Samenvatting pathologie en farmacologie urologie 3V

UROLOGIE
AANDOENINGEN VAN DE NIEREN

NIERINSUFFICIENTIE

= toestand waarbij een gedaalde nierfunctie is

 Acute – plots vermindert of uitvalt, meestal omkeerbaar is wel een ernstige toestand
 Chronische – geleidelijk achteruit, meestal onomkeerbaar


ACUTE NIERINSUFFICIENTIE
= plotse vermindering of uitval van de nierfunctie (over enkele uren tot dagen)

OORZAKEN
3 vormen naargelang onderliggende oorzaak:

1 Prerenale vorm
2 Postrenale vorm
3 (intra)renale vorm

Prerenale vorm (meest voorkomende)

Door verminderede/onvoldoende bloeddoorstroming van de nieren  afnemen glomulaire filtratie

Mogelijke oorzaak:

1 hypovolemie (door bloedingen, ernstige diarree, brandwonden, ..)
2 stenose nierslagaders
3 acuut hartfalen

postrenale vorm (minst voorkomend)

door een onstructie op de afvloei van de urine

mogelijke oorzaak:

1 prostaathypertrofie (veel voorkomend)
2 prostaatkanker
3 blaaskanker
4 urolithiase

(intra)renale vorm

Door beschadiging van nierweefsel, meeste gevallen: ATN – acute tubalire necrose (beschadeging van cellen
niertubuli)

Mogelijke oorzaak:

1 renale ischemie door langdurige en/of ernstige hypoperfusie
2 nefrotoxische stoffen (zowel van exogene als endogene oorsprong)

,nefrotoxische stoffen

a) exogene nefrotoxische stoffen:

 Aminoglycosiden: antibiotica waartoe o.a. gentamicine, tobramycine en amikacin behoren.
Beschadiging van nierweefsel kan optreden na 5 à 10 dagen toediening van deze geneesmiddelen
 Intraveneus toegediende contraststoffen, gebruikt bij radiografie en andere medische
beeldvormingstechnieken
 Cyclosporine

b) endogene nefrotoxische stoffen:

 Myoglobinurie tgv. rhabdomyolyse (necrose en afbraak van spierweefsel) Dit is een frekwente
oorzaak van acute nierinsufficiëntie. Tgv. de necrose van spierweefsel komen er grote hoeveelheden
myoglobine vrij. Dit myoglobine wordt afgebroken en omgezet in nefrotoxische stoffen (o.a.
ferrihemaat), die verantwoordelijk zijn voor de tubulaire necrose. Door de aanwezigheid van
myoglobine zal de urine donkerbruin kleuren. Rhabdomyolyse kan veroorzaakt worden door een
crush-letsel.
 Hemoglobinurie tgv. massieve intravasculaire hemolyse Dit kan optreden bij ernstige
transfusiereacties (verkeerde bloedtransfusies) en ook als gevolg van slangenbeten.
 Neerslag van urinezuurkristallen in de niertubuli als gevolg van hyperuricemie Dit kan ontstaan
gedurende chemotherapie (n.a.v. de behandeling van leukemie of lymfomen), waarbij er een sterk
gestegen celturnover kan plaats vinden met als gevolg een stijging van de urinezuurspiegel in het
plasma

SYMPTOMEN
Gevolg AN  ureumspiegel stijgen, gaat gepaard met:

- Verminderde eetlust
- Misselijkheid
- Braken
- Algemeen onwel
- Hoofdpijn
- Jeuk
- Sufheid

Meeste gevallen AN gaan gepaard met oligurie (verminderde urineproductie) – zelden: anurie (mogelijk
postrenale vorm)

25 procent = niet oligurisch (meestal om minder ernstige beschadigingen)

Verloop ATN, 3 fase:

1 Oligurische fase (begin enkele uren/dagen na beschadiging, duur 1 tot max 4weken)
2 De diuretische of polyurische fase (duur enkele dagen tot 1 week, gekenmerkt door geleidelijk aan
toenemende urineproductie – ongeconcentreerd, vooral veel zoutverlies)
3 De herstelfase (duur enkele weken/maanden, begin wanneer ureum en creatine terug dalen naar
normale waarden – gekenmerkt door geleidelijk herstel van concentratievermogen)

Meeste PT: terug normale nierfunctie binnen 6 weken na ATN

, DIAGNOSE
Bloedonderzoek: stijging van de ureum- en creatininespiegel

VERWIKKELINGEN
 anemie
 hypervolemie en overhydrering tgv. de retentie van vocht. Hierdoor kunnen
 hypertensie en hartfalen ontstaan (kortademigheid tgv. vocht in de longen, perifere
 oedemen, gewichtstoename).
 hyperkaliëmie en hyponatriëmie tgv. een gestoorde electrolytenhuishouding.
 Hyperkaliëmie kan hartritmestoornissen en zelfs hartstilstand veroorzaken.
 Hyponatriëmie kan aanleiding geven tot dysfunctie van het centraal zenuwstelsel.
 metabole acidose tgv. een verminderde excretie van zure metabolieten
 neurologische dysfunctie als gevolg van een gestegen uremie
 bloedingen thv. het gastro-intestinaal stelsel
 dysfunctie van de bloedplaatjes
 pericarditis (“uremische pericarditis”)
 optreden van infecties

BEHANDELING
Behandelen onderliggende oorzaak, mogelijks:

- herstel circulerend bloedvolume
- opheffen obstructie bij postrenale vorm

herstel vocht en elektrolytenbalans:

- vocht en zoutbeperking oligurische fase
- veel drinken diuretische fase

indien nodig: dialyse

PROGNOSE
Prerenale en postreneale: terugkeer normale nierfunctie

ATN: terugkeer afhankelijk onderliggende factore in principe wel maar de onderliggende zijn soms zo ernstig
dat nog leidt tot hoge sterfte

Belangrijkste doodsoorzaken acute nierinsufficiëntie: infecties, stoornis water en elektrolytenbalans, progressie
onderliggende oorzaak


CHRONISCHE NIERINSUFFICIËNTIE (UREMISCH SYNDROOM)
 wanneer de verslechterde nierwerking langer dan 3 maanden aanhoudt, ontstaat door geleidelijke
aantasting en vernietiging van nierweefsel  aantal nefronen progressief vermindert

OORZAKEN
Diabetes mellitus: chronische verwikkelingen DM  aantasting kleine bloedvaten nieren (diabetische
nefropathie) 1/3 van de gevallen