Samenvatting Sociale Psychologie

Hoorcollege 1: Introductie

Mensen die tegenovergesteld zijn trekken elkaar niet aan
Mannen lijken na het scheiden nog een kiertje open te hebben voor de vrouw, maar niet
andersom

Levels van analyse
Intrapersoonlijke processen zijn processie die plaatsvinden in het individu zelf en
beïnvloedbaar zijn.
Interpersoonlijke relaties hebben betrekking op interactie tussen individuen zoals empathie
en relaties.
Intra-groepsprocessen verwijzen naar de dynamiek binnen een groep, zoals normen en
groepsidentiteit, maar ook hoe individueel gedrag beïnvloed wordt.
Intergroeprelaties verwijzen naar hoe de groep met elkaar omgaat en vooroordelen etc.

Drie principes/axioms
1. Ons gedrag en emoties worden bepaald door de persoon en omgeving
- Verschillende mensen reageren anders in verschillende situaties
- Dezelfde menen reageren anders in andere situaties
- Mensen kiezen voor situaties ook gebaseerd op persoonlijke eigenschappen
 agressieve mensen kijken sneller agressieve films
- Veel mensen vinden een groepje van 2 fijner, doordat hier minder snel
uitsluiting kan plaatvinden en er is veel empathie
Situaties beïnvloed mensen, zoals het voorbeeld met de cirkels en de woorden

Verschillende gebieden van de psychologie focussen op de rol van de persoon
- Persoonlijkheidspsychologie  focussen op stabiele patronen van het gedrag
die de persoonlijkheid van een individu vormen, zoals introvert etc.
- Sociale neurowetenschap  focust op onze gedachtes, emoties en gedrag die
geworteld zijn in het psychologische materiaal van het brein.
- Evolutionaire psychologie  focust op erfelijkheid van gedrag die ontwikkelt
wordt doordat de beste eigenschappen worden doorgegeven

De rol van de situatie
- Marketing  overtuiging van impliciete processen (het is een gevoel; de geur
in de winkel spreekt aan) en expliciete processen (je kan redenen geven;
bewust)
- Groepspsychologie  groepen laten mensen dingen doen die ze normaal niet
doen
- Culturele psychologie  hoe vormt cultuur ons gedrag en gevoel

2. Mensen construeren hun eigen sociale realiteit, het gevoel kan sterk beïnvloed
worden door de situatie of door hoe de persoon de situatie interpreteert
- Self-serving interpretatie  mensen bedenken waarom iets zo is gelopen als
dat het liep: waarom je het tentamen niet hebt gehaald
- Motivatie redenering  mensen nemen alleen het bewijs aan dat hun
redenering ondersteund en vermijden juist het anderen

, - Ideologische conflicten  het is moeilijk om tot overeenkomsten te komen als
beide partijen een andere ideologie hebben

3. Mensen zijn sociale wezens
- Mensen vullen elkaar aan
- Als meerdere mensen iets doen ga je mee met de groep

Waarom zijn we sociale wezens?
Need to Belong
- Evolutionaire doorgeving
Voor jagen en verzameln, extreme klimaatvariaties, oorlogsdreiging en
seksuele partners
- Psychologische en emotionele gesteldheid

Dunbar stelt dat wij grotere hersenen hebben dan apen omdat wij meer informatie van
andere mensen moeten onthouden

The Herding Instict  Need to belong.
Als mensen ons aan het begin van de dag negeren, heeft dat toch invloed op je dag. Het ligt
in onze aard om betekenisvol te verlangen naar relaties met andere
- Ons brein in geprogrammeerd om een behoefte te hebben om erbij te horen,
omdat dit veel voordelen met zich mee brengt. Daarom is uitsluiting pijnlijk

Uitsluiting bedreigt 4 behoeften
- Erbij horen
- Controle: over je eigen leven en de omgeving, je kan je machteloos voelen
- Zelfvertrouwen/eigenwaarde: zichzelf waarderen en gerespecteerd worden
door anderen
- Zinvol bestaan

Neemt de prestatie na uitsluiting op intelligentietest af met 3 condities? (Baumeister,
Twenge, et al.)
- Sociale verbinding
- Sociale uitsluiting
- Ongevalgevoelig, niks te doen met uitsluiting maar
wel negatief

Veel mensen denken dat het leven zinloos is als je er niet bij hoort
Uitsluiting kan leiden tot agressief gedrag jegens anderen

,Hoorcollege 2: Processen in klein groepen

Een groep bestaat uit 2 of meer mensen en ontvangen elkaar als ‘wij’
- Groepen zijn dynamisch, want ze beïnvloeden elkaarsprestaties, meningen en
beslissingen

Groepen kunnen hiërarchisch (statussen) of egalitair (machtsverdeling) zijn
- Machtsverschillen (de controle die iemand heeft over de uitkomst van
anderen) en statusverschillen (de mate waarin anderen een hoge prestige
hebben)

De invloed van groepen op prestaties
- Sociale facilitatie  individuen presteren over het algemeen beter op een
eenvoudige taak in de aanwezigheid van anderen dan alleen
Facilitation Model
Aanwezigheid van anderen → Fysieke opwinding (bijvoorbeeld stress) →
 Dominante reacties (makkelijk
uitgevoerd) kunnen versterkt worden in
de aanwezigheid van anderen
OF
Niet-dominante reacties (moeilijke
taken) kunnen verzwakt worden

Experiment met kakkerlakken die (niet-)dominant een donker gat moesten vinden. Niet-
dominant is wanneer de kakkerlak om een hoekje moest kijken

Waarom voelen mensen zich opgewonden als anderen kijken?
Evaluatieangst
- Mensen vinden het oordeel van andere belangrijk (mannelijke joggers gingen
sneller rennen als een vrouw naar hen keek)  Need to Belong, je wil een
goede indruk maken
Aanwezigheid
- Alleen al de aanwezigheid van anderen is voldoende voor opwinding

Sociale facilitatie is de remming of versterking van individuele prestaties
Social loafing is wanneer mensen individueel minder hun best doen wanneer de
groepsgrootte groter is. Experiment met klappen (wanneer je dacht dat ze in een groep
zaten: 1/3 minder lawaai) en touwtrekken
- Door gebrek aan evaluatie (niemand zal het hen persoonlijk kwalijk nemen
vaak)
- Verspreiding van verantwoordelijkheid
- Prioriteit geven aan eigenbelang wat het collectief belang op lange termijn
schaadt (jij hoeft niks te doen nu, maar de opdracht komt niet af)
 Sociale dillema’s: kies je voor individueel profijt op korte termijn of ga
je voor de groep
Minder social loafing als
- De groep meer samenhangt

, - De groep meer competitief is
- Als je de individuele prestaties zichtbaar maakt

De invloed van groepen op meningen
- Sociale facilitatie ook bij meningen; worden extremer
- Groepspolarisatie: Groepsdicussie maakt de gemiddelde mening van
individuele groepsleden extremer
Voorkeur van bevestiging: we omarmen selectief informatie die onze geloven ondersteunen
en vermijden kritische stukken die onze geloven niet ondersteunen

Implicaties
1. Mensen met een gepolariseerde mening hebben vaak een hoog zelfvertrouwen in
hun geloven  geloofssuperioriteit
2. Gepolariseerde meningen kunnen simplistischer zijn; Ideologisch extreme
respondenten maken eenvoudigere categorisering van politieke stimuli

Let op: meer zelfvertrouwen is niet te impliceren met meer competentie! Dunning-Kruger-
effect → Vooral incompetente mensen overschatten hun prestaties!

Groepen zijn egoïstischer dan individuen
- Interpersoonlijk willen mensen dat middelen eerlijk worden verdeeld, maar
mensen willen eerlijk zijn tegenover hun eigen groep (geven hun eigengroep
bijv. meer) en worden competitiever.
 Verantwoordelijke groepsleiders bevoordelen oneerlijk hun eigen
groep nog meer als zij een hoog schuldgevoel hebben (ze willen iets
positiefs om dat schuldgevoel te compenseren)

De invloed van groepen op besluitvorming
- Risicoverschuivingsfenomeen  Groepen nemen vaak risicovollere
beslissingen dan individuelen
Groepsdenken houdt in dat mensen zoeken naar overeenkomsten in een groep en hierdoor
de realistische beoordelingen van alternatieve verschuiven
- Oorzaken zijn:
 Hoge groepscohesie: sterke verbondenheid tussen de groep, wat kan
leiden tot het onderdrukken van individuele meningen
 Groepsisolatie: groepen die geïsoleerd in van externe invloeden hebben de
kans om alternatieve ideeën te laten vervallen
 Een directieve leider met een duidelijke visie: een sterke leider die zijn of
haar standpunten erg vasthoudt.

Symptomen groepsdenken
- Overschatten van groepscapaciteit en moraliteit
- Gesloten geest: beslissingen rationaliseren en stereotiepe kijk op vijanden
- Uniformiteitsdruk:
 Conformiteit: Groepsleden passen zich aan aan de opvattingen van de
groep