Samenvatting histologie: Zintuigen, 1e bachelor biomedische wetenschappen

Samenvatting histologie deel 3: Zintuigen

INLEIDING

Sensorische receptoren:

 Verzamelen informatie van binnen en buiten het lichaam vb: warmte, pijn, druk, licht …
 Buiten: exteroceptieve receptoren vb: geur, smaak, licht …
 Binnen: proprioreceptoren vb: positie gewrichten, zuurstofconcentraties in bloed …
 Snel adapterende receptoren: toestandsveranderingen, prikkel leidt tot snel afnemende
stroom via actiepotentialen
 Traag adapterende receptoren: blijvende toestand vb: zwaartekracht

fysische of chemische prikkel van binnen of buiten zorgt voor een zenuwimpuls:

 Elektrisch signaal: frequentie en patroon is karakteristiek voor waargenomen prikkel
 Afferente zenuwvezels
 Signaal via sensorische neuronen naar CZS

Verschillende vormen:

 Vrij zenuwuiteinde in epitheel
 Cel registreert iets -> info wordt doorgegeven
 …

Indeling:

 Somatische en viscerale receptoren
- Tast en druk
- Warmte, koude en pijn: vrije zenuwuiteinden
- Proprioreceptoren: spierspoelen, peeslichaampjes van Golgi
 Chemoreceptoren
- Reuk
- Smaak
 Receptor voor licht = oog
 Receptor voor geluid en evenwicht = gehoor- en evenwichtsorgaan

CHEMORECEPTOREN – REUK

Olfactorisch epitheel

Functie: detectie en signalisatie van geur

Olfactorisch epitheel stuurt info door naar axonen via fila olfactoria -> tractus olfactorius -> bulbus
olfactorius

Pseudomeerlagig cilindrisch met 3 celtypen:

 Reukcellen
 Bipolaire neuronen
 Rechtstreeks contact met buitenwereld
 Sensorische cilia (uitlopers): 9x2+2 organisatie
 Kunnen regenereren uit basale cellen
 Dendrieten: vergroten receptoroppervlak

,  Axonen: verzamelen in fila olfactoria (=zenuwbundel zonder epitheel)
 Steuncellen
 Ondersteunen reukcellen -> verbonden via celjuncties
 Breder bovenaan
 Microvilli aan apicale oppervlak
 GER bevat enzymen die overtollige reukmoleculen verwijderen en inactiveren
 Basale vervangcellen
 Klein, driehoekig
 Delen en differentiëren

Klieren van Bowman

Functie: zorgen voor sereus secreet die de sensorische structuren schoonmaken

Gelegen in lamina propria

CHEMORECEPTOREN – SMAAK

Waarneming via smaakknoppen thv tong -> tongpapillen:

 papillae fungiformes
 papillae circumvallatae : klieren van Von Ebner
 papillae foliatae

-> bevatten banaanvormige sensorische cellen gelegen rondom smaakporus die contact maakt met
mondholte

Smaakcellen worden ondersteunt door steuncellen, vervanging door basale cellen

Celtypes:

 type I: steuncellen
 type II: steuncellen
 type III: belangrijk voor waarneming smaak

HET OOG

Functie: waarnemen van vorm, lichtsterkste, kleur

Weg van het licht: hoornvlies -> voorste oogkamer met vocht -> pupil -> achterste oogkamer met
glasachtig lichaam -> lens

Opbouw: van buiten naar binnen:

1. corneosclerale laag / tunica fibrosa
2. uvea / tunica vasculosa
3. retina / netvlies

Corneosclerale laag

 sclera: bescherming inhoud oogbol + instandhouding vorm oogbol
 Taaie, collagene, buitenste laag (wit van de ogen)
 Collageenvezels: flexibele, waterdichte beschermingslaag
 Aanhechtingsplaats spieren
 Buitenste opp. = episclera verbonden met kapsel van Tenon