Kenmerkende aspecten tijdvak 5
Het begin van de Europese overzeese expansie
Motieven ontdekkingsreis: machtsuitbreiding, vergroten handel, kolonisatie en
verspreiding christendom.
Tot 1452: specerijen worden naar Europa gebracht vanuit Azië via Byzantijnse
Rijk (huidige Turkije).
1452: Ottomanen veroveren Byzantijnse Rijk. Europeanen konden niet meer
langs Turkije voor de specerijen uit Azië zochten zeeroute. Stimuleert nieuwe
ontwikkelingen o.a. navigatie. Uiteindelijk route om Afrika heen Portugal
bouwt factorijen (handelskantoren) voor opslaan handelswaar.
1492: Columbus wil kortere route naar Indië en vaart via de Atlantische Oceaan
komt uit in Amerika. Conquistadores nemen het land van Azteken en Inca’s
over (kolonisatie), maar door ziektes sterven de volkeren uit. Arbeidskrachten
nodig: ontstaan (trans-Atlantische) slavernij.
Op zoek naar goud en om specerijen uit Oost-Azië te halen verkenden Portugezen
en Spanjaarden als eersten de kusten van Afrika, Azië en Amerika. Spanjaarden en
Portugezen veroverden grote delen van Amerika waar ze kolonies stichtten. De
indiaanse bevolking kwam grotendeels om. Aan het einde van de 16e eeuw reisden
ook Nederlanders, Engelsen en Fransen naar Oost-Azië. Langs de Afrikaanse en
Aziatische kusten stichtten Europeanen versterkte handelsposten. Tussen de vier
werelddelen kwam een uitwisseling van personen, goederen en culturen op gang.
Het veranderende mens- en wereldbeeld van de renaissance en het begin van
een nieuwe wetenschappelijke belangstelling
Renaissance: herleving van de klassieke oudheid (in Italië vanaf de twaalfde eeuw).
Hierdoor kwam er meer aandacht voor het leven op aarde -> nieuw mens- en
wereldbeeld: geen soberheid van de kerk (memento mori, ‘gedenk te sterven’),
maar genieten van het leven (carpe diem, ‘pluk de dag’); God wordt minder
belangrijk, maar is nog steeds erg belangrijk; meer aandacht voor individu en
zelfontplooiing: kunst (bestuderen anatomie voor realisme) en argumenten (in plaats
van overnemen kennis). Door kruistochten kwam meer kennis van de Grieken en de
Romeinen (bewaard door Arabieren) in Europa à dogma’s (= aangenomen kennis)
wordt niet langer geaccepteerd -> ontstaan wetenschappelijke methode.
De hernieuwde oriëntatie op het erfgoed van de klassieke oudheid
Italiaanse steden (Florence, Pisa, Genua, Luca en Venetië) worden rijk door handel
met specerijenhandel. Door gebrek aan centraal bestuur geen burgers die (veel)
belasting moeten betalen. Hierdoor: veel rijkdom. Idealiseren eigen verleden:
oriëntatie op Grieks-Romeinse Rijk. Klassieke teksten bestudeerd
door humanisten oudheid vormde basis voor kunst (schilderijen, architectuur,
beeldhouwwerken), literatuur en wetenschap (zie KA19).
De protestantse reformatie die de splitsing van de christelijke kerk in West-
Europa tot gevolg had
Bestudering klassieke oudheid bestudering oorspronkelijke Bijbelteksten (o.a.
Oudgrieks). Door onderzoek bleek dat de Latijnse vertaling fouten bevatte. Ook
andere kritiek kerk: afwijking van de leer van de Bijbel, zoals bleek uit corruptie,
Het begin van de Europese overzeese expansie
Motieven ontdekkingsreis: machtsuitbreiding, vergroten handel, kolonisatie en
verspreiding christendom.
Tot 1452: specerijen worden naar Europa gebracht vanuit Azië via Byzantijnse
Rijk (huidige Turkije).
1452: Ottomanen veroveren Byzantijnse Rijk. Europeanen konden niet meer
langs Turkije voor de specerijen uit Azië zochten zeeroute. Stimuleert nieuwe
ontwikkelingen o.a. navigatie. Uiteindelijk route om Afrika heen Portugal
bouwt factorijen (handelskantoren) voor opslaan handelswaar.
1492: Columbus wil kortere route naar Indië en vaart via de Atlantische Oceaan
komt uit in Amerika. Conquistadores nemen het land van Azteken en Inca’s
over (kolonisatie), maar door ziektes sterven de volkeren uit. Arbeidskrachten
nodig: ontstaan (trans-Atlantische) slavernij.
Op zoek naar goud en om specerijen uit Oost-Azië te halen verkenden Portugezen
en Spanjaarden als eersten de kusten van Afrika, Azië en Amerika. Spanjaarden en
Portugezen veroverden grote delen van Amerika waar ze kolonies stichtten. De
indiaanse bevolking kwam grotendeels om. Aan het einde van de 16e eeuw reisden
ook Nederlanders, Engelsen en Fransen naar Oost-Azië. Langs de Afrikaanse en
Aziatische kusten stichtten Europeanen versterkte handelsposten. Tussen de vier
werelddelen kwam een uitwisseling van personen, goederen en culturen op gang.
Het veranderende mens- en wereldbeeld van de renaissance en het begin van
een nieuwe wetenschappelijke belangstelling
Renaissance: herleving van de klassieke oudheid (in Italië vanaf de twaalfde eeuw).
Hierdoor kwam er meer aandacht voor het leven op aarde -> nieuw mens- en
wereldbeeld: geen soberheid van de kerk (memento mori, ‘gedenk te sterven’),
maar genieten van het leven (carpe diem, ‘pluk de dag’); God wordt minder
belangrijk, maar is nog steeds erg belangrijk; meer aandacht voor individu en
zelfontplooiing: kunst (bestuderen anatomie voor realisme) en argumenten (in plaats
van overnemen kennis). Door kruistochten kwam meer kennis van de Grieken en de
Romeinen (bewaard door Arabieren) in Europa à dogma’s (= aangenomen kennis)
wordt niet langer geaccepteerd -> ontstaan wetenschappelijke methode.
De hernieuwde oriëntatie op het erfgoed van de klassieke oudheid
Italiaanse steden (Florence, Pisa, Genua, Luca en Venetië) worden rijk door handel
met specerijenhandel. Door gebrek aan centraal bestuur geen burgers die (veel)
belasting moeten betalen. Hierdoor: veel rijkdom. Idealiseren eigen verleden:
oriëntatie op Grieks-Romeinse Rijk. Klassieke teksten bestudeerd
door humanisten oudheid vormde basis voor kunst (schilderijen, architectuur,
beeldhouwwerken), literatuur en wetenschap (zie KA19).
De protestantse reformatie die de splitsing van de christelijke kerk in West-
Europa tot gevolg had
Bestudering klassieke oudheid bestudering oorspronkelijke Bijbelteksten (o.a.
Oudgrieks). Door onderzoek bleek dat de Latijnse vertaling fouten bevatte. Ook
andere kritiek kerk: afwijking van de leer van de Bijbel, zoals bleek uit corruptie,
