2023-2024 AS
H1: Inleiding
Drie defensielinies
Immuunsysteem
- Bescherming tegen breed spectrum aan pathogenen
- Fysieke en chemische barrières – aangeboren – adaptief
Cellen van aangeboren en adaptieve immuniteit (examen!)
Aangeboren immuunsysteem
- Onmiddellijk actief
- Snelle reactie op mechanisme dat binnendringt
o Verhindering van proliferatie
o Infectie proberen indijken
o Eventueel extra hulp rekruteren
- Moleculen, activiteit en reactie
o Fysieke en chemische barrière
o Cellen die fagocyteren zoals macrofagen, NK en dendritische cellen
o Altijd aanwezig en meteen in actie
- Specificiteit
o Herkenning van virus als een virus maar geen onderscheid tussen virussen
o Herkenning algemene moleculaire patronen
▪ Pathogeen geassociëerde moleculaire patronen = PAMP’s
- Geheugen
o Afwezig
o Steeds zelfde ketting van reacties door eenzelfde cellen
Adaptieve immuunsysteem
- Respons optimaal 7-12d na 1ste contact
- Niet direct klaar tenzij gevaccineerd
- Antigeen (Ag) herkenning
o Door antilichamen (Ab), gemaakt door B-cellen
▪ B cellen: vermenigvuldigen; deel wordt plasmacellen
▪ Plasmacellen: aanmaak antistoffen, merking ‘hier fagocytose nodig’
o Door T cel receptoren
- Humorale immuniteit
o Humor = lichaamsvocht, macromoleculen in extracel lichaamsvl
▪ Macromoleculen: antilichamen, complement en antimicrobiële peptiden
o B lymfocyten
▪ Secretie van antilichamen (Ab); noodzakelijk voor eliminatie extracel
microben
, - Cellulaire immuniteit
o T helper lymfocyten
▪ Secretie van cytokines; ondersteuning immuunreactie
o Cytotoxische T cellen
▪ Doden virus geïnfecteerde cellen of kankercellen
- Moleculen, activiteit en reactie
o Normaal niet actief
o In homeostase geen proliferatie van B en T cellen
▪ Tragere respons want eerst proliferatie nodig
- Specificiteit
o Herkenning van iets heel specifiek van een virus
- Geheugen
o Aanwezig waardoor vaccinaties mogelijk zijn
Immunologische geheugen
- Tijdslijn
o 1ste reactie
▪ In les verkoudheidsvirus binnen
▪ Aanmaak B en T cellen met piek d7
– 12
▪ Activatie en vermenigvuldiging van
geactiveerde lymfocyten duurt lang
o 2 reactie
de
▪ 1m later in les opnieuw
verkoudheidsvirus binnen
▪ Veel snellere reactie door
geheugencellen
▪ T cellen worden efficiënter
▪ Magnitude van respons = groter en meer efficiënt
,Cellen van het immuunsysteem
Verschillende bloedcellen en hun voorlopers
- Gevormd in het beenmerg: primair lymfoïd orgaan
- Deling van hematopoëtische stamcellen: RBC, WBC en bloedplasma
Schildwachten van ons immuunsysteem: mestcellen, macrofagen en
dendritische cellen
Schildwachten
- Aanwezig in alle weefsels
- F: ontdekking mogelijke indringers of abnormaliteiten en alarm slaan
Mestcellen
- Op gang brengen van acute inflammatoire reactie
- Detectie van ‘non-self’ of gevaar → initiatie immuunrespons → activatie
omliggende cellen → trigger van aantrekking van extra fagocyten uit bloedbaan
- Hulptroepen voor opruiming van indringer
- Talrijke granules in cytoplasma
o Daarin histamine, cytokine en chemotactische factoren
o Ook ontstekingsmediatoren vrijgezet bij detectie van MO, weefselschade
of complementfactoren C3a, C5a
- Cytokines
o Boodschappermoleculen van immuunsysteem
o F: communicatie tussen verschillende immuuncellen
o F: verzorgen van gecoördineerde actie
- Belangrijke spelers in allergische reacties
- Gelijkenissen met basofiele granulocyten
o Crosslinking van IgE aan oppervlak → degranulatie → vrijzetting histamine
en leuktotriënen
Macrofagen
- Cellen die fagocyteren = fagocyten
o Na opname van Ag: migratie van immature dendritische cellen naar
drainerende lymfeknopen
o Presentatie van Ag aan naïeve T-cellen in T-cel zone
→ start adaptieve immuunrespons
- F: opruiming dode cellen en micro-organismen
- F: cytokines productie; ‘fabriekjes van cytokinen’
- F: eventueel antigeen processing en presentatie
- Activatie door PAMP’s aanwezig op bacterie (of danger associated patrons)
o Vrijzetting mediatoren: cytokinen, tumor necrosis factor , chemokinen
, Dendritische cellen
- Professioneel want zijn het beste in antigeen processing en presentatie
- F: detectie van indringers/abnormaliteiten
- F: Ag presentatie aan naïeve T cellen en migratie naar drainerende weiknoop
o Link tussen aangeboren en adaptieve immuniteit
- Talrijk in barrière weefsels
Geactiveerde macrofagen produceren vele cytokinen en chemokinen
TNF
- Activatie van lokaal endothelium
- Initatie van productie van cytokine
- Upregulatie van adhesie moleculen
IL-6
- Trigger van productie van acute fase eiwitten van lever
- Uitbreiding antilichaam productie door B cellen
- Inductie van T cel polarisatie
IL-8
- Trigger van neutrofiele chemotaxis
- Chemotactisch voor basofielen en T-cellen
- Activatie van neutrofielen
- Promotie van angiogenesis
IL-12
- Activatie natural killer cellen
- Polarisatie van T cellen tot T helper cellen
Afdoding van micro-organisme via fagocytose
Fagocytose
- Merking van micro-organisme door opsonines → stimulatie van opname door
fagocyt
- Opsonines
o F: herkenning moleculaire patronen
o F: herkenning antigeen waartegen bij vorig contact Ab aangemaakt
o Herkenning door specifieke receptoren van fagocyten
▪ Afdoding intracellulair van micro-organisme in fagolysosoom
Monocyt/macrofagen krijgen een specifieke naam in bepaalde weefsels
Macrofagen in milt en lever
- Opruiming van oude of afgedode cellen
- Oude RBC al dan niet geladen met immuuncomplexen
H1: Inleiding
Drie defensielinies
Immuunsysteem
- Bescherming tegen breed spectrum aan pathogenen
- Fysieke en chemische barrières – aangeboren – adaptief
Cellen van aangeboren en adaptieve immuniteit (examen!)
Aangeboren immuunsysteem
- Onmiddellijk actief
- Snelle reactie op mechanisme dat binnendringt
o Verhindering van proliferatie
o Infectie proberen indijken
o Eventueel extra hulp rekruteren
- Moleculen, activiteit en reactie
o Fysieke en chemische barrière
o Cellen die fagocyteren zoals macrofagen, NK en dendritische cellen
o Altijd aanwezig en meteen in actie
- Specificiteit
o Herkenning van virus als een virus maar geen onderscheid tussen virussen
o Herkenning algemene moleculaire patronen
▪ Pathogeen geassociëerde moleculaire patronen = PAMP’s
- Geheugen
o Afwezig
o Steeds zelfde ketting van reacties door eenzelfde cellen
Adaptieve immuunsysteem
- Respons optimaal 7-12d na 1ste contact
- Niet direct klaar tenzij gevaccineerd
- Antigeen (Ag) herkenning
o Door antilichamen (Ab), gemaakt door B-cellen
▪ B cellen: vermenigvuldigen; deel wordt plasmacellen
▪ Plasmacellen: aanmaak antistoffen, merking ‘hier fagocytose nodig’
o Door T cel receptoren
- Humorale immuniteit
o Humor = lichaamsvocht, macromoleculen in extracel lichaamsvl
▪ Macromoleculen: antilichamen, complement en antimicrobiële peptiden
o B lymfocyten
▪ Secretie van antilichamen (Ab); noodzakelijk voor eliminatie extracel
microben
, - Cellulaire immuniteit
o T helper lymfocyten
▪ Secretie van cytokines; ondersteuning immuunreactie
o Cytotoxische T cellen
▪ Doden virus geïnfecteerde cellen of kankercellen
- Moleculen, activiteit en reactie
o Normaal niet actief
o In homeostase geen proliferatie van B en T cellen
▪ Tragere respons want eerst proliferatie nodig
- Specificiteit
o Herkenning van iets heel specifiek van een virus
- Geheugen
o Aanwezig waardoor vaccinaties mogelijk zijn
Immunologische geheugen
- Tijdslijn
o 1ste reactie
▪ In les verkoudheidsvirus binnen
▪ Aanmaak B en T cellen met piek d7
– 12
▪ Activatie en vermenigvuldiging van
geactiveerde lymfocyten duurt lang
o 2 reactie
de
▪ 1m later in les opnieuw
verkoudheidsvirus binnen
▪ Veel snellere reactie door
geheugencellen
▪ T cellen worden efficiënter
▪ Magnitude van respons = groter en meer efficiënt
,Cellen van het immuunsysteem
Verschillende bloedcellen en hun voorlopers
- Gevormd in het beenmerg: primair lymfoïd orgaan
- Deling van hematopoëtische stamcellen: RBC, WBC en bloedplasma
Schildwachten van ons immuunsysteem: mestcellen, macrofagen en
dendritische cellen
Schildwachten
- Aanwezig in alle weefsels
- F: ontdekking mogelijke indringers of abnormaliteiten en alarm slaan
Mestcellen
- Op gang brengen van acute inflammatoire reactie
- Detectie van ‘non-self’ of gevaar → initiatie immuunrespons → activatie
omliggende cellen → trigger van aantrekking van extra fagocyten uit bloedbaan
- Hulptroepen voor opruiming van indringer
- Talrijke granules in cytoplasma
o Daarin histamine, cytokine en chemotactische factoren
o Ook ontstekingsmediatoren vrijgezet bij detectie van MO, weefselschade
of complementfactoren C3a, C5a
- Cytokines
o Boodschappermoleculen van immuunsysteem
o F: communicatie tussen verschillende immuuncellen
o F: verzorgen van gecoördineerde actie
- Belangrijke spelers in allergische reacties
- Gelijkenissen met basofiele granulocyten
o Crosslinking van IgE aan oppervlak → degranulatie → vrijzetting histamine
en leuktotriënen
Macrofagen
- Cellen die fagocyteren = fagocyten
o Na opname van Ag: migratie van immature dendritische cellen naar
drainerende lymfeknopen
o Presentatie van Ag aan naïeve T-cellen in T-cel zone
→ start adaptieve immuunrespons
- F: opruiming dode cellen en micro-organismen
- F: cytokines productie; ‘fabriekjes van cytokinen’
- F: eventueel antigeen processing en presentatie
- Activatie door PAMP’s aanwezig op bacterie (of danger associated patrons)
o Vrijzetting mediatoren: cytokinen, tumor necrosis factor , chemokinen
, Dendritische cellen
- Professioneel want zijn het beste in antigeen processing en presentatie
- F: detectie van indringers/abnormaliteiten
- F: Ag presentatie aan naïeve T cellen en migratie naar drainerende weiknoop
o Link tussen aangeboren en adaptieve immuniteit
- Talrijk in barrière weefsels
Geactiveerde macrofagen produceren vele cytokinen en chemokinen
TNF
- Activatie van lokaal endothelium
- Initatie van productie van cytokine
- Upregulatie van adhesie moleculen
IL-6
- Trigger van productie van acute fase eiwitten van lever
- Uitbreiding antilichaam productie door B cellen
- Inductie van T cel polarisatie
IL-8
- Trigger van neutrofiele chemotaxis
- Chemotactisch voor basofielen en T-cellen
- Activatie van neutrofielen
- Promotie van angiogenesis
IL-12
- Activatie natural killer cellen
- Polarisatie van T cellen tot T helper cellen
Afdoding van micro-organisme via fagocytose
Fagocytose
- Merking van micro-organisme door opsonines → stimulatie van opname door
fagocyt
- Opsonines
o F: herkenning moleculaire patronen
o F: herkenning antigeen waartegen bij vorig contact Ab aangemaakt
o Herkenning door specifieke receptoren van fagocyten
▪ Afdoding intracellulair van micro-organisme in fagolysosoom
Monocyt/macrofagen krijgen een specifieke naam in bepaalde weefsels
Macrofagen in milt en lever
- Opruiming van oude of afgedode cellen
- Oude RBC al dan niet geladen met immuuncomplexen
