Begrippenlijst Ontwikkelingspsychopathologie 2018*2019
Begrippenlijst Ontwikkelingspsychopathologie
Thema 1: De ontwikkelingspsychopathologische benadering
Developmental psychology: is an evolving interdisciplinary scientific field that seeks to
elucidate the interplay among the biological, psychological, and social-contextual aspects of
normal and abnormal development across the life course.
Homotypisch: ook de manifestatie blijft gelijk(aardig).
Heterotypisch: manifestatie veranderd.
Ecologisch model Bronfenbrenner: ontwikkeling vindt plaats in een context.
Microsysteem: gezin, school.
Mesosysteem: interacties binnen microsysteem.
Exosysteem: bredere sociale context.
Macrosysteem: maatschappelijke en culturele context.
Risicofactoren: factoren die de kans op een stoornis vergroten.
Risicoprocessen: mechanismen waarlangs risicofactoren tot een bepaalde
ontwikkelingsuitkomst leiden. Mediator.
Beschermingsfactoren: factoren die, ondanks de aanwezigheid van risico, de gezonde
ontwikkeling bevorderen of in stand houden.
Projectieve mechanismen: mechanismen die verantwoordelijk zijn voor de bufferende
werking van beschermingsfactoren.
Kwetsbaarheidsfactoren: factoren in het individu die zijn/haar reactie op risico versterken.
Ook wel diatheses genoemd.
Potentierende factoren: factoren in de omgeving die de reactie van het individu op risico
versterken.
Weerbaarheid (resilience): omschreven als goede aanpassing ondanks blootstelling aan
ernstige tegenslagen.
Differentiële susceptibiliteit: mensen verschillen van elkaar in hun reactiviteit op
omgevingsinvloeden, en dit zowel in positieve als in negatieve zin.
Trekmodel: ontwikkeling wordt bepaald door individukenmerken.
Omgevingsmodel: ontwikkeling wordt bepaald door omgevingskenmerken.
, Begrippenlijst Ontwikkelingspsychopathologie 2018*2019
Interactiemodel: ontwikkeling wordt bepaald door de interactie van individu- en
omgevingskenmerken.
Transactioneel model: ontwikkeling wordt bepaald door de interactie van individu- en
omgevingskenmerken; beide veranderen onder invloed van die interactie.
Transactie: reeks van dynamische, reciproke interacties tussen individu en sociale context.
Devolopmental cascade/watervaleffect: problemen bereiden zich soms uit tot andere
domeinen van functioneren.
Equifinaliteit: een zelfde ontwikkelingsuitkomst kan op erg verscheiden manieren tot stand
gekomen zijn.
Multifinaliteit: vanuit eenzelfde beginsituatie zijn erg verscheiden ontwikkelingsuitkomsten
mogelijk.
Probabilistische epigenese: zowel genetische aanleg als omgevingsfactoren spelen een rol en
ze doen dat in interactie met elkaar.
Begrippenlijst Ontwikkelingspsychopathologie
Thema 1: De ontwikkelingspsychopathologische benadering
Developmental psychology: is an evolving interdisciplinary scientific field that seeks to
elucidate the interplay among the biological, psychological, and social-contextual aspects of
normal and abnormal development across the life course.
Homotypisch: ook de manifestatie blijft gelijk(aardig).
Heterotypisch: manifestatie veranderd.
Ecologisch model Bronfenbrenner: ontwikkeling vindt plaats in een context.
Microsysteem: gezin, school.
Mesosysteem: interacties binnen microsysteem.
Exosysteem: bredere sociale context.
Macrosysteem: maatschappelijke en culturele context.
Risicofactoren: factoren die de kans op een stoornis vergroten.
Risicoprocessen: mechanismen waarlangs risicofactoren tot een bepaalde
ontwikkelingsuitkomst leiden. Mediator.
Beschermingsfactoren: factoren die, ondanks de aanwezigheid van risico, de gezonde
ontwikkeling bevorderen of in stand houden.
Projectieve mechanismen: mechanismen die verantwoordelijk zijn voor de bufferende
werking van beschermingsfactoren.
Kwetsbaarheidsfactoren: factoren in het individu die zijn/haar reactie op risico versterken.
Ook wel diatheses genoemd.
Potentierende factoren: factoren in de omgeving die de reactie van het individu op risico
versterken.
Weerbaarheid (resilience): omschreven als goede aanpassing ondanks blootstelling aan
ernstige tegenslagen.
Differentiële susceptibiliteit: mensen verschillen van elkaar in hun reactiviteit op
omgevingsinvloeden, en dit zowel in positieve als in negatieve zin.
Trekmodel: ontwikkeling wordt bepaald door individukenmerken.
Omgevingsmodel: ontwikkeling wordt bepaald door omgevingskenmerken.
, Begrippenlijst Ontwikkelingspsychopathologie 2018*2019
Interactiemodel: ontwikkeling wordt bepaald door de interactie van individu- en
omgevingskenmerken.
Transactioneel model: ontwikkeling wordt bepaald door de interactie van individu- en
omgevingskenmerken; beide veranderen onder invloed van die interactie.
Transactie: reeks van dynamische, reciproke interacties tussen individu en sociale context.
Devolopmental cascade/watervaleffect: problemen bereiden zich soms uit tot andere
domeinen van functioneren.
Equifinaliteit: een zelfde ontwikkelingsuitkomst kan op erg verscheiden manieren tot stand
gekomen zijn.
Multifinaliteit: vanuit eenzelfde beginsituatie zijn erg verscheiden ontwikkelingsuitkomsten
mogelijk.
Probabilistische epigenese: zowel genetische aanleg als omgevingsfactoren spelen een rol en
ze doen dat in interactie met elkaar.
