Samenvatting Kennistoets 2.1 Gedragsleer leerdoelen

Gedragsleer leerdoelen

Les 1.1: Bronnen voor de verpleegkundige professionaliteit (lessen
uit de verschillende menswetenschappen)
Beschrijven hoe de menswetenschappen filosofie, psychologie, antropologie,
pedagogiek en sociologie invloed uitoefenen op het denken over en handelen
in het verpleegkundig beroep
Filosofie
Filosoferen = diep nadenken, doordenken of overdenken, een wijsgerige bespiegeling
houden. De filosofie wordt (o.a. door Plato) in drie grote afdelingen gesplitst:
- Metafysica  de kennis van het meest wezenlijke van alles wat bestaat. Het gaat niet
zozeer om datgene wat je ziet, want dat zijn slechts onderdelen van het totaal, maar
het gaat om het allesomvattende weten.
- De praktisch normatieve filosofie  de waardeleer met de ethiek als kern, die iets
zegt over wat goed en slecht, mooi en lelijk, juist en onjuist is.
- De logica, kennisleer en methodologie  de kritische instantie binnen de filosofie,
waarbinnen men onderzoekt of iets wat men beweert ook daadwerkelijk geldig is.
In de filosofie gaat het om het definiëren, verhelderen en verduidelijken van begrippen. De
filosofie is het wetenschapsgebied dat een fundamentele of wetenschappelijke bijdrage
levert aan het gebruik van eenduidige begrippen.
De filosofie is voor de verpleegkunde van belang als we spreken over verpleegkundige
theorievorming, verpleegkundige terminologie en verpleegkundige ethiek. De filosofie is de
wetenschap die bijdraagt aan de zorgvuldigheid waarmee we iets beweren en de logica van
wat we beweren.

Psychologie
Psychologie = de wetenschap die zich bezighoudt met menselijk gedrag en de achtergronden
hiervan. De psychologie houdt zich bezig met wat mensen doen en waardoor ze doen wat ze
doen.
Psychologen proberen te achterhalen waardoor mensen doen wat ze doen, dus wat de
achtergronden van hun gedrag zijn. het is belangrijk dit zo objectief mogelijk te doen, zonder
de antwoorden voor een ander in te vullen. Bij het bestuderen van mensen ga je bekijken
welke factoren het gedrag van een mens kunnen beïnvloeden.
In de verpleegkunde is kennis van psychologie belangrijk: was als je weet waardoor iemand
doet zoals hij doet, zul je goed op dit gedrag kunnen inspelen.
De kennis binnen de wetenschap van de psychologie wordt op een systematische wijze
verkregen.

Methodeleer = de leer der methoden van het empirische (=gebaseerd op ervaring)
wetenschappelijk onderzoeken, het handelen van de onderzoeker. Het houdt zich bezig met
de vraag in hoeverre het trekken van dergelijke conclusies op basis van beschikbare
gegevens gerechtvaardigd is. Dus de methodologie levert de regels en technieken om
wetenschappelijk verantwoord onderzoek te doen, zodat dit leidt tot kennis die zo algemeen
mogelijk is en in overeenstemming is met de werkelijkheid.
Eisen van onderzoek(er):

, - Bekwaamheid
- Objectiviteit
- Eerlijkheid
- Publicatieplicht
- Ethisch verantwoord werken

Professionaliseren = zelf vragen stellen en er zelf antwoorden op vinden, en niet: afwachten
of andere disciplines toevallig iets te bieden hebben.

Binnen de psychologie worden verschillende methoden gebruikt om meer over menselijk
gedrag en de achtergronden hiervan te weten te komen:
- Observatie  gericht en op een systematische manier menselijk gedrag bekijken.
Indirecte observatie -> informatie over gedrag krijgen door middel van
vraaggespreken, enquêtes of iemands voorgeschiedenis.
- Correlationele methode  een verband tussen twee zaken (variabelen), een soort
samenhang tussen twee reeksen van verschijnselen. Dit kan positief of negatief zijn,
zoals hoe meer water je drinkt hoe meer je moet plassen. De correlatie is nul als er
geen sprake is van een verband. De correlatie is 1 als er een perfect verband is tussen
twee variabelen. De correlatie kan ook tussen 0 en 1 inzitten. Een verband staat niet
altijd gelijk aan oorzaak en gevolg.
- Wetenschappelijk experiment  vaststellen of er sprake is van een oorzakelijk (causaal)
verband tussen twee variabelen. Wat je weet op de x-as (onafhankelijke variabelen), wat je
meet op de y-as (afhankelijke variabelen).
Fasen wetenschappelijk onderzoek:
 Observatie -> vormen van een eerste vermoeden omtrent datgene
wat je wilt gaan onderzoeken.
 Opstellen van de hypothese -> het vermoeden onderzoeken en onder
woorden brengen.
 Afleiden van toetsbare uitspraken uit de hypothese -> datgene wat je
beweert, meetbaar maken.
 Toetsen van de hypothese aan de werkelijkheid -> richtlijnen van de
hypothese toetsen aan de werkelijkheid.
 Evaluatie -> je plaats het onderzoek en de behaalde resultaten in een
groter verband.

Stromingen in de psychologie:
- Psychoanalyse
- Behaviorisme
- Humanistische psychologie
- Cognitieve psychologie
- Biologische psychologie

Basisgebieden in de psychologie:
- Methodeleer
- Functieleer
- Persoonlijkheidsleer
- Ontwikkelingsleer
- Gedragsleer