Gezondheidspsychologie: Belangrijke personen, met hun onderzoek
Naam Tijd Belangrijk
Bauman 1961 - Wat betekent gezondheid?
• Gevoel
• Gerichtheid op symptomen
• Prestaties
Krause & Jay 1994 - Onderzoek naar de referentiekader waarvan mensen gebruik maken als hen
wordt gevraagd de eigen gezondheidstoestand te beoordelen
• Ouderen: gezondheidsproblemen
• Jongeren: gezondheidsgedrag
Herzlich 1973 - Onderzoek met ongestructureerde vraaggesprekken om de ‘sociale
representaties’ van gezondheid en ziekte op te sporen
• Gezondheid = toestand van evenwicht van verschillende
aspecten van de persoon
• Aspecten = lichamelijk, psychologisch, emotioneel en sociaal welzijn
• Voor sommigen moeilijk om gezondheid te zien los van de
afwezigheid van ziekte
Blaxter 1990 - Health and Lifestyles
• 15% van 9000 leden kon geen persoon bedenken die ‘heel gezond’
was
• Ongeveer 10% onder hen kon niet beschrijven hoe het voor hen was
om zich ‘gezond te voelen’
Erik Erikson 1959 - Schreef 8 belangrijke levensfasen die met betrekking tot verschillende
1986 dimensies verschilden:
• Cognitief en intellectueel functioneren
• Taal- en communicatievaardigheden
• Inzicht in ziekte
• Gezondheidszorg en verzorgingsgedrag
Bibace & 1980 - Ziekteconcept 3-13 jaar:
Walsh • Kinderen jonger dan 7 jaar verklaren ziekte op ‘magisch’ niveau, maw
verklaringen zijn gebaseerd op associatie
- Onbegrip
- Fenomenalisme (teken of geluid geassocieerd)
- Aangestoken worden
- Ziekteconcept 8-11 jaar:
• Concreter en gebaseerd op een logische reeks gebeurtenissen van
oorzaak en gevolg
- Besmetting
- Internalisatie
- Kinderen kunnen een onderscheid maken tussen
organen in het lichaam en kunnen eenvoudige
medische informatie verstaan. Ze hebben inzicht
welke rol behandelingen hebben voor het herstel
van hun gezondheid => persoonlijke controle
- Ziekteconcept vanaf puberteit:
• Verklaringen zijn gebaseerd op interacties tussen de persoon en zijn
omgeving
- Fysiologisch (>11 jaar)
- Psychofysiologisch (>14 jaar)
- Pubers zijn zich bewust van dat persoonlijke acties
van invloed kunnen zijn op de resultaten
, - Volwassenheid (17-40 jaar):
• Belang van mijlpalen
• Belang van toepassen wat men geleerd heeft
• Bij gezondheidsvoorlichting dient het accent op praktische
toepassingen te liggen
- Veroudering en gezondheid
• Stijging in ouderen
• Implicaties voor de financiële middelen voor gezondheidszorg en
sociale zorg
• Veel beperkingen
- 85% chronische aandoening
Matazarro 1982 - Ontwikkelen van een inzicht in de biopsychosociale factoren belangrijk voor:
• De bevordering en het in stand houden van gezondheid
• Het verbeteren van de systemen voor gezondheidszorg &
gezondheidsbeleid
• De preventie en behandeling van ziekte
• De oorzaken van ziekten
Whitehall- 1967 - Lager betaalde ambtenaren gaan eerder dood ondanks gelijke toegang tot
studie gezondheidszorg
Wilkinson & 2009 - Maatschappijen waar de inkomensverschillen het kleinst zijn, hebben de
Pickett beste gezondheid
Karasek & 1990 - Werkstressmodel
Theorell - 3 belangrijke factoren dragen bij aan werkstress:
• De eisen van het werk
• De mate van vrijheid om beslissingen te nemen over de wijze waarop
deze eisen het beste kunnen worden vervuld (werkautonomie)
• De mate waarin sociale ondersteuning beschikbaar is
Kasl & Cobb 1766a - Elke activiteit die iemand die zichzelf als gezond beschouwd, onderneemt met
het doel ziekte te voorkomen of ziekte te ontdekken in een fase waarin deze
nog geen symptomen veroorzaakt
Harris & Guten 1979 - Gerag dat wordt vertoond door een individu, ongeacht zijn/haar vermeende
gezondheidstoestand, met het doel zijn/haar gezondheid te beschermen, te
bevorderen of in stand te houden
Matarazzo 1984 - Gedragsmatige pathogene en gedragsmatige immunogenen
Doll & Peto 1981 - Het risico op longkanker bij mensen die tijdens de jeugd gaan roken, was
verhoogd in vergelijking met dat van mensen die pas als volwassenen waren
gaan roken
Haste 2004 - Ging na wat de motivatie was van mensen voor het kiezen van hun voeding:
• 67% Smaakt goed
• 43% Voldaan gevoel
• 22% Het is gezond
• 17% Geeft energie
Austoker 1994 - Criteria for establishing screening programmes:
• Important health problem, i.e. prevalent and/or serious.
• Recognizable early stage to the condition.
• Treatment early stage should have clear benefit to the individual
• A suitable test with good sensitivity and specificity available.
• Acceptable test.
• Adequate facilities for diagnosis and treatment.
• Follow-up.
• The costs (individual and healthcare) in relation to the
benefits (individual and public health).
• Any particular subgroups to target
Naam Tijd Belangrijk
Bauman 1961 - Wat betekent gezondheid?
• Gevoel
• Gerichtheid op symptomen
• Prestaties
Krause & Jay 1994 - Onderzoek naar de referentiekader waarvan mensen gebruik maken als hen
wordt gevraagd de eigen gezondheidstoestand te beoordelen
• Ouderen: gezondheidsproblemen
• Jongeren: gezondheidsgedrag
Herzlich 1973 - Onderzoek met ongestructureerde vraaggesprekken om de ‘sociale
representaties’ van gezondheid en ziekte op te sporen
• Gezondheid = toestand van evenwicht van verschillende
aspecten van de persoon
• Aspecten = lichamelijk, psychologisch, emotioneel en sociaal welzijn
• Voor sommigen moeilijk om gezondheid te zien los van de
afwezigheid van ziekte
Blaxter 1990 - Health and Lifestyles
• 15% van 9000 leden kon geen persoon bedenken die ‘heel gezond’
was
• Ongeveer 10% onder hen kon niet beschrijven hoe het voor hen was
om zich ‘gezond te voelen’
Erik Erikson 1959 - Schreef 8 belangrijke levensfasen die met betrekking tot verschillende
1986 dimensies verschilden:
• Cognitief en intellectueel functioneren
• Taal- en communicatievaardigheden
• Inzicht in ziekte
• Gezondheidszorg en verzorgingsgedrag
Bibace & 1980 - Ziekteconcept 3-13 jaar:
Walsh • Kinderen jonger dan 7 jaar verklaren ziekte op ‘magisch’ niveau, maw
verklaringen zijn gebaseerd op associatie
- Onbegrip
- Fenomenalisme (teken of geluid geassocieerd)
- Aangestoken worden
- Ziekteconcept 8-11 jaar:
• Concreter en gebaseerd op een logische reeks gebeurtenissen van
oorzaak en gevolg
- Besmetting
- Internalisatie
- Kinderen kunnen een onderscheid maken tussen
organen in het lichaam en kunnen eenvoudige
medische informatie verstaan. Ze hebben inzicht
welke rol behandelingen hebben voor het herstel
van hun gezondheid => persoonlijke controle
- Ziekteconcept vanaf puberteit:
• Verklaringen zijn gebaseerd op interacties tussen de persoon en zijn
omgeving
- Fysiologisch (>11 jaar)
- Psychofysiologisch (>14 jaar)
- Pubers zijn zich bewust van dat persoonlijke acties
van invloed kunnen zijn op de resultaten
, - Volwassenheid (17-40 jaar):
• Belang van mijlpalen
• Belang van toepassen wat men geleerd heeft
• Bij gezondheidsvoorlichting dient het accent op praktische
toepassingen te liggen
- Veroudering en gezondheid
• Stijging in ouderen
• Implicaties voor de financiële middelen voor gezondheidszorg en
sociale zorg
• Veel beperkingen
- 85% chronische aandoening
Matazarro 1982 - Ontwikkelen van een inzicht in de biopsychosociale factoren belangrijk voor:
• De bevordering en het in stand houden van gezondheid
• Het verbeteren van de systemen voor gezondheidszorg &
gezondheidsbeleid
• De preventie en behandeling van ziekte
• De oorzaken van ziekten
Whitehall- 1967 - Lager betaalde ambtenaren gaan eerder dood ondanks gelijke toegang tot
studie gezondheidszorg
Wilkinson & 2009 - Maatschappijen waar de inkomensverschillen het kleinst zijn, hebben de
Pickett beste gezondheid
Karasek & 1990 - Werkstressmodel
Theorell - 3 belangrijke factoren dragen bij aan werkstress:
• De eisen van het werk
• De mate van vrijheid om beslissingen te nemen over de wijze waarop
deze eisen het beste kunnen worden vervuld (werkautonomie)
• De mate waarin sociale ondersteuning beschikbaar is
Kasl & Cobb 1766a - Elke activiteit die iemand die zichzelf als gezond beschouwd, onderneemt met
het doel ziekte te voorkomen of ziekte te ontdekken in een fase waarin deze
nog geen symptomen veroorzaakt
Harris & Guten 1979 - Gerag dat wordt vertoond door een individu, ongeacht zijn/haar vermeende
gezondheidstoestand, met het doel zijn/haar gezondheid te beschermen, te
bevorderen of in stand te houden
Matarazzo 1984 - Gedragsmatige pathogene en gedragsmatige immunogenen
Doll & Peto 1981 - Het risico op longkanker bij mensen die tijdens de jeugd gaan roken, was
verhoogd in vergelijking met dat van mensen die pas als volwassenen waren
gaan roken
Haste 2004 - Ging na wat de motivatie was van mensen voor het kiezen van hun voeding:
• 67% Smaakt goed
• 43% Voldaan gevoel
• 22% Het is gezond
• 17% Geeft energie
Austoker 1994 - Criteria for establishing screening programmes:
• Important health problem, i.e. prevalent and/or serious.
• Recognizable early stage to the condition.
• Treatment early stage should have clear benefit to the individual
• A suitable test with good sensitivity and specificity available.
• Acceptable test.
• Adequate facilities for diagnosis and treatment.
• Follow-up.
• The costs (individual and healthcare) in relation to the
benefits (individual and public health).
• Any particular subgroups to target
