EXAMEN 2024
TITUS LIVIUS
, DEEL 1: LIVIUS,
ACHTERGRONDINFORMATIE
,LIVIUS: LEVEN EN WERK
Zijn leven
- 64 v. Chr – 17 n. Chr (91 jaar)
- Geboren en gestorven in Patavium/Padua (Noord-Italië)
- Leefde tijdens de periode van de overgang van republiek naar keizertijd
- Familie was welgesteld, maar behoorde niet tot senatorenstand
- Heeft een goede opleiding gekregen in retorica en filosofie, zowel in Patavium als in Rome
- Geen politieke/militaire carrière nagestreefd, maar zijn hele leven aan de literatuur gewijd
- 30 v. Chr: Livius vertrok naar Rome en begon aan Ab Urbe Condita
- Het grootste deel van AUC is geschreven tijdens het principaat van Augustus
• Livius lijkt de geschiedenis van Rome te schrijven als ondersteuning van de
hervormingspolitiek van Augustus
Zijn werken
- Van zijn brieven, dialogen en filosofische traktaten is niets bewaard gebleven
- AUC was een immens project, waar hij meer dan 40 jaar aan zou hebben gewerkt
• Geschiedenis van Rome: 142 boeken met een tijdvak van 750 jaar
o 753 v. Chr. t/m 9 v. Chr: stichting van de stad tot en met de dood van Drusus
GENRE AUC: HISTORIOGRAFIE
Definitie en kenmerken van de historiografie
Historiografie algemeen
- Historiografie beschrijft de geschiedenis van de mens van allerlei kanten: politiek, religie,
economie, volksaard, maatschappelijke verhoudingen etc.
- Historiografen hechten vooral veel belang aan herinnering glorieuze daden van voorouders;
nadruk op oorlogen en politieke ontwikkelingen
- Verhalende vorm en groot aantal redevoeringen (zowel directe als indirecte rede)
Kenmerken Romeinse geschiedschrijving
- Ordening in jaarboeken (annales)
- Politieke inslag
- Moraliserende bedoelingen
- Concentratie op Rome
, Livius en de traditie van de geschiedschrijving
- Romeinse geschiedschrijving staat in traditie van Griekse geschiedschrijving
• Belangrijke Griekse geschiedschrijvers: Herodotus & Thucydides (voorbeelden voor
de ‘persoonlijke getuigenis’ in het praefatio
- Livius sluit aan bij de Romeinse annalisten (jaarboekschrijvers), die de geschiedenis van rome
van jaar tot jaar beschrijven
Livius’ Bronnen
- Gebruikt de archieven (annales maximi, senatus consulta, familiearchieven) en werken van
oudere geschiedschrijvers
- Livius geeft soms voorrang aan narratieve aspecten ten opzichte van historische precisie
Centrale thema’s AUC
- Verslag van opkomst van Rome, vestiging heerschappij over Italië en de rest van de
mediterrane wereld
- Livius benadrukt de Romeinse deugden en kwaliteiten (virtutes) die tot deze heerschappij
hebben geleid: dapperheid (fortitudo), wijsheid (sapienta), rechtvaardigheid (iustitia) en
mildheid (clementia)
• Hij hoopt dat deze deugden een lerende inspiratie zijn voor de lezers
• Door het hele werk is Livius bezig met het presenteren van exempla,
nastrevenswaardige voorbeelden
- Livius is een vaderlandslievende auteur met een neiging tot idealiseren van de oude
Romeinse moraal
Karakter AUC
- Livius presenteert zijn geschiedwerk als een verhaal met zichzelf als verteller
• Geeft regelmatig commentaar op de beschreven gebeurtenissen
- Livius laat historische personages ook veelvuldig aan het woord
• Zo laat Livius hun (toegeschreven) visie op de gebeurtenissen zien
• Directe rede: woorden van personage letterlijk geciteerd
• Indirecte rede: schrijver geeft in eigen worden weer wat iemand zei, dacht of voelde
• Vrije indirecte rede: wordt verwezen naar wat iemand letterlijk heeft gezegd
- Door speeches schetst Livius de kern van het karakter van zijn personages
• De morele kwaliteiten van de personages zijn bepalend voor de loop van de
geschiedenis
Structuur AUC
- Geheel chronologisch en volgt de Romeinse annalistische traditie
• Gebeurtenissen worden per jaar ingedeeld en verteld, ook al duurden zij langer
• Livius noemt het zelf niet Ab Urbe Condita, maar Annales
- Livius organiseert de jaren wel op een thematisch overzichtelijke manier
• Werk ingedeeld in decaden (groepen van 10 boeken) of pendaten (groepen van 5)
o 1-10: De geschiedenis van Rome (753-293 v. Chr)
o 21-30: Tweede Punische Oorlog (218-201 v. Chr)
o 31-45: oorlogen tegen Syrië en Macedonië (tot het jaar 167 v. Chr)
o De rest zijn uittreksels: Periochae
Taal en stijl
- Twee eisen van Livius waaraan geschiedschrijving aan moet voldoen: betrouwbaarheid en
literaire kwaliteit
- Livius’ stijl wordt beschreven als de ‘lactea ubertas’ ofwel de romige overvloedigheid
• komt tot uitdrukking in de klassieke volzin > de periode
• Complexe zin bestaande uit een hoofdzin met verschillende bijzinnen en bepalingen
als participia en ablativi absoluti
TITUS LIVIUS
, DEEL 1: LIVIUS,
ACHTERGRONDINFORMATIE
,LIVIUS: LEVEN EN WERK
Zijn leven
- 64 v. Chr – 17 n. Chr (91 jaar)
- Geboren en gestorven in Patavium/Padua (Noord-Italië)
- Leefde tijdens de periode van de overgang van republiek naar keizertijd
- Familie was welgesteld, maar behoorde niet tot senatorenstand
- Heeft een goede opleiding gekregen in retorica en filosofie, zowel in Patavium als in Rome
- Geen politieke/militaire carrière nagestreefd, maar zijn hele leven aan de literatuur gewijd
- 30 v. Chr: Livius vertrok naar Rome en begon aan Ab Urbe Condita
- Het grootste deel van AUC is geschreven tijdens het principaat van Augustus
• Livius lijkt de geschiedenis van Rome te schrijven als ondersteuning van de
hervormingspolitiek van Augustus
Zijn werken
- Van zijn brieven, dialogen en filosofische traktaten is niets bewaard gebleven
- AUC was een immens project, waar hij meer dan 40 jaar aan zou hebben gewerkt
• Geschiedenis van Rome: 142 boeken met een tijdvak van 750 jaar
o 753 v. Chr. t/m 9 v. Chr: stichting van de stad tot en met de dood van Drusus
GENRE AUC: HISTORIOGRAFIE
Definitie en kenmerken van de historiografie
Historiografie algemeen
- Historiografie beschrijft de geschiedenis van de mens van allerlei kanten: politiek, religie,
economie, volksaard, maatschappelijke verhoudingen etc.
- Historiografen hechten vooral veel belang aan herinnering glorieuze daden van voorouders;
nadruk op oorlogen en politieke ontwikkelingen
- Verhalende vorm en groot aantal redevoeringen (zowel directe als indirecte rede)
Kenmerken Romeinse geschiedschrijving
- Ordening in jaarboeken (annales)
- Politieke inslag
- Moraliserende bedoelingen
- Concentratie op Rome
, Livius en de traditie van de geschiedschrijving
- Romeinse geschiedschrijving staat in traditie van Griekse geschiedschrijving
• Belangrijke Griekse geschiedschrijvers: Herodotus & Thucydides (voorbeelden voor
de ‘persoonlijke getuigenis’ in het praefatio
- Livius sluit aan bij de Romeinse annalisten (jaarboekschrijvers), die de geschiedenis van rome
van jaar tot jaar beschrijven
Livius’ Bronnen
- Gebruikt de archieven (annales maximi, senatus consulta, familiearchieven) en werken van
oudere geschiedschrijvers
- Livius geeft soms voorrang aan narratieve aspecten ten opzichte van historische precisie
Centrale thema’s AUC
- Verslag van opkomst van Rome, vestiging heerschappij over Italië en de rest van de
mediterrane wereld
- Livius benadrukt de Romeinse deugden en kwaliteiten (virtutes) die tot deze heerschappij
hebben geleid: dapperheid (fortitudo), wijsheid (sapienta), rechtvaardigheid (iustitia) en
mildheid (clementia)
• Hij hoopt dat deze deugden een lerende inspiratie zijn voor de lezers
• Door het hele werk is Livius bezig met het presenteren van exempla,
nastrevenswaardige voorbeelden
- Livius is een vaderlandslievende auteur met een neiging tot idealiseren van de oude
Romeinse moraal
Karakter AUC
- Livius presenteert zijn geschiedwerk als een verhaal met zichzelf als verteller
• Geeft regelmatig commentaar op de beschreven gebeurtenissen
- Livius laat historische personages ook veelvuldig aan het woord
• Zo laat Livius hun (toegeschreven) visie op de gebeurtenissen zien
• Directe rede: woorden van personage letterlijk geciteerd
• Indirecte rede: schrijver geeft in eigen worden weer wat iemand zei, dacht of voelde
• Vrije indirecte rede: wordt verwezen naar wat iemand letterlijk heeft gezegd
- Door speeches schetst Livius de kern van het karakter van zijn personages
• De morele kwaliteiten van de personages zijn bepalend voor de loop van de
geschiedenis
Structuur AUC
- Geheel chronologisch en volgt de Romeinse annalistische traditie
• Gebeurtenissen worden per jaar ingedeeld en verteld, ook al duurden zij langer
• Livius noemt het zelf niet Ab Urbe Condita, maar Annales
- Livius organiseert de jaren wel op een thematisch overzichtelijke manier
• Werk ingedeeld in decaden (groepen van 10 boeken) of pendaten (groepen van 5)
o 1-10: De geschiedenis van Rome (753-293 v. Chr)
o 21-30: Tweede Punische Oorlog (218-201 v. Chr)
o 31-45: oorlogen tegen Syrië en Macedonië (tot het jaar 167 v. Chr)
o De rest zijn uittreksels: Periochae
Taal en stijl
- Twee eisen van Livius waaraan geschiedschrijving aan moet voldoen: betrouwbaarheid en
literaire kwaliteit
- Livius’ stijl wordt beschreven als de ‘lactea ubertas’ ofwel de romige overvloedigheid
• komt tot uitdrukking in de klassieke volzin > de periode
• Complexe zin bestaande uit een hoofdzin met verschillende bijzinnen en bepalingen
als participia en ablativi absoluti
