Samenvatting Cultuurgeschiedenis v/d Lage Landen 1

CLL1
 Hof van Liere: gotische stijl
o Prinsenhof: keizers verbleven er
o Albert Durer: maakte beschrijving van hof van Liere
 (zoek op wat hij zei)
o Waarom patriciërswoning wel hier maar niet in Duitsland?
o Gebouw wordt in 1607 ingevuld als jezuïten kostschool
o Vervolgens als militaire school
o Erna terug in Jezuïten handen en verbouwd als handelschool
 Hendrik conscience plein
o Jezuïten plein oorspronkelijk
o Verhuisd naar hof van liere omdat plein te klein werd
o 'het slechte geweten van Vlaanderen'
 Was het geen dat Conscience wel waar?
 Is Consience wel racistisch?
 Etc
De Lage Landen
 Regio met gedeelde geschiedenis
o Geen land
 Geografische betekenis
o Laagvlakte in Noordwest Europa waar Schelde, Maas en Rijn naar Noordzee stromen
 Frans-Vlaanderen hoorde bij Lage Landen
o Maw Huidige Benelux en Frans-Vlaanderen
 Politieke eenheid
o 15de eeuw: eenheid begint te vormen die de Nederlanden worden
 Onder leiding van Bourgondische hertogen
o Politieke eenheid weer voorbij na 1585
 Val van Antwerpen
 Scheiding van Noordelijke en Zuidelijke Nederlanden
o 1815-1830: Verenigd koninkrijk der Nederland
o  Politiek concept is maar heel kort
 Cultuurregio
o Gemeenschappelijke culturele kenmerken vanaf de 11e eeuw
o Buffer tussen grootmachten
 Roomse rijk
 Frankrijk - Duitsland
o Verstedelijking
o Handel
o Sterke burgerlijke cultuur
o Gedeelde taal
o Beeldende kunst

De aanvangsperiode
 Hunebedden/ Dolmens
o Nieuwe steentijd: Neolithicum
o Dolmen: bovenste foto
 In Wéris (Luxemburg)
 Seine-Oise-Marnecultuur
 Midden-Frankrijk naar Noorden
 Zuid-België

,  Compleet andere concepten bij het bouwen
 Ingang langs de smalle kant
o Hunebedden: onderste foto
 In Drenthe
 Leden van de trechterbekercultuur
 Hebben bekers in trechtervorm achtergelaten in hunebedden
 Noord-Nederland/Duitsland
 Strijdhamercultuur
 Hamers gevonden
 Grafkamers
 Meer dan 1 persoon
 Ook kleinere
 Ingang langs de zijkant
o Ouder dan Stonehenge en piramides
o Gebouwd uit kerven van de ijstijd
 Hallstattcultuur
o Late bronstijd naar de vroege ijzertijd
o Kelten verspreidde zich naar volledig Europa
 Zaten bijna overal
o Eerste sporen van verstedelijking
o Oppidum
 Verhoogde plaats die ommuurd wordt waar je als groep samentrekt die je
kunt beschermen
 Basis van de latere steden
 Steden = plek waar cultuur ontstaat
Komst Romeinen
 Verspreiden zich over Europa
 Lines Germanicus
o Hebben geprobeerd verder Germanië in te treden maar is niet gelukt  trekken de
lijn dit is de grens
 Gaius Julius Caesar
o Naam gegeven aan concept keizer
o Verovering Gallië  dictator Romeinse Rijk
o De Bello Gallico: verslag over zijn veldtochten
 Ook politieke propaganda
 Gallië in 3 delen
 Ambiorix
o Koning van Eburonen
o Opstand van Eburonen
o Wordt vermeld als een van de mannen die opstand heeft geboden tegen Caesar
o Vermoedelijk een Kelt
o Gallia Belgica definitef verovered in 53 v.chr. Na opstand Eburonen
 Germanen
o Klimaatverandering  volkeren uit Azïe trekken naar Germanen  geven druk op
samenwerking en cultuur
 Gallo-Romeinse cultuur
o Ruilhandel  geldeconomie
 Muntslag, belastingen
o Heribanen voor snel transport
o Invoering schrift  geschreven recht
 Gewoonterecht  geschreven recht

, o Dorpscultuur  stadscultuur
 Civitas, villa
o Orale cultuur  Latijnse schriftcultuur
 Opkomst volkslatijn
 Leenwoorden
 Murus/ muur, cellarium/kelder, coquina/keuken
o Eerste christelijke aanwezigheid
 Constantine de Grote: spreekt zich uit als voorstander van het Christendom
  romeinen gaan door christelijke fase
 Edict van Milaan
 Promootte godsdienst vrijheid
 Servatius: eerste bisschop van Tongeren
 Promotie christendom leidde tot opstand waardoor hij vluchtte naar
maastricht en stierf
 Hoogtepunt Romeinse Rijk in 117
 Taalgrens
o Vluchtelingenstroom van Gallo-Romeinen zuidwaarts
 Gens werd vertrokken  Limes Nervicanus
 Heirbaan Keulen - Boulogne
 Proberen opnieuw te beschermen
o Door verlegging van grens  nieuw stuk veroverd door Germanen
o Taalgrens geen statisch gegeven
 Oudnederlandse fragmenten
o Salische wet: oudste zinnetje
o Utrechtse doopgelofte
o Wachtendonkse psalmen
o Begin 12e eeuw: Hebban olla vogala…

De Merovingische periode
 Romeinen trekken terug  machtsvacuum
o Stammen proberen macht te grijpen
o Franken
 Merovech
 Gaf naam aan belangrijke dynastie
 Clovis (Clodewech)
 Kleinzoon van Merovech
 Eerste christelijke koning
 Heeft grote stukken van het Frankse Rijk bijeen gebracht
 Veroverd groot deel van Gallië
 'eerste koning van de Franken
 Laat zich dopen op aanraden van Clothilde
 Verder vorderen van Christendom als staatsgeloof?
 Bleef gewelddadig
 Iedereen die probeerde macht te beschadigen werd
vermoord
 Voert wet in  Lex Salica (Salische wet)
 Oudste middeleeuwse wetstekst na Romeinse overheesing
 Eenheid brengen
 Christendom, 1 wet
 Zaken als eigendom, schending van eigendom, …
 Vrouwen geen recht om te erven
 Invoering wet en religie  staat

,  Verplaatst hof naar Parijs
 Sociale structuur
o Adel = Gallo-Romeins en Germaans/Frankisch
o Vrije lieden
o Horige aan de grond gebonden persoon
 Veranderingen na Germaanse volksverhuizingen
o Gallo-Romeinse stadscultuur  dorpen en hoeven
o Clanbestuur: kleinere gebieden
o Romeins recht  salische wet
o Geldeconomie  grond als vergoeding en waardemeter
 Opkomst vazaliteit
 Muntslag en belastingen
o Onze-Lieve-Vrouw-Geboortebasiliek
 Gebaseerd op oude basilica
 Romeinse structuur om christelijke kerk op te bouwen
 Bestuurcentrum waarin de leider in de absis zit/staat en vandaaruit recht
spreekt
 Altaar op zelfde plek als de absis
 Staat op werelderfgoedlijst
 Romeinse paalwoningen  Romeins badhuis  Romeinse basilica --> kerk
 Kerstening - missionering
o Meergodensysteem van germanen past niet in christelijk beeld
o God, zoon en heilige geest
o Constantin de grote
 Romeinse soldaten verspreiden christendom via heirbanen
o Missionering als middel tot politieke expansie
 Rondreizende missionaris
 Elegius, Amandus, Wilibrodus
 Christelijke gebedsplaatsen
 Sterke rituelen plaatsen  kapelletjes
 Stichten abdijen, kerken, …
 In samenwerking met christelijke vorsten
 Missionarissen ondersteunen koning  koning ondersteunt missionaris
 Zodra je de vorst bekeerd hebt, sijpelt het vanzelf naar beneden, iedereen
volgt bijna automatisch
 Christening van bovenaf
 Mikken dus hoog
o Sint-Amandus
 Uit Gallië
 Apostel der Franken
 Voornamelijk in de Zuidelijke Nederlanden
 Verschillende klooster in Belgie, frankrijk en bastenland?
o Sint-Willibrordus
 Uit ierland
 Aartbisschop der Friezen
 Noordelijke Nederlanden
 Voornamelijk bij de Friesen
 Centra van macht
 Kennis = macht
 Kerken in Utrecht
 Christelijke centra van macht