Inhoudsopgave
Embryologie ..................................................................................................................................................... 3
Oog .................................................................................................................................................................. 5
Embryologie........................................................................................................................................................ 5
Anatomie ............................................................................................................................................................ 5
Werking .............................................................................................................................................................. 6
Aandoeningen .................................................................................................................................................... 7
Oor ................................................................................................................................................................... 8
Embryologie........................................................................................................................................................ 8
Anatomie ............................................................................................................................................................ 8
Werking .............................................................................................................................................................. 9
Screening .......................................................................................................................................................... 11
Aandoeningen .................................................................................................................................................. 12
Centrale en perifere zenuwstelsel .................................................................................................................. 13
Centrale zenuwstelsel ....................................................................................................................................... 13
Perifere zenuwstelsel ........................................................................................................................................ 16
Bloedvoorziening .............................................................................................................................................. 18
Liquor................................................................................................................................................................ 18
Bloed-hersenbarrière ........................................................................................................................................ 19
Zenuwweefsel ................................................................................................................................................... 20
Actiepotentiaal ................................................................................................................................................. 22
Neurotransmitters ............................................................................................................................................ 23
Neuraalbuisdefecten ...................................................................................................................................... 26
Anencefalie ....................................................................................................................................................... 26
Microcefalie ...................................................................................................................................................... 26
Hydrocefalie ..................................................................................................................................................... 27
Spina bifida ....................................................................................................................................................... 28
Aandoeningen zenuwstelsel ........................................................................................................................... 29
Hoofdpijn .......................................................................................................................................................... 29
Cerebrovasculair accident (CVA) ...................................................................................................................... 30
(Pre-)eclampsie ................................................................................................................................................. 32
Epilepsie............................................................................................................................................................ 34
Multiple Sclerose .............................................................................................................................................. 37
Carpaletunnelsyndroom ................................................................................................................................... 38
Bellse parese ..................................................................................................................................................... 38
1
, Visusstoornissen ............................................................................................................................................... 39
Duizelingen ....................................................................................................................................................... 39
Geneesmiddelen ............................................................................................................................................ 40
Anti-epileptica .................................................................................................................................................. 40
Paracetamol ..................................................................................................................................................... 40
NSAID’s ............................................................................................................................................................. 41
Opiaten ............................................................................................................................................................. 41
Aandoeningen zenuwstelsel neonaat ............................................................................................................. 42
Hypertonie en hypotonie .................................................................................................................................. 42
Kernicterus........................................................................................................................................................ 43
Peri- en intracraniële bloeding ......................................................................................................................... 44
Hypoxische-ischemische encefalopathie .......................................................................................................... 45
Neonatale convulsies ........................................................................................................................................ 47
Meningitis ......................................................................................................................................................... 47
Neonataal abstinentiesyndroom ...................................................................................................................... 48
Psychomotore ontwikkeling kind ................................................................................................................... 50
Motorisch zenuwstelsel .................................................................................................................................... 50
Normale pscyhomotore ontwikkeling .............................................................................................................. 50
Neuromotorische stoornissen ........................................................................................................................... 51
Pijn ................................................................................................................................................................. 54
Ei van Loeser ..................................................................................................................................................... 54
Bespreken baringspijn ...................................................................................................................................... 56
Fysiologie van pijn ............................................................................................................................................ 56
Pijnbestrijding ................................................................................................................................................ 59
Niet-medicamenteus ........................................................................................................................................ 59
Medicamenteus ................................................................................................................................................ 61
Statistiek ........................................................................................................................................................ 64
Casuïstiek ....................................................................................................................................................... 65
....................................................................................................................................................................... 66
2
,Embryologie
Procencephalon (voor) → telencephalon en diencephalon
Mesencephalon (midden) → mesencephalon
Rhombencephalon (achter) → metencephalon en myelencephalon
Telencephalon (grote hersenen)
Cerebrum → hemisferen (cortex, witte stof, basale ganglia)
Corpus callosum → hersenbalk. Verbindt beide hemisferen zodat informatie van beide
kanten uitgewisseld kan worden.
Diencepahlon (tussenhersenen)
Hieruit ontstaan de twee oogbekers en de hypofyse.
Thalamus → aan de onderkant vergroeid met de hypothalamus en aan de zijkant met het cerebrum. Speelt een
rol bij de selectie van prikkels die doorgegeven moeten worden aan de cortex.
Hypothalamus → ligt aan de voor- en onderzijde van de thalamus. Belangrijk voor besturing van het hormonale
systeem. Hoofdrol bij het reguleren van het autonome zenuwstelsel: klaarmaken voor lichaam van actie en aan
het herstel tijdens rust. Het zorgt ook voor het hongergevoel.
Hersenstam
Mesencephalon (middenhersenen).
Pons → verlengde merg. Tussen diencephalon en medulla oblongata. Zorgt voor contact tussen het cerebrum
en cerebellum. Zorgt er ook voor dat prikkels van het evenwichts- en gehoororgaan worden doorgegeven aan
het cerebellum.
Medulla oblongata → overgangsgebied van van de hersenen naar het ruggenmerg. Is betrokken bij
ademhaling, hartslag, slikken etc. Hierin zit de piramidekruising, waar de zenuwbanen oversteken zodat de
linker hersenhelft de rechterkant van het lichaam bedient.
Ventrikelstelsel
Telencephalon → laterale ventrikels
Diencephalon → derde ventrikel
Mesencephalon → aquaduct
Metencephalon → vierde ventrikel
Myelencephalon → vierde ventrikel
3
, Het dak van de laterale ventrikels, 3e ventrikel en 4e ventrikel wordt plaatselijk één
cellaag dik met ependym. De ependym-plooien en vaatrijk bindweefsel (tela
choroidea) vormen plexus choroïdeus. Dit wordt het hersenvocht.
Foramen
Foramen van Monro → twee openingen waar de liquor doorheen stroomt van de
laterale ventrikels naar het 3e ventrikel.
Foramen van Luschka → twee openingen links en rechts waar liquor van het 4e
ventrikel de subarachnoïdale ruimte instroomt.
Foramen van Magendi → een opening
Veel groei Weinig/geen groei Groeven
op de middenlijn waar liquor van het 4e
Primaire groei Hemisferen Telencephalon impar Fissura longitudinalis
ventrikel de subarachnoïdale ruimte
Secundaire groei Lobi + opercula Insula van Reyl Fissura lateralis (Sylvii)
instroomt.
Tertiaire groei Gyri Sulci
Primaire, secundaire en tertiaire groei
Primaire groei → het groter worden van de hersenen. Dat leidt tot de vorming van de hemisferen. De laterale
zijden van het telencephalon worden groter, dit is de primaire groei. Het telencephalon impar (tussenstuk)
groeit niet primair mee. Zo kan de neurale groeve ontstaan.
Secundaire groei → is meer lokaal. Hieruit vormen de lobi. De insula van Reyl groeit niet mee, de lobi groeien
eromheen. Dit is zodat deze er in volwassen toestand nog steeds zit. De insula van Reyl, ook wel gewoon insula,
is onderdeel van het limbisch systeem en is dus betrokken bij emotie, emotioneel geheugen, motivatie en
genot.
Tertiaire groei → de lokale groei die leidt tot hersenbindingen. De gyri zijn de uitstulpingen en de sulci de
instulpingen. De gyri zijn er zodat zeer veel cellen een plaats hebben en daardoor zie je veel parallele groeven
lopen: sulci. Grote groeven zijn fissuren en kleine of meer oppervlakkige groeven zijn sulci. Bij 21 weken is de
insula nog heel erg zichtbaar. Vanaf 24 weken gaan de sulci groeien.
Primaire neurulatie
- Vorming neurale buis door kromming en fusie van de neurale platen
- Hersenen en groot deel ruggenmerg
- 16e dag tot 27e dag
- Autonome processen
o Apicale constrictie → kromming paraxiale cellen
o Convergente extensie → ritsen axiale cellen
Secundaire neurulatie
- Vorming neurale buis door kanalisatie van de neurale streng
- Onderste deel ruggenmerg
- 27e dag tot 48e dag
- Groeien wervelkolom. Ruggenmerg groeit niet helemaal mee. Eerst zat
ruggenmerg tot onderaan de wervelkolom, maar nu bij L3.
4
Embryologie ..................................................................................................................................................... 3
Oog .................................................................................................................................................................. 5
Embryologie........................................................................................................................................................ 5
Anatomie ............................................................................................................................................................ 5
Werking .............................................................................................................................................................. 6
Aandoeningen .................................................................................................................................................... 7
Oor ................................................................................................................................................................... 8
Embryologie........................................................................................................................................................ 8
Anatomie ............................................................................................................................................................ 8
Werking .............................................................................................................................................................. 9
Screening .......................................................................................................................................................... 11
Aandoeningen .................................................................................................................................................. 12
Centrale en perifere zenuwstelsel .................................................................................................................. 13
Centrale zenuwstelsel ....................................................................................................................................... 13
Perifere zenuwstelsel ........................................................................................................................................ 16
Bloedvoorziening .............................................................................................................................................. 18
Liquor................................................................................................................................................................ 18
Bloed-hersenbarrière ........................................................................................................................................ 19
Zenuwweefsel ................................................................................................................................................... 20
Actiepotentiaal ................................................................................................................................................. 22
Neurotransmitters ............................................................................................................................................ 23
Neuraalbuisdefecten ...................................................................................................................................... 26
Anencefalie ....................................................................................................................................................... 26
Microcefalie ...................................................................................................................................................... 26
Hydrocefalie ..................................................................................................................................................... 27
Spina bifida ....................................................................................................................................................... 28
Aandoeningen zenuwstelsel ........................................................................................................................... 29
Hoofdpijn .......................................................................................................................................................... 29
Cerebrovasculair accident (CVA) ...................................................................................................................... 30
(Pre-)eclampsie ................................................................................................................................................. 32
Epilepsie............................................................................................................................................................ 34
Multiple Sclerose .............................................................................................................................................. 37
Carpaletunnelsyndroom ................................................................................................................................... 38
Bellse parese ..................................................................................................................................................... 38
1
, Visusstoornissen ............................................................................................................................................... 39
Duizelingen ....................................................................................................................................................... 39
Geneesmiddelen ............................................................................................................................................ 40
Anti-epileptica .................................................................................................................................................. 40
Paracetamol ..................................................................................................................................................... 40
NSAID’s ............................................................................................................................................................. 41
Opiaten ............................................................................................................................................................. 41
Aandoeningen zenuwstelsel neonaat ............................................................................................................. 42
Hypertonie en hypotonie .................................................................................................................................. 42
Kernicterus........................................................................................................................................................ 43
Peri- en intracraniële bloeding ......................................................................................................................... 44
Hypoxische-ischemische encefalopathie .......................................................................................................... 45
Neonatale convulsies ........................................................................................................................................ 47
Meningitis ......................................................................................................................................................... 47
Neonataal abstinentiesyndroom ...................................................................................................................... 48
Psychomotore ontwikkeling kind ................................................................................................................... 50
Motorisch zenuwstelsel .................................................................................................................................... 50
Normale pscyhomotore ontwikkeling .............................................................................................................. 50
Neuromotorische stoornissen ........................................................................................................................... 51
Pijn ................................................................................................................................................................. 54
Ei van Loeser ..................................................................................................................................................... 54
Bespreken baringspijn ...................................................................................................................................... 56
Fysiologie van pijn ............................................................................................................................................ 56
Pijnbestrijding ................................................................................................................................................ 59
Niet-medicamenteus ........................................................................................................................................ 59
Medicamenteus ................................................................................................................................................ 61
Statistiek ........................................................................................................................................................ 64
Casuïstiek ....................................................................................................................................................... 65
....................................................................................................................................................................... 66
2
,Embryologie
Procencephalon (voor) → telencephalon en diencephalon
Mesencephalon (midden) → mesencephalon
Rhombencephalon (achter) → metencephalon en myelencephalon
Telencephalon (grote hersenen)
Cerebrum → hemisferen (cortex, witte stof, basale ganglia)
Corpus callosum → hersenbalk. Verbindt beide hemisferen zodat informatie van beide
kanten uitgewisseld kan worden.
Diencepahlon (tussenhersenen)
Hieruit ontstaan de twee oogbekers en de hypofyse.
Thalamus → aan de onderkant vergroeid met de hypothalamus en aan de zijkant met het cerebrum. Speelt een
rol bij de selectie van prikkels die doorgegeven moeten worden aan de cortex.
Hypothalamus → ligt aan de voor- en onderzijde van de thalamus. Belangrijk voor besturing van het hormonale
systeem. Hoofdrol bij het reguleren van het autonome zenuwstelsel: klaarmaken voor lichaam van actie en aan
het herstel tijdens rust. Het zorgt ook voor het hongergevoel.
Hersenstam
Mesencephalon (middenhersenen).
Pons → verlengde merg. Tussen diencephalon en medulla oblongata. Zorgt voor contact tussen het cerebrum
en cerebellum. Zorgt er ook voor dat prikkels van het evenwichts- en gehoororgaan worden doorgegeven aan
het cerebellum.
Medulla oblongata → overgangsgebied van van de hersenen naar het ruggenmerg. Is betrokken bij
ademhaling, hartslag, slikken etc. Hierin zit de piramidekruising, waar de zenuwbanen oversteken zodat de
linker hersenhelft de rechterkant van het lichaam bedient.
Ventrikelstelsel
Telencephalon → laterale ventrikels
Diencephalon → derde ventrikel
Mesencephalon → aquaduct
Metencephalon → vierde ventrikel
Myelencephalon → vierde ventrikel
3
, Het dak van de laterale ventrikels, 3e ventrikel en 4e ventrikel wordt plaatselijk één
cellaag dik met ependym. De ependym-plooien en vaatrijk bindweefsel (tela
choroidea) vormen plexus choroïdeus. Dit wordt het hersenvocht.
Foramen
Foramen van Monro → twee openingen waar de liquor doorheen stroomt van de
laterale ventrikels naar het 3e ventrikel.
Foramen van Luschka → twee openingen links en rechts waar liquor van het 4e
ventrikel de subarachnoïdale ruimte instroomt.
Foramen van Magendi → een opening
Veel groei Weinig/geen groei Groeven
op de middenlijn waar liquor van het 4e
Primaire groei Hemisferen Telencephalon impar Fissura longitudinalis
ventrikel de subarachnoïdale ruimte
Secundaire groei Lobi + opercula Insula van Reyl Fissura lateralis (Sylvii)
instroomt.
Tertiaire groei Gyri Sulci
Primaire, secundaire en tertiaire groei
Primaire groei → het groter worden van de hersenen. Dat leidt tot de vorming van de hemisferen. De laterale
zijden van het telencephalon worden groter, dit is de primaire groei. Het telencephalon impar (tussenstuk)
groeit niet primair mee. Zo kan de neurale groeve ontstaan.
Secundaire groei → is meer lokaal. Hieruit vormen de lobi. De insula van Reyl groeit niet mee, de lobi groeien
eromheen. Dit is zodat deze er in volwassen toestand nog steeds zit. De insula van Reyl, ook wel gewoon insula,
is onderdeel van het limbisch systeem en is dus betrokken bij emotie, emotioneel geheugen, motivatie en
genot.
Tertiaire groei → de lokale groei die leidt tot hersenbindingen. De gyri zijn de uitstulpingen en de sulci de
instulpingen. De gyri zijn er zodat zeer veel cellen een plaats hebben en daardoor zie je veel parallele groeven
lopen: sulci. Grote groeven zijn fissuren en kleine of meer oppervlakkige groeven zijn sulci. Bij 21 weken is de
insula nog heel erg zichtbaar. Vanaf 24 weken gaan de sulci groeien.
Primaire neurulatie
- Vorming neurale buis door kromming en fusie van de neurale platen
- Hersenen en groot deel ruggenmerg
- 16e dag tot 27e dag
- Autonome processen
o Apicale constrictie → kromming paraxiale cellen
o Convergente extensie → ritsen axiale cellen
Secundaire neurulatie
- Vorming neurale buis door kanalisatie van de neurale streng
- Onderste deel ruggenmerg
- 27e dag tot 48e dag
- Groeien wervelkolom. Ruggenmerg groeit niet helemaal mee. Eerst zat
ruggenmerg tot onderaan de wervelkolom, maar nu bij L3.
4
