Renske de Veer (rdeveer)
Samenvatting CSI Guidelines
1. HC1: Introductie op module en keuzeonderwerpen
- Biomedische studenten: samen met klinische kijken of de richtlijnen kloppen en op
wetenschappelijk onderzoek is gebaseerd.
Richtlijnen: bundeling van aanbevelingen.
- Beschikbare EBP (evidence based practice) samenvatten
- Onacceptabele variatie in zorg terugdringen
- Kwaliteitsverbetering
Methode richtlijnontwikkeling
2. HC 2a: Richtlijnen in de Praktijk (de zorgverlener)
Richtlijn definitie: Een richtlijn is een document met aanbevelingen, gericht op het verbeteren van de
kwaliteit van zorg, berustend op systematische samenvattingen van wetenschappelijk onderzoek en
afwegingen van de voor- en nadelen van de verschillende zorgopties, aangevuld met expertise en
ervaringen van zorgprofessionals en zorggebruikers.
Primaire doelgroep van een richtlijn: zorgprofessionals & zorggebruikers.
Richtlijnen zijn educatief: kennis wordt bijgehouden, onderwijs- & nascholingsdoeleinden, opstellen
samenwerkingsafspraken.
Verschillende richtlijnen beschikbaar
- Per discipline: bijv NHG standaarden, FMS richtlijnendatabase (NIV, NVvH, NVOG), GGZ.
- Interdisciplinair: bijv. SWAB (landelijke richtlijnen voor antibiotica gebruik: therapie en
profylaxe), Oncoline (Pallialine), Preventie (vallen, contrastnefropatie, osteoporose).
- Niet medisch-inhoudelijk: bijv informatie uitwisseling, KNMG richtlijnen,
gedrag/kleding/social media.
Landelijke richtlijnen:
- Consensus binnen beroepsgroep
- Evidence based richtlijn ontwikkeling (EBRO)
- Aangevuld o.b.v. (onder behoud van) consensus
, Renske de Veer (rdeveer)
Lokale protocollen:
- Consensus van instelling
- A.h.v. (aan de hand van) infrastructuur/lopend onderzoek
- Niet-gemotiveerd afwijken van protocol: toerekenbare tekortkoming
Waarom afwijken van een richtlijn:
- Geen doorsnee patiënt
o Co-morbiditeit
o Allergieën/intoleranties
o Contra-indicaties/interacties
o Wens van de patiënt
o Context van de patiënt
- Geen doorsnee ziekenhuis, arts of regio
- Situatie (acuut)
- Nieuwe inzichten
- Haalbaarheid in praktijk
Afwijken is niet de norm
- Richtlijn adherentie vaak ondermaats
o Niet altijd goede reden om af te wijken, en wanneer deze goede reden er is, wordt
die niet altijd goed onderbouwd.
o Beperkte autonomie
o Beperkte kennis van richtlijnen
o Door bomen het bos niet meer zien.
3. HC 2b: Richtlijnen in de Praktijk (filosofische en ethische achtergronden)
Filosofische en ethische achtergrond
- Richtlijn: verwijst naar norm die voorschrijft voor hoe te handelen (voorschrift)
o Descriptief: Richtlijn beschrijft verzamelde kennis, ervaring, evidence en best
practices (beschrijvend).
o Prescriptief/normatief: richtlijn schrijft voor wat te doen, hoe te handelen. Richtlijn
functioneert als norm waaraan gemeten kan worden of handelen juist is of niet
(voorschrijvend).
- Praktijk:
o Betreft handelen
o Van een collectief of groep mensen die een aantal kenmerken gemeen hebben
o Die normen en waarden delen
o De collectieve handelingspraktijk is gericht op het realiseren van doelen
Richtlijnen in professionele praktijk
- Biomedische onderzoekspraktijk
o Handelingen in bijvoorbeeld het lab of in het biomedische domein verricht om
onderzoek te doen
o Verricht door onderzoekers, assistenten enz., nooit door één iemand alleen
o Overeenkomstig normen (voor goed onderzoek), de ‘regel der kunst’.
o Met het doel gezondheidsproblemen vanuit biomedisch perspectief te analyseren en
op te lossen
- Vier kenmerken van praktijk: handelen, collectief, gedeelde normen/waarden, doelgericht.
- Gedeelde kenmerken van collectief van professionals: professionele autonomie.
o Individueel: jij als arts aan het werk in de geneeskundige praktijk, jij als onderzoeker
aan het werk in een onderzoekspraktijk.
o Collectief: jullie samen als onderzoekers, jullie samen als artsen.
o Vrijheid: om naar eigen oordeel te handelen in de praktijk. (individueel)
Samenvatting CSI Guidelines
1. HC1: Introductie op module en keuzeonderwerpen
- Biomedische studenten: samen met klinische kijken of de richtlijnen kloppen en op
wetenschappelijk onderzoek is gebaseerd.
Richtlijnen: bundeling van aanbevelingen.
- Beschikbare EBP (evidence based practice) samenvatten
- Onacceptabele variatie in zorg terugdringen
- Kwaliteitsverbetering
Methode richtlijnontwikkeling
2. HC 2a: Richtlijnen in de Praktijk (de zorgverlener)
Richtlijn definitie: Een richtlijn is een document met aanbevelingen, gericht op het verbeteren van de
kwaliteit van zorg, berustend op systematische samenvattingen van wetenschappelijk onderzoek en
afwegingen van de voor- en nadelen van de verschillende zorgopties, aangevuld met expertise en
ervaringen van zorgprofessionals en zorggebruikers.
Primaire doelgroep van een richtlijn: zorgprofessionals & zorggebruikers.
Richtlijnen zijn educatief: kennis wordt bijgehouden, onderwijs- & nascholingsdoeleinden, opstellen
samenwerkingsafspraken.
Verschillende richtlijnen beschikbaar
- Per discipline: bijv NHG standaarden, FMS richtlijnendatabase (NIV, NVvH, NVOG), GGZ.
- Interdisciplinair: bijv. SWAB (landelijke richtlijnen voor antibiotica gebruik: therapie en
profylaxe), Oncoline (Pallialine), Preventie (vallen, contrastnefropatie, osteoporose).
- Niet medisch-inhoudelijk: bijv informatie uitwisseling, KNMG richtlijnen,
gedrag/kleding/social media.
Landelijke richtlijnen:
- Consensus binnen beroepsgroep
- Evidence based richtlijn ontwikkeling (EBRO)
- Aangevuld o.b.v. (onder behoud van) consensus
, Renske de Veer (rdeveer)
Lokale protocollen:
- Consensus van instelling
- A.h.v. (aan de hand van) infrastructuur/lopend onderzoek
- Niet-gemotiveerd afwijken van protocol: toerekenbare tekortkoming
Waarom afwijken van een richtlijn:
- Geen doorsnee patiënt
o Co-morbiditeit
o Allergieën/intoleranties
o Contra-indicaties/interacties
o Wens van de patiënt
o Context van de patiënt
- Geen doorsnee ziekenhuis, arts of regio
- Situatie (acuut)
- Nieuwe inzichten
- Haalbaarheid in praktijk
Afwijken is niet de norm
- Richtlijn adherentie vaak ondermaats
o Niet altijd goede reden om af te wijken, en wanneer deze goede reden er is, wordt
die niet altijd goed onderbouwd.
o Beperkte autonomie
o Beperkte kennis van richtlijnen
o Door bomen het bos niet meer zien.
3. HC 2b: Richtlijnen in de Praktijk (filosofische en ethische achtergronden)
Filosofische en ethische achtergrond
- Richtlijn: verwijst naar norm die voorschrijft voor hoe te handelen (voorschrift)
o Descriptief: Richtlijn beschrijft verzamelde kennis, ervaring, evidence en best
practices (beschrijvend).
o Prescriptief/normatief: richtlijn schrijft voor wat te doen, hoe te handelen. Richtlijn
functioneert als norm waaraan gemeten kan worden of handelen juist is of niet
(voorschrijvend).
- Praktijk:
o Betreft handelen
o Van een collectief of groep mensen die een aantal kenmerken gemeen hebben
o Die normen en waarden delen
o De collectieve handelingspraktijk is gericht op het realiseren van doelen
Richtlijnen in professionele praktijk
- Biomedische onderzoekspraktijk
o Handelingen in bijvoorbeeld het lab of in het biomedische domein verricht om
onderzoek te doen
o Verricht door onderzoekers, assistenten enz., nooit door één iemand alleen
o Overeenkomstig normen (voor goed onderzoek), de ‘regel der kunst’.
o Met het doel gezondheidsproblemen vanuit biomedisch perspectief te analyseren en
op te lossen
- Vier kenmerken van praktijk: handelen, collectief, gedeelde normen/waarden, doelgericht.
- Gedeelde kenmerken van collectief van professionals: professionele autonomie.
o Individueel: jij als arts aan het werk in de geneeskundige praktijk, jij als onderzoeker
aan het werk in een onderzoekspraktijk.
o Collectief: jullie samen als onderzoekers, jullie samen als artsen.
o Vrijheid: om naar eigen oordeel te handelen in de praktijk. (individueel)
