Basisboek psychologie hoofdstuk
9
Hoe wij op elkaar lijken en van
elkaar verschillen:
persoonlijkheid
9.2 Met welke verschillende begrippen typeren wij het eigene van personen?
Er bestaan veel begrippen in de psychologie en het dagelijks spraakgebruik die verwijzen naar de
kenmerkende eigenschappen van iemand of naar het unieke van een persoon. Naast persoonlijkheid
worden ook de begrippen identteitt karaktert ikt ego en zelf gebruikt.
9.2.1 Onze persoonlijkheid
Het begrip persoonlijkheid wordt te pas en te onpas gebruiktt er bestaan veel defnites. Het begrip
persoonlijkheid stampt af van het Griekse woord persona, dat masker betekent. Een masker kun je
op-of afdoen; het verwijst naar een bepaald type dat je ‘speelt’ en niet naar je echte ‘ik’. Onze
persoonlijkheid bestaat uit meerdere kenmerken. We spreken vooral over persoonlijkheidstrekken
of persoonlijkheidskenmerken. Dit is een gedragskenmerk dat bij een uniek individu hoort en
uiterlijk waarneembaar is. We spreken pas van een persoonlijkheidstrek als deze over een langere
periode en in verschillende situates tot uitng komt. Het is een stabiel kenmerk. Uniekheid is het
eerste kenmerk van een persoonlijkheid. Onze persoonlijkheid is een optelsom van (lichamelijke en
psychologische) kenmerken die voortdurend in ons gedrag ‘doorklinken’ en ons van anderen
onderscheiden. Een tweede belangrijk kenmerk van de persoonlijkheid is de stabiliteit. Het zijn
stabiele patronen van menselijke vaardigheden die we in eerdere hoofdstukken hebben beschreven
zoals waarnement gedragt denkent motvate of emote. tabiliteit uit zich op twee manieren: de
kenmerken komen tot uitng in verschillende situates en de kenmerken zijn vaak levenslang
zichtbaar. Een derde kenmerk van onze persoonlijkheid is de erfelijke aanlegt die een relatef grote
rol speelt. Persoonlijkheidskenmerken zijn in hoge mate erfelijk voorbereid: dit betekent dat de
gelijkenis qua persoonlijkheid tussen familieleden groter zal zijn dan die tussen niet-familieleden.
9.2.2 Ons karakter
De begrippen karakter en persoonlijkheid worden vaak verwisseld. Het begrip ‘persoonlijkheid’ slaat
op meerdere kenmerkende eigenschappen van een persoon. Karakter slaat vooral op één zeer
kenmerkende eigenschap van een persoon. Die eigenschap wordt erg uitvergroott waardoor andere
kenmerken minder zichtbaar worden. Vooral bij mensen met een starre persoonlijkheid of met een
persoonlijkheidsstoornis zijn wij geneigd om hen in karakters te typeren. Zo onderscheidt Van der
Does (2005) drie typen bij mensen met een persoonlijkheidsstoornis: lastpakkent angsthazen en
buitenbeentjes.
9.2.3 Onze identteit
Je persoonlijkheid hangt nauw samen met je identteitt maar ze zijn niet identek. Je identiteit is te
typeren door antwoord te geven op de vraag: ‘’Wie ben jij?’’ Het antwoord op deze vraag wordt de
persoonlijke identiteit genoemd. Het begrip identiteit komt in vele soorten voor. De meest bekende
invulling die aan het begrip wordt gegeven is iemands persoonlijke identiteitt Dat kan heel formeel
slaan op wat er in een paspoort staatt maar ook op wat iemand speciaal aan zichzelf vindt. Je kunt je
9
Hoe wij op elkaar lijken en van
elkaar verschillen:
persoonlijkheid
9.2 Met welke verschillende begrippen typeren wij het eigene van personen?
Er bestaan veel begrippen in de psychologie en het dagelijks spraakgebruik die verwijzen naar de
kenmerkende eigenschappen van iemand of naar het unieke van een persoon. Naast persoonlijkheid
worden ook de begrippen identteitt karaktert ikt ego en zelf gebruikt.
9.2.1 Onze persoonlijkheid
Het begrip persoonlijkheid wordt te pas en te onpas gebruiktt er bestaan veel defnites. Het begrip
persoonlijkheid stampt af van het Griekse woord persona, dat masker betekent. Een masker kun je
op-of afdoen; het verwijst naar een bepaald type dat je ‘speelt’ en niet naar je echte ‘ik’. Onze
persoonlijkheid bestaat uit meerdere kenmerken. We spreken vooral over persoonlijkheidstrekken
of persoonlijkheidskenmerken. Dit is een gedragskenmerk dat bij een uniek individu hoort en
uiterlijk waarneembaar is. We spreken pas van een persoonlijkheidstrek als deze over een langere
periode en in verschillende situates tot uitng komt. Het is een stabiel kenmerk. Uniekheid is het
eerste kenmerk van een persoonlijkheid. Onze persoonlijkheid is een optelsom van (lichamelijke en
psychologische) kenmerken die voortdurend in ons gedrag ‘doorklinken’ en ons van anderen
onderscheiden. Een tweede belangrijk kenmerk van de persoonlijkheid is de stabiliteit. Het zijn
stabiele patronen van menselijke vaardigheden die we in eerdere hoofdstukken hebben beschreven
zoals waarnement gedragt denkent motvate of emote. tabiliteit uit zich op twee manieren: de
kenmerken komen tot uitng in verschillende situates en de kenmerken zijn vaak levenslang
zichtbaar. Een derde kenmerk van onze persoonlijkheid is de erfelijke aanlegt die een relatef grote
rol speelt. Persoonlijkheidskenmerken zijn in hoge mate erfelijk voorbereid: dit betekent dat de
gelijkenis qua persoonlijkheid tussen familieleden groter zal zijn dan die tussen niet-familieleden.
9.2.2 Ons karakter
De begrippen karakter en persoonlijkheid worden vaak verwisseld. Het begrip ‘persoonlijkheid’ slaat
op meerdere kenmerkende eigenschappen van een persoon. Karakter slaat vooral op één zeer
kenmerkende eigenschap van een persoon. Die eigenschap wordt erg uitvergroott waardoor andere
kenmerken minder zichtbaar worden. Vooral bij mensen met een starre persoonlijkheid of met een
persoonlijkheidsstoornis zijn wij geneigd om hen in karakters te typeren. Zo onderscheidt Van der
Does (2005) drie typen bij mensen met een persoonlijkheidsstoornis: lastpakkent angsthazen en
buitenbeentjes.
9.2.3 Onze identteit
Je persoonlijkheid hangt nauw samen met je identteitt maar ze zijn niet identek. Je identiteit is te
typeren door antwoord te geven op de vraag: ‘’Wie ben jij?’’ Het antwoord op deze vraag wordt de
persoonlijke identiteit genoemd. Het begrip identiteit komt in vele soorten voor. De meest bekende
invulling die aan het begrip wordt gegeven is iemands persoonlijke identiteitt Dat kan heel formeel
slaan op wat er in een paspoort staatt maar ook op wat iemand speciaal aan zichzelf vindt. Je kunt je
