Digitale informatiesystemen
Inhoud
1Informatie en informatiesystemen ....................................................................................................... 4
1.1Informatie ....................................................................................................................................... 4
1.1.1Rol van informatie bij bedrijfskundige beslissingen ................................................................ 4
1.1.2Wat is informatie ..................................................................................................................... 4
1.1.3Informatie als een model van de reële wereld ....................................................................... 5
1.1.4Data representatie .................................................................................................................. 5
1.1.5Verwerking .............................................................................................................................. 6
1.1.6Kwaliteit van data en informatie ............................................................................................. 6
1.1.7Syntax en semantiek ............................................................................................................... 6
1.2Informatiesystemen ....................................................................................................................... 6
1.2.1Def IS ....................................................................................................................................... 6
1.2.2Typologie obv informatiespiegel ............................................................................................. 7
1.2.3Typologie qua integratie : departementeel tot inter-organisatorisch. ................................... 9
1.2.4Andere soorten informatiesystemen ...................................................................................... 9
1.3Strategieën voor informatiesystemen ........................................................................................... 9
1.4Innovatie in wetenschappelijk onderzoek en praktijk ................................................................. 10
1.4.1Rechtstreeks: innovatie in organisaties ................................................................................ 10
1.4.2Onrechtstreeks: innovatie in de wetenschap ....................................................................... 10
1.5Reflectie........................................................................................................................................ 10
1.6Informatie, modellen en wetenschap .......................................................................................... 10
2Bouwblokken van informatiesystemen ............................................................................................... 10
2.1Periode 1: jaren ’60 en ’70 ........................................................................................................... 10
2.1.1Informatiesysteemarchitectuur ............................................................................................ 11
2.1.2Hardware: .............................................................................................................................. 11
2.1.3Software ................................................................................................................................ 11
2.1.4Netwerk ................................................................................................................................. 11
2.1.5Informatie .............................................................................................................................. 11
2.1.6Informatiesystemen .............................................................................................................. 11
2.1.7Verdieping: informatie .......................................................................................................... 12
2.2Periode 2 (80’s): de PC ................................................................................................................. 12
2.2.1Informatiesysteemarchitectuur ............................................................................................ 12
2.2.2Hardware ............................................................................................................................... 12
Lars Vorsselmans (Digitale) Informatiesystemen TEW – 2018/2019
, 2.2.3Software ................................................................................................................................ 12
2.2.4Netwerken ............................................................................................................................. 13
2.2.5Informatie .............................................................................................................................. 13
2.2.6Informatiesystemen .............................................................................................................. 13
2.2.7Standaardisatie...................................................................................................................... 13
2.2.8Verdieping: hardware............................................................................................................ 13
2.2.9Verdieping : Software ............................................................................................................ 14
2.2.10Verdieping: databanken ...................................................................................................... 14
2.2.11Verdieping: Modulariteit ..................................................................................................... 14
2.3Periode 3: jaren ‘90 ...................................................................................................................... 15
2.3.1Informatiesysteemarchitectuur ............................................................................................ 15
2.3.2Hardware ............................................................................................................................... 15
2.3.3Software ................................................................................................................................ 15
2.3.4Netwerken ............................................................................................................................. 16
2.3.5Informatie .............................................................................................................................. 16
2.3.6Informatiesystemen .............................................................................................................. 16
2.3.7Standaardisatie...................................................................................................................... 16
2.4Periode 4: jaren 2000 ................................................................................................................... 16
2.4.1Informatiesysteemarchitectuur ............................................................................................ 16
2.4.2Hardware ............................................................................................................................... 16
2.4.3Software ................................................................................................................................ 17
2.4.4Netwerken ............................................................................................................................. 17
2.4.5Informatie .............................................................................................................................. 17
2.4.6Informatiesystemen .............................................................................................................. 17
2.4.7Verdieping: Data Warehousing ............................................................................................. 17
2.4.8Verdieping: Web Services...................................................................................................... 18
2.4.9Verdieping: Internet of Things .............................................................................................. 18
2.5Conclusie ...................................................................................................................................... 18
2.5.1Informatiesysteemarchitectuur ............................................................................................ 18
2.5.2Hardware en netwerken ....................................................................................................... 18
2.5.3Software ................................................................................................................................ 19
2.5.4Informatie en informatiesystemen ....................................................................................... 19
2.5.5Integratie ............................................................................................................................... 19
2.5.6Standaardisatie...................................................................................................................... 19
3Methodologieën voor systeemontwikkeling....................................................................................... 20
3.1Methodologieën ........................................................................................................................... 20
Lars Vorsselmans (Digitale) Informatiesystemen TEW – 2018/2019
, 3.2Enkele definities ........................................................................................................................... 20
3.3Watervalmodel ............................................................................................................................. 20
3.3.1Projectmanagement .............................................................................................................. 20
3.3.2Analysefase............................................................................................................................ 20
3.3.3Ontwerp ................................................................................................................................ 20
3.3.4Programmeren ...................................................................................................................... 21
3.3.5Testen .................................................................................................................................... 21
3.3.6Onderhoud ............................................................................................................................ 21
3.3.7Watervalmodel – nuancering ................................................................................................ 21
4Onderzoeksmethoden ......................................................................................................................... 22
4.1Empirische methode .................................................................................................................... 22
4.1.1Kwantitatieve methoden....................................................................................................... 22
4.1.2Kwalitatieve methoden ......................................................................................................... 22
4.2Design Science methoden ............................................................................................................ 23
5Practicum: SQL .................................................................................................................................... 24
5.1Introductie .................................................................................................................................... 24
5.2Data Definition Language (DDL) ................................................................................................... 24
5.3Data Manipulation Language (DML) ............................................................................................ 24
5.4Data Query Language (DQL) ......................................................................................................... 25
Lars Vorsselmans (Digitale) Informatiesystemen TEW – 2018/2019
,Belang van ICT:
- Information society : samenleving waarin informatie zeer toegankelijk is en makkelijk
verspreid kan worden
probleem: van wie is informatie, wie is eigenaar?
- Information economy : spelers in de economie zijn afhankelijk van informatie die ze
verkrijgen
- Information age : informatie belangrijkste grondstof
Informatiesystemen = systemen die gericht zijn op het verwerken van data tot informatie
Beleidsinformatica = studie van toepassingen van ICT in bedrijfskundige of economische context
Primaire activiteiten : hebben betrekking op het productieproces van het product
- Niet-bedrijfskundige producten (onderzoekers, ingenieurs die vereiste kennis hebben voor
het ontwerp en de productie)
- Bedrijfskundige producten (kennis wel bedrijfskundig, financiële producten)
Secundaire activiteiten : hebben betrekking op ondersteunende en organisatorische context waarin
primaire activiteiten worden uitgevoerd
Beleidsinformatica ontstaan om een oplossing te bieden voor de software-crisis die ontstaan is in de
jaren 60.
Eerste deelgebied beleidsinformatica (vertaler)
Ontstaan beleidsinformatica om kloof tussen bedrijfskundigen en programmeurs te overbruggen
= functioneel-constructieve kloof
1. Functionele laag: wat de functies/vereisten zijn van het te ontwerpen (bedrijfskundigen)
2. Constructieve laag: hoe het deze functies realiseert (ICT, programmeurs)
beleidsinformatica vertaalt
Stappen inzake ontwikkeling systemen
1. Project management (timing, budgettering,.. = bedrijfskundig)
2. Systeemanalyse (voor het ontwerp moeten vereisten en functionaliteit gekend zijn)
3. Systeemontwerp (plan maken, ontwerpen)
Tweede deelgebied (analyst)
Bestudeert hoe geschikte condities voor het bouwen van informatiesystemen kunnen gecreëerd
worden.
Lars Vorsselmans (Digitale) Informatiesystemen TEW – 2018/2019
, 1 Informatie en informatiesystemen
1.1 Informatie
1.1.1 Rol van informatie bij bedrijfskundige beslissingen
DIKAR- model : Data informatie kennis acties resultaten (vb 9-10)
1. Data : beslissen hoe gedetailleerd data moet zijn (leeftijd en geslacht ook belangrijk?)
2. Informatie : overzicht maken wie belangrijkste klanten zijn, ..
3. Kennis: informatie wordt verder onderzocht (oorzaken zoeken)
4. Acties: ondernemen om verkoopcijfers te bevorderen (sponseren)
5. Resultaten: succes van het initiatief opvolgen
Beslissingen afhankelijk van juiste informatie
1.1.2 Wat is informatie
Data = ruwe feiten die een bepaald fenomeen, concept of gebeurtenis beschrijven
Informatie = data die een specifieke betekenis heeft in een specifieke context
Kennis = begrijpen van een onderwerp door informatie aangevuld met ervaring en expertise
1.1.3 Informatie als een model van de reële wereld
Informatiesysteem = informatiespiegel van de reële wereld (representeren wereld adhv data en
informatie)
- Partiële afspiegeling : model maken van de wereld, maar sommige parameters weglaten
(schema p11)
1.1.4 Data representatie
- Gericht op mensen en verwerking door mensen
- Gericht op verwerking door machines of computers
o Gestructureerde data : enkelvoudige datatypes en geaggregeerde datatypes
▪ Geaggregeerde datatypes
• Arrays : meerdere enkelvoudige waarden weergeven, van hetzelfde
enkelvoudige datatype
• Records : meerdere enkelvoudige waarden die niet van hetzelfde
enkelvoudige datatype zijn
• Relationele databanken: gebruiken intern een data-representatie
obv tabellen
-> wordt verwacht homogeen te zijn
elk record van hetzelfde type bevat dezelfde attributen = horizontale
homogeniteit
elk veld bevat voor elke record dezelfde info = verticale homogeniteit
Attributen : kolommen in een tabel die aangeven welke gegevens in
elk record moeten worden opgeslagen
Lars Vorsselmans (Digitale) Informatiesystemen TEW – 2018/2019
Inhoud
1Informatie en informatiesystemen ....................................................................................................... 4
1.1Informatie ....................................................................................................................................... 4
1.1.1Rol van informatie bij bedrijfskundige beslissingen ................................................................ 4
1.1.2Wat is informatie ..................................................................................................................... 4
1.1.3Informatie als een model van de reële wereld ....................................................................... 5
1.1.4Data representatie .................................................................................................................. 5
1.1.5Verwerking .............................................................................................................................. 6
1.1.6Kwaliteit van data en informatie ............................................................................................. 6
1.1.7Syntax en semantiek ............................................................................................................... 6
1.2Informatiesystemen ....................................................................................................................... 6
1.2.1Def IS ....................................................................................................................................... 6
1.2.2Typologie obv informatiespiegel ............................................................................................. 7
1.2.3Typologie qua integratie : departementeel tot inter-organisatorisch. ................................... 9
1.2.4Andere soorten informatiesystemen ...................................................................................... 9
1.3Strategieën voor informatiesystemen ........................................................................................... 9
1.4Innovatie in wetenschappelijk onderzoek en praktijk ................................................................. 10
1.4.1Rechtstreeks: innovatie in organisaties ................................................................................ 10
1.4.2Onrechtstreeks: innovatie in de wetenschap ....................................................................... 10
1.5Reflectie........................................................................................................................................ 10
1.6Informatie, modellen en wetenschap .......................................................................................... 10
2Bouwblokken van informatiesystemen ............................................................................................... 10
2.1Periode 1: jaren ’60 en ’70 ........................................................................................................... 10
2.1.1Informatiesysteemarchitectuur ............................................................................................ 11
2.1.2Hardware: .............................................................................................................................. 11
2.1.3Software ................................................................................................................................ 11
2.1.4Netwerk ................................................................................................................................. 11
2.1.5Informatie .............................................................................................................................. 11
2.1.6Informatiesystemen .............................................................................................................. 11
2.1.7Verdieping: informatie .......................................................................................................... 12
2.2Periode 2 (80’s): de PC ................................................................................................................. 12
2.2.1Informatiesysteemarchitectuur ............................................................................................ 12
2.2.2Hardware ............................................................................................................................... 12
Lars Vorsselmans (Digitale) Informatiesystemen TEW – 2018/2019
, 2.2.3Software ................................................................................................................................ 12
2.2.4Netwerken ............................................................................................................................. 13
2.2.5Informatie .............................................................................................................................. 13
2.2.6Informatiesystemen .............................................................................................................. 13
2.2.7Standaardisatie...................................................................................................................... 13
2.2.8Verdieping: hardware............................................................................................................ 13
2.2.9Verdieping : Software ............................................................................................................ 14
2.2.10Verdieping: databanken ...................................................................................................... 14
2.2.11Verdieping: Modulariteit ..................................................................................................... 14
2.3Periode 3: jaren ‘90 ...................................................................................................................... 15
2.3.1Informatiesysteemarchitectuur ............................................................................................ 15
2.3.2Hardware ............................................................................................................................... 15
2.3.3Software ................................................................................................................................ 15
2.3.4Netwerken ............................................................................................................................. 16
2.3.5Informatie .............................................................................................................................. 16
2.3.6Informatiesystemen .............................................................................................................. 16
2.3.7Standaardisatie...................................................................................................................... 16
2.4Periode 4: jaren 2000 ................................................................................................................... 16
2.4.1Informatiesysteemarchitectuur ............................................................................................ 16
2.4.2Hardware ............................................................................................................................... 16
2.4.3Software ................................................................................................................................ 17
2.4.4Netwerken ............................................................................................................................. 17
2.4.5Informatie .............................................................................................................................. 17
2.4.6Informatiesystemen .............................................................................................................. 17
2.4.7Verdieping: Data Warehousing ............................................................................................. 17
2.4.8Verdieping: Web Services...................................................................................................... 18
2.4.9Verdieping: Internet of Things .............................................................................................. 18
2.5Conclusie ...................................................................................................................................... 18
2.5.1Informatiesysteemarchitectuur ............................................................................................ 18
2.5.2Hardware en netwerken ....................................................................................................... 18
2.5.3Software ................................................................................................................................ 19
2.5.4Informatie en informatiesystemen ....................................................................................... 19
2.5.5Integratie ............................................................................................................................... 19
2.5.6Standaardisatie...................................................................................................................... 19
3Methodologieën voor systeemontwikkeling....................................................................................... 20
3.1Methodologieën ........................................................................................................................... 20
Lars Vorsselmans (Digitale) Informatiesystemen TEW – 2018/2019
, 3.2Enkele definities ........................................................................................................................... 20
3.3Watervalmodel ............................................................................................................................. 20
3.3.1Projectmanagement .............................................................................................................. 20
3.3.2Analysefase............................................................................................................................ 20
3.3.3Ontwerp ................................................................................................................................ 20
3.3.4Programmeren ...................................................................................................................... 21
3.3.5Testen .................................................................................................................................... 21
3.3.6Onderhoud ............................................................................................................................ 21
3.3.7Watervalmodel – nuancering ................................................................................................ 21
4Onderzoeksmethoden ......................................................................................................................... 22
4.1Empirische methode .................................................................................................................... 22
4.1.1Kwantitatieve methoden....................................................................................................... 22
4.1.2Kwalitatieve methoden ......................................................................................................... 22
4.2Design Science methoden ............................................................................................................ 23
5Practicum: SQL .................................................................................................................................... 24
5.1Introductie .................................................................................................................................... 24
5.2Data Definition Language (DDL) ................................................................................................... 24
5.3Data Manipulation Language (DML) ............................................................................................ 24
5.4Data Query Language (DQL) ......................................................................................................... 25
Lars Vorsselmans (Digitale) Informatiesystemen TEW – 2018/2019
,Belang van ICT:
- Information society : samenleving waarin informatie zeer toegankelijk is en makkelijk
verspreid kan worden
probleem: van wie is informatie, wie is eigenaar?
- Information economy : spelers in de economie zijn afhankelijk van informatie die ze
verkrijgen
- Information age : informatie belangrijkste grondstof
Informatiesystemen = systemen die gericht zijn op het verwerken van data tot informatie
Beleidsinformatica = studie van toepassingen van ICT in bedrijfskundige of economische context
Primaire activiteiten : hebben betrekking op het productieproces van het product
- Niet-bedrijfskundige producten (onderzoekers, ingenieurs die vereiste kennis hebben voor
het ontwerp en de productie)
- Bedrijfskundige producten (kennis wel bedrijfskundig, financiële producten)
Secundaire activiteiten : hebben betrekking op ondersteunende en organisatorische context waarin
primaire activiteiten worden uitgevoerd
Beleidsinformatica ontstaan om een oplossing te bieden voor de software-crisis die ontstaan is in de
jaren 60.
Eerste deelgebied beleidsinformatica (vertaler)
Ontstaan beleidsinformatica om kloof tussen bedrijfskundigen en programmeurs te overbruggen
= functioneel-constructieve kloof
1. Functionele laag: wat de functies/vereisten zijn van het te ontwerpen (bedrijfskundigen)
2. Constructieve laag: hoe het deze functies realiseert (ICT, programmeurs)
beleidsinformatica vertaalt
Stappen inzake ontwikkeling systemen
1. Project management (timing, budgettering,.. = bedrijfskundig)
2. Systeemanalyse (voor het ontwerp moeten vereisten en functionaliteit gekend zijn)
3. Systeemontwerp (plan maken, ontwerpen)
Tweede deelgebied (analyst)
Bestudeert hoe geschikte condities voor het bouwen van informatiesystemen kunnen gecreëerd
worden.
Lars Vorsselmans (Digitale) Informatiesystemen TEW – 2018/2019
, 1 Informatie en informatiesystemen
1.1 Informatie
1.1.1 Rol van informatie bij bedrijfskundige beslissingen
DIKAR- model : Data informatie kennis acties resultaten (vb 9-10)
1. Data : beslissen hoe gedetailleerd data moet zijn (leeftijd en geslacht ook belangrijk?)
2. Informatie : overzicht maken wie belangrijkste klanten zijn, ..
3. Kennis: informatie wordt verder onderzocht (oorzaken zoeken)
4. Acties: ondernemen om verkoopcijfers te bevorderen (sponseren)
5. Resultaten: succes van het initiatief opvolgen
Beslissingen afhankelijk van juiste informatie
1.1.2 Wat is informatie
Data = ruwe feiten die een bepaald fenomeen, concept of gebeurtenis beschrijven
Informatie = data die een specifieke betekenis heeft in een specifieke context
Kennis = begrijpen van een onderwerp door informatie aangevuld met ervaring en expertise
1.1.3 Informatie als een model van de reële wereld
Informatiesysteem = informatiespiegel van de reële wereld (representeren wereld adhv data en
informatie)
- Partiële afspiegeling : model maken van de wereld, maar sommige parameters weglaten
(schema p11)
1.1.4 Data representatie
- Gericht op mensen en verwerking door mensen
- Gericht op verwerking door machines of computers
o Gestructureerde data : enkelvoudige datatypes en geaggregeerde datatypes
▪ Geaggregeerde datatypes
• Arrays : meerdere enkelvoudige waarden weergeven, van hetzelfde
enkelvoudige datatype
• Records : meerdere enkelvoudige waarden die niet van hetzelfde
enkelvoudige datatype zijn
• Relationele databanken: gebruiken intern een data-representatie
obv tabellen
-> wordt verwacht homogeen te zijn
elk record van hetzelfde type bevat dezelfde attributen = horizontale
homogeniteit
elk veld bevat voor elke record dezelfde info = verticale homogeniteit
Attributen : kolommen in een tabel die aangeven welke gegevens in
elk record moeten worden opgeslagen
Lars Vorsselmans (Digitale) Informatiesystemen TEW – 2018/2019
