Samenvatting hoofdstuk gastro-enterologie

Hoofdstuk I: Gastro-enterologie
1 Algemeen:
1.1. Functies
 Opname voedingsstoffen + orale geneesmiddelen
 Vertering en absorptie
- Grote stoffen  kleine stoffen
- Mechanische (kauwen, kneden maag) vs chemische
afbraak(verteringsenzymen)
o Uit spijsverteringskanaal geabsorbeerd en overgebracht naar bloedbaan

 Uitscheiding afvalstoffen (via galvocht in darmlumen) + onverteerbare resten



1.2. Structuur
 Mond  anus = 1 kanaal + klieren die dienen als annexen (lever, alvleesklier, ...)
- Microscopische klieren
o Wand van spijsverteringskanaal
o Secreteren rechtstreeks in lumen van spijsverteringskanaal

- Macroscopische klieren
o Lever, pancreas en speekselklieren
o Op een afstand
o Secreet in spijsverteringskanaal gelost via specifieke kanalen


1.3. Weefselelementen:
 Dezelfde weefseltypes
- Mucosa
- Submucosa
- Spiercellen
- Zenuwcellen

,1.3.1. Mucosa
= Slijmvlies dat lumen bekleedt van spijsverteringsstelsel

Aften:
 Pijnlijke grijswitte-gele erosies aan slijmvliezen van mond
- Begin = blaasjes
- Einde = oppervlakkige ulceraties omgeven door rode rand

 20% bevolking
 Risicofactoren:
- Trauma
- Overgevoeligheid bestandsdelen in voedsel
- Hormonale verandering
- Verminderde weerstand
- Slechte mondhygiëne
- Stress

 Behandeling:
- Spontaan  1-2 weken
o Vaak recidieven = hervallen
- Symptomatische behandeling
o Lidocaïne gel = lokale pijnstilling


1.3.2. Submucosa:
 Losmazig bindweefsel + bloed en lymfevaten
- Geabsorbeerde substanties getransporteerd van
o Spijsvertering  algemene circulatie

 Elastische elementen
- Uitrekken spijsverteringskanaal bij passage voedsel


1.3.3. Spiercellen:
 2 lagen gladde spiercellen in spijsverteringskanaal  niet onder invloed van de wil
- Binnenste circulaire laag
- Buitenste laag van longitudinale spiervezels

 Relaxaties en contracties van de spieren = voedsel beweegt naar de anus

 Skeletspieren  onder invloed van de wil
- In het begin = kauw en slikspieren
- Aan uiteinde = anale sfincter

,1.3.4. Zenuwcellen:
 Veel bezenuwing in spijsverteringskanaal (intrinsieke) regeling van...
- Secretie verschillende klieren in gastro-intestinaal systeem
- Motoriek spijsverteringskanaal

 Beïnvloeding door autonome zenuwstelsel
- Vooral parasympaticus
- Minder via orthosympaticus

Oppoïde receptoren  immodium (loperamide) werkt er op in om diarree te verminderen

1.3.4.1. Intrinsiek zenuwstelsel:
= Intramuraal/ gastro-enterisch zenuwstelsel
 Onafhankelijk functioneren van centraal zenuwstelsel

Anatomie:
 Neuronen in het zenuwstelsel  doorlopend complex gevormd van farynx naar anus
- Sensoriële neuronen
- Motorische neuronen
- Associatieneuronen = weinig bekend

 Cellichamen
- Verzameld in plexussen
o Submuceuze plexus = plexus van Meissner
 Tussen submucosa en circulaire spierlaag
 Regeling van exocriene en endocriene secreties kliercellen

o Myenterische plexus = plexus van Auerbach
 Tussen circulaire en longitudinale spierlaag
 Regeling motoriek gastro-intestinaal systeem

, Sensoriële neuronen:
 Gevoelig stimuli uit lumen en wand van spijsverteringskanaal:
- Glucose
- Aminozuren
- Graad uitrekking en tonus

Motorische neuronen:
 Beïnvloeden spier-en skeletspieren in spijsverteringskanaal
 Vrijstellen van...
- Acetylcholine  activeert gladde spiercellen en kliercellen

 Nier adrenerg-nier cholinerge motorische neuronen (NANC):
- Stellen stikstofmonoxide vrij (NO)
o Relaxerende invloed op gladde spieren
o Neuronen van intrinsiek zenuwstelsel stellen ook nog andere
neurotransmitters vrij
 Werken in op farmacologische doelwitten (receptoren)
Bv: Oppoïde receptoren  Loperamide (Immodium) werkt in om diarree te verminderen


Geen tandenpoetsen vlak na eten:
Glazuur is zwak vlak na eten want zuren in mond zijn er dan en die tasten ze dan aan
- Ionen die in oplossing gaan worden weggepoetst = slecht!



1.3.4.2. Autonoom zenuwstelsel:
= Extrinsiek autonoom zenuwstelsel
 Parasympatische zenuwen
- Nervus vagus = 10de craniale zenuw
- Activatie  contractie gladde spiercellen + verhoogde secretie klieren

 Orthosympatische invloed
- Beperkt
- Postganglionaire neuronen
o Vrijstelling noradrenaline
o Inhiberen vaak vrijstelling acetylcholine
 Vrijgesteld door cholinerge neuronen van plexussen van
intrinsiek zenuwstelsel

- Vertering vertraagd  woede, angst + onrust invloed op orthosympatische z.