wanneer iemand door een rechter in een gesloten
instelling geplaatst wordt.
aangifte van misdrijven
Bij het misdrijf kan de patiënt zowel het dader als het slachtoffer zijn, maar je
moet hier wel opletten dat je zeker bent van je stuk.
hulpverleningsplicht
Hulpverzuim is wanneer je geen hulp biedt in een hulpbehoevende situatie.
Soms moet je andere instanties erbij halen zoals een centrum voor
kindermishandeling, mishandeling, seksueel misdrijf, enzovoort.
2
