Artikelen Wereldoriëntatie 2
INHOUD
Teaching Young Children Basic Concepts of Geography: A Literature-Based Approach ................................ 2
Sexuality Education For The Future ................................................................................................................ 5
Geschiedenis, erfgoed en didactiek ................................................................................................................ 9
SLO: Cultureel erfgoed .................................................................................................................................. 13
Erfgoed op de basisschool ............................................................................................................................. 16
Vooroordelen, Tolerantie, De zondebok, Zinloos Geweld, Mensenrechten................................................. 18
Vooroordelen ontmaskeren ...................................................................................................................... 18
Hoe rekbaar is tolerantie? ......................................................................................................................... 18
Omgaan met het zondebokverschijnsel: methodiek uit de praktijk ......................................................... 19
Geweld en agressie: waar praten we over? .............................................................................................. 19
Mensenrechten mensenwerk ................................................................................................................... 21
Hoe groot is de wereld? Aandacht voor mondiale bewustwording ............................................................. 22
Voetbal uit Malawi ........................................................................................................................................ 24
Meester voor Morgen ................................................................................................................................... 27
Ontwikkelingseducatie .............................................................................................................................. 27
VOC ............................................................................................................................................................ 28
Slavenhandel en slavernij .......................................................................................................................... 31
Demos-artikelen t.b.v. het item Sociale geografie: “De verschuivende samenstelling van de Nederlandse
bevolking, probleem of uitdaging?” .............................................................................................................. 33
Basisscholen Noord-Nederland onder druk .............................................................................................. 33
Emancipatie en de trek naar de stad ........................................................................................................ 35
Waar woont en werkt de Nederlandse bevolking in 2050? ...................................................................... 36
Wereldbevolking van 7½ naar 11 miljard? ............................................................................................... 40
Een kwestie van tijd? Integratie asielzoekers gaat langzaam maar gestaag ............................................. 41
Soort zoekt soort op Facebook ................................................................................................................. 41
Nieuwe CBS bevolkingsprognose: inwonertal blijft stijgen door migratie en medische vooruitgang ...... 45
Demografie in het kort: vergrijzing ........................................................................................................... 46
, Artikelen Wereldoriëntatie 2
TEACHING YOUNG CHILDREN BASIC CONCEPTS OF
GEOGRAPHY: A LITERATURE-BASED APPROACH
Het lesgeven aan jonge kinderen over basisbegrippen van geografie zoals locatie, plaats, menselijke
omgeving, interactie, beweging en regio is een grote uitdaging. Dit artikel pleit voor op literatuur
gebaseerde instructie als een manier om het geografische bewustzijn in de kleuterklassen te bevorderen.
Voorbeelden van kinderboeken worden gegeven om te laten zien wat kleuterleerkrachten kunnen doen
om de vijf geografische concepten concreter en begrijpelijker voor jonge kinderen te maken via
prentenboeken.
Volgens de visie van Piaget op de groei van de opvattingen van kinderen over de wereld, zijn kinderen in
bepaalde stadia (jonger dan 11 jaar) niet in staat om bepaalde ruimtelijke redeneringen te gebruiken,
vooral bij het bepalen van relaties tussen verschillende wereldwijde patronen van geografisch fenomenen
in grote, onbekende omgevingen. Het lezen van kinderboeken kan echter een stimulerende manier zijn
om het begrip van jonge kinderen over geografische concepten te vergroten.
Je kunt niet elke leerling een rondreis rond de wereld laten maken. Het is de uitdaging een leerplek te
creëren die simuleert alsof de leerling zich op een bepaalde plaats bevindt. Literatuur zorgt ervoor dat
kinderen een goed beeld krijgen van waar mensen nu en vroeger geleefd hebben en hoe ze in de
toekomst zullen leven.
Thema 1: Locatie
Dit thema verteld ons waar in de wereld iets is en waarom het daar is. Fundamentele vragen zijn: ‘Waar is
het?’ en ‘Hoe kan ik de weg naar … vinden?’. Hoewel jonge kinderen geen besef hebben van lengte,
breedte of zelfs links en rechts, hebben ze wel ‘body awareness’, de basis voor rudimentaire inzicht van
locatie. Vanaf ongeveer 2 jaar kunnen kinderen kenmerken van hun directe omgeving opnoemen. Een
mooi prentenboek dat hier op aansluit is ‘Where Do I Live?’. Het boek neemt kinderen mee van hun
slaapkamer naar hun straat, wijk enzovoort tot dat ze bij het universum aankomen. Het boek kan
vervolgens ook in tegenovergestelde richting ‘gelezen’ worden. Een ander nuttig boek is ‘Rehema’s
Journey: A Visit in Tanzania’. Je kunt als leerkracht het boek introduceren door te zeggen: ‘Aan het begin
van het boek vertelt Rehema ons over haar familie en vertelt ze ons over de reis die ze met haar vader
door Tanzania heeft gemaakt, laten we kijken wat ze heeft gezien’.
Thema 2: Plaats - Fysiek en menselijke kenmerken
Net als mensen, kunnen plaatsen veel gemeen hebben maar toch niet exact gelijk zijn. De fysieke en
menselijke kenmerken van plaatsen kunnen ons veel vertellen over waar mensen leven, waarom en hoe.
Onder fysieke kenmerken vallen dingen bepaald door de natuur, zoals klimaat, landvormen, inheemse
planten en dieren en bodemtypen. Menselijke kenmerken worden bepaald door de cultuur weerspiegeld
in taal, kleding, architectonische stijlen en regeringsideologieën.
‘A Country Far Way’ is een goed voorbeeld van het concept van fysieke kenmerken. Het boek contrasteert
de dagelijkse gebeurtenissen van twee jongens uit twee verschillende culturen: de Verenigde Staten en
Afrika. Het concept van menselijke kenmerken van een plaats kan geïllustreerd worden in ‘Is Anybody
Up?’, een boek dat geschikt is voor kinderen vanaf groep 3. De dag begint met Molly, die opstaat en haar
eigen ontbijt maakt, terwijl andere culturen in dezelfde tijdzones worden getoond als het ochtend wordt.
Overzichtspagina's tonen een groet in de ochtend op al die locaties en onthullen een verscheidenheid aan
culturen en talen. De laatste pagina geeft een korte uitleg van tijdzones. Een blik op een kaart of
wereldbol zal Molly's Eastern Time Zone van Noord naar Zuid onthullen. Dit toont de vergelijking van
vroege ochtendactiviteiten met overeenkomsten (elementaire menselijke behoeften zoals eten) en
verschillen (afhankelijk van weer en klimaat, landschap, kenmerken, natuurlijke hulpbronnen.
INHOUD
Teaching Young Children Basic Concepts of Geography: A Literature-Based Approach ................................ 2
Sexuality Education For The Future ................................................................................................................ 5
Geschiedenis, erfgoed en didactiek ................................................................................................................ 9
SLO: Cultureel erfgoed .................................................................................................................................. 13
Erfgoed op de basisschool ............................................................................................................................. 16
Vooroordelen, Tolerantie, De zondebok, Zinloos Geweld, Mensenrechten................................................. 18
Vooroordelen ontmaskeren ...................................................................................................................... 18
Hoe rekbaar is tolerantie? ......................................................................................................................... 18
Omgaan met het zondebokverschijnsel: methodiek uit de praktijk ......................................................... 19
Geweld en agressie: waar praten we over? .............................................................................................. 19
Mensenrechten mensenwerk ................................................................................................................... 21
Hoe groot is de wereld? Aandacht voor mondiale bewustwording ............................................................. 22
Voetbal uit Malawi ........................................................................................................................................ 24
Meester voor Morgen ................................................................................................................................... 27
Ontwikkelingseducatie .............................................................................................................................. 27
VOC ............................................................................................................................................................ 28
Slavenhandel en slavernij .......................................................................................................................... 31
Demos-artikelen t.b.v. het item Sociale geografie: “De verschuivende samenstelling van de Nederlandse
bevolking, probleem of uitdaging?” .............................................................................................................. 33
Basisscholen Noord-Nederland onder druk .............................................................................................. 33
Emancipatie en de trek naar de stad ........................................................................................................ 35
Waar woont en werkt de Nederlandse bevolking in 2050? ...................................................................... 36
Wereldbevolking van 7½ naar 11 miljard? ............................................................................................... 40
Een kwestie van tijd? Integratie asielzoekers gaat langzaam maar gestaag ............................................. 41
Soort zoekt soort op Facebook ................................................................................................................. 41
Nieuwe CBS bevolkingsprognose: inwonertal blijft stijgen door migratie en medische vooruitgang ...... 45
Demografie in het kort: vergrijzing ........................................................................................................... 46
, Artikelen Wereldoriëntatie 2
TEACHING YOUNG CHILDREN BASIC CONCEPTS OF
GEOGRAPHY: A LITERATURE-BASED APPROACH
Het lesgeven aan jonge kinderen over basisbegrippen van geografie zoals locatie, plaats, menselijke
omgeving, interactie, beweging en regio is een grote uitdaging. Dit artikel pleit voor op literatuur
gebaseerde instructie als een manier om het geografische bewustzijn in de kleuterklassen te bevorderen.
Voorbeelden van kinderboeken worden gegeven om te laten zien wat kleuterleerkrachten kunnen doen
om de vijf geografische concepten concreter en begrijpelijker voor jonge kinderen te maken via
prentenboeken.
Volgens de visie van Piaget op de groei van de opvattingen van kinderen over de wereld, zijn kinderen in
bepaalde stadia (jonger dan 11 jaar) niet in staat om bepaalde ruimtelijke redeneringen te gebruiken,
vooral bij het bepalen van relaties tussen verschillende wereldwijde patronen van geografisch fenomenen
in grote, onbekende omgevingen. Het lezen van kinderboeken kan echter een stimulerende manier zijn
om het begrip van jonge kinderen over geografische concepten te vergroten.
Je kunt niet elke leerling een rondreis rond de wereld laten maken. Het is de uitdaging een leerplek te
creëren die simuleert alsof de leerling zich op een bepaalde plaats bevindt. Literatuur zorgt ervoor dat
kinderen een goed beeld krijgen van waar mensen nu en vroeger geleefd hebben en hoe ze in de
toekomst zullen leven.
Thema 1: Locatie
Dit thema verteld ons waar in de wereld iets is en waarom het daar is. Fundamentele vragen zijn: ‘Waar is
het?’ en ‘Hoe kan ik de weg naar … vinden?’. Hoewel jonge kinderen geen besef hebben van lengte,
breedte of zelfs links en rechts, hebben ze wel ‘body awareness’, de basis voor rudimentaire inzicht van
locatie. Vanaf ongeveer 2 jaar kunnen kinderen kenmerken van hun directe omgeving opnoemen. Een
mooi prentenboek dat hier op aansluit is ‘Where Do I Live?’. Het boek neemt kinderen mee van hun
slaapkamer naar hun straat, wijk enzovoort tot dat ze bij het universum aankomen. Het boek kan
vervolgens ook in tegenovergestelde richting ‘gelezen’ worden. Een ander nuttig boek is ‘Rehema’s
Journey: A Visit in Tanzania’. Je kunt als leerkracht het boek introduceren door te zeggen: ‘Aan het begin
van het boek vertelt Rehema ons over haar familie en vertelt ze ons over de reis die ze met haar vader
door Tanzania heeft gemaakt, laten we kijken wat ze heeft gezien’.
Thema 2: Plaats - Fysiek en menselijke kenmerken
Net als mensen, kunnen plaatsen veel gemeen hebben maar toch niet exact gelijk zijn. De fysieke en
menselijke kenmerken van plaatsen kunnen ons veel vertellen over waar mensen leven, waarom en hoe.
Onder fysieke kenmerken vallen dingen bepaald door de natuur, zoals klimaat, landvormen, inheemse
planten en dieren en bodemtypen. Menselijke kenmerken worden bepaald door de cultuur weerspiegeld
in taal, kleding, architectonische stijlen en regeringsideologieën.
‘A Country Far Way’ is een goed voorbeeld van het concept van fysieke kenmerken. Het boek contrasteert
de dagelijkse gebeurtenissen van twee jongens uit twee verschillende culturen: de Verenigde Staten en
Afrika. Het concept van menselijke kenmerken van een plaats kan geïllustreerd worden in ‘Is Anybody
Up?’, een boek dat geschikt is voor kinderen vanaf groep 3. De dag begint met Molly, die opstaat en haar
eigen ontbijt maakt, terwijl andere culturen in dezelfde tijdzones worden getoond als het ochtend wordt.
Overzichtspagina's tonen een groet in de ochtend op al die locaties en onthullen een verscheidenheid aan
culturen en talen. De laatste pagina geeft een korte uitleg van tijdzones. Een blik op een kaart of
wereldbol zal Molly's Eastern Time Zone van Noord naar Zuid onthullen. Dit toont de vergelijking van
vroege ochtendactiviteiten met overeenkomsten (elementaire menselijke behoeften zoals eten) en
verschillen (afhankelijk van weer en klimaat, landschap, kenmerken, natuurlijke hulpbronnen.
