samenvatting - maatschappij

MENS & MAATSCHAPPIJ
DOMEIN: MAATSCHAPPIJ


INLEIDING

WAT?

*mens en maatschappij = wereldoriëntatie

Onderverdeeld in: mens en maatschappij + wetenschappen en techniek

*focus op basiscompetenties van kind

*interesse laten ontwikkelen voor alle domeinen

(zowel in heden als in verleden, maar ook elders in de wereld)

DOMEINEN

- Mens
- Maatschappij
- Tijd
- Ruimte

*domeinen lopen in elkaar over


DOMEIN MENS
*zichzelf en anderen leren begrijpen

*met zichzelf en anderen om te gaan en te communiceren




1. DOMOCRATIE EN RECHTSTAAT

1.1 MACHT

= het draait het hem om de invloed die je als actor kan uitvoeren op andere actoren

*essentieel onderdeel van de politiek

*macht is:

 Intentioneel: doelbewust macht uitvoeren
 Effectief: macht leidt tot een resultaat
 Daad en vermogen: uitoefenen van macht + iemand met macht heeft het
vermogen om daden uit te lokken
 Asymmetrisch: machthebbende heeft meet overheersing over het machtsubject
dan omgekeerd

Bv: de agent heeft macht om je een boete te geven, maar jij kan geen boete geven aan
een agent

,*machtsmiddelen: middelen om macht uit te voeren

Bv: dwang en geweld, relaties en netwerken

*latente macht: het hebben van macht zonder dat je ze echt uitoefent

Bv: directeur heeft graag dat je een uur op voorhand op school bent, ook al weet je dat
hij dit niet altijd zal controleren, doe je het toch. Zonder dat hij het controleerd voert
hij toch een vorm van macht op je uit

*mensen anticiperen op veronderstelde macht

1.2 DEMOCRATIE

*democratie is het bestuur van, voor en door het volk
*voor => beslissingen in voordeel van het volk
*door => de mensen die besturen

*3 criteria van democratie:
1. Sociaal contract

*stilzwijgende afspraak tussen burgers en de staat

*burgers geven hun macht af aan de staat

*in ruil moet staat de burger centraal stellen in haar beleid




2. Regels & procedures

*zodat staat macht niet misbruikt

*als dit niet gebeurd  aantal regels om corrupte machthebbers te vermijden

bv: scheiding der machten

3. Respect voor individuele rechten

*staat is medeverantwoordelijk om individuele rechten te beschermen

Bv: recht op vrije meningsuiting

1.3 DE 3 MACHTEN


1.3.1 WELKE MACHTEN?
*elke macht heeft zijn eigen bevoegdheden en uitvoerders

*geen enkele macht is belangrijker dan de andere

 Wetgevende macht
o Voorstellen en stemmen van wetten  maken wet

, o Wie: parlement
o Wetsvoorstel: parlement die een wet maakt
o In België komen voorstellen meer en meer van regeringen, parlement moet
stemmen



 Uitvoerende macht
o Uitvoeren van goedgekeurde wetten
o Wie: regering
o In België: meer en meer ook wetgevend



 Rechterlijke macht
o Rechtspraak in België
o Wie: onafhankelijk rechterlijke macht (rechtbanken en hoven)


1.3.2 SCHEIDING DER MACHTEN
= hierbij draait het om het verspreiden van macht over verschillende instellingen

*behoort tot basisbeginselen van een democratie

*door filosoof De Montesquieu

1.4 VERKIEZINGEN

*kern van democratisch bestel

*zorgt voor inspraak van de burger in de maatschappij waarvan hij deel uit maakt

* dit heeft per land een andere invulling


1.4.1 DE EVOLUTIE IN VERKIEZINGEN IN BELGIË
* 1948: vrouwen kregen stemrecht in België

* België heeft opkomstplicht voor regionaal en federaal niveau

*geen opkomstplicht voor gemeentelijke en provinciale verkiezingen


1.4.2 HET BELGISCH KIESSTELSEL
*Vlaams : 124 zetels

*Belgisch: 150 zetels

* gebaseerd op evenredigheid

 partij krijgt zetels in verhouding met aantal stemmen

Bv: 25% van de stemmen is 25% van de zetels in het parlement

Amerika: 50.1% van de stemmen, krijgt alle zetels/ kiesmannen

, *kiesdrempel: partij moet meer dan 5% van de stemmen halen om te mogen zetelen in
het parlement

 vermijden dat er te veel kleine partijen zijn en zo niet tot een meerderheid kan worden

gekomen

*niveau’s:

- gemeentelijk niveau (om de 6 jaar stemmen)

- provinciaal niveau (om de 6 jaar stemmen)

- regionaal niveau (om de 5 jaar stemmen)

* 6 kiesringen

*Vlaamse partijen:

* open Vld

*N-VA

*CD&V

- federaal niveau (om de 5 jaar stemmen)

* 11 kiesringen

* als ze niet meer overeenkomen wordt er vroeger gestemd

Partijen:

* open Vld : Alexander De Croo

*PS: Pierre-Yves Dermagne

*MR : David Clarinval

*Eclo : Georges Gilkinet

*CD&V: Vincent van Peteghem

*Vooruit: Frank Vandenbroucke

*Groen: Petra De Sutter

- Europees niveau (om de 5 jaar stemmen)

* 2 kiesringen

* 3 kiescolleges (Vlaams, Franstaling en Duitstalig


1.4.3 DE VERKIEZINGEN IN DE PRAKTIJK
*voor de verkiezingen:

*politieke partrijen stellen een programma op  stand- en actiepunten van verschillende
partijen