EKONOMIE
1 © Noted Summaries Graad 12 Ekonomie [Mikro-ekonomie]
www.notedsummaries.co.za
, BASIESE EKONOMIESE BEGRIPPE & BEGINSELS
WAT IS EKONOMIE? EKONOMIESE PROBLEEM
sosiale wetenskap wat ondersoek hoe individue, huishoudings en firmas SKAARSHEIDSPROBLEEM
hul onbeperkte behoeftes en begeertes met beperkte en skaars
hulpbronne bevredig om die onbeperkte behoeftes en behoeftes van die samelewing te
bevredig met die gebruik van beperkte hulpbronne
→ Mense het net ’n beperkte hoeveelheid geld MAAR baie behoeftes en
begeertes om te bevredig
→ Die regering het ook ’n beperkte hoeveelheid geld en kan nie al sy
BEHOEFTES BEGEERTES begeertes bevredig nie
= goedere en dienste NOODSAAKLIK vir = menslike begeertes na goedere en
basiese oorlewing dienste EKONOMIESE SISTEEM [3 SENTRALE VRAE]
Z Behuising & veiligheid Z fancy tegnologie 1. UITSET VRAAG
Z Kos Z nuwerwetse klere/drag
Z Water Z lekkernye (kos en geskenke) → WATTER GOEDERE EN DIENSTE sal geproduseer word
en in WATTER hoeveelhede?
GELEENTHEIDSKOSTE
AANVRAAG 2. INSET / INVOER VRAAG
= die verlies van ander alternatiewe wanneer
= vind plaas wanneer verbruikers in staat en een alternatief gekies word → HOE sal elk van die goedere en dienste geproduseer
bereid is om 'n produk teen 'n sekere prys te word?
= verlies aan waarde / voordeel wat veroorsaak
koop sou gewees het deur deel te neem aan 'n → HOEVEEL van die skaars hulpbronne in die produksie
sekere aktiwiteit relatief tot 'n alternatiewe
= begeertes word werklike aanvraag van elke goed gebruik sal word
aktiwiteit wat 'n hoër opbrengs in waarde of
voordeel bied 3. VERSPREIDINGSVRAAG
Ek begeer ‘n Ford Figo maar het aanvraag = afspeel tussen begeertes en behoeftes = VIR WIE sal die goedere en dienste vervaardig word?
vir ‘n Kia Picanto
2 © Noted Summaries Graad 12 Ekonomie [Mikro-ekonomie] = WIE sal die goedere en www.notedsummaries.co.za
dienste ontvang?
, 2 VERTAKKINGS VAN EKONOMIE GOEDERE & DIENSTE
GOEDERE DIENSTE
. MIKRO- EKONOMIE MAKRO- EKONOMIE → ontasbare dinge [mediese
→ tasbare voorwerpe [kos,
klere, huise] dienste, regsdienste, finansiële
→ individuele besluite → werking van die ekonomie
dienste]
[verbruikers, produsente, in die geheel [werkloosheid,
invoerders, regering, inflasie, groei, en monetêre en
uitvoerders, maatskappye] fiskale beleid] GRATIS GOEDERE EKONOMIESE GOEDERE
W nie skaars nie = geen prys [lug, W goedere vervaardig teen 'n koste uit
sonskyn] skaars hulpbronne (skaars goedere)
W vrylik beskikbaar in onbeperkte W beperkte hoeveelheid beskikbaar
hoeveelhede W vereis ‘n prys
W gebruikswaarde MAAR NIE W gebruiks & ruilwaarde
RUILWAARDE W aanbod is beheerbaar
EKONOMIESE PROBLEEM W aanbod buite beheer van mense W welvaard = meerbaar aan
hoeveelheid
SKAARSHEIDSPROBLEEM
FINALE GOEDERE INTERMEDIÊRE GOEDERE
om die onbeperkte behoeftes en behoeftes van die samelewing te W goedere gebruik / verbruik [brood] W goedere aangekoop om as insette in
bevredig met die gebruik van beperkte hulpbronne die vervaardiging van ander
goedere gebruik te word
ABSOLUTE SKAARSHEID
PRIVAAT GOEDERE PUBLIEKE GOEDERE
→ wanneer ons genoeg hulpbronne het om goedere te koop, maar dit
W goedere verbruik deur individue & W gebruik deur gemeenskap in die
is net nie beskikbaar nie
verbruik deur ander is uitgesluit algemeen en verbruik deur ander
nie uitgesluit nie
RELATIEWE SKAARSHEID
KAPITAAL GOEDERE VERBRUIKERS GOEDERE
→ wanneer daar genoeg goedere is om ’n bevolking se behoeftes te W goedere wat nie verbruik word nie, W goedere wat vir verbruik deur
bevredig, maar die grootste deel van die bevolking te arm is om dit te maar gebruik word in die produksie individue / huishoudings gebruik
koop [ ontwikkelende lande ] van ander goedere word
HOMOGENE GOEDERE HETROGENE GOEDERE
W goedere presies dieselfde W gedifferensierde goedere
beskikbaar in verskillende variëteite
3 © Noted Summaries Graad 12 Ekonomie [Mikro-ekonomie] www.notedsummaries.co.za
, MARKTE waar kopers en verkopers kan ontmoet om
die uitruil of transaksie van goedere en dienste
te fasiliteer [enige kontak / kommunikasie
tussen kopers en verkopers]
NUT [UTILITY]
VERHOUDING TUSSEN PRYS, WAARDE & NUT
vermoë van ‘n produk of diens om die behoeftes & begeertes van → Hoe meer bevrediging ’n produk bied, hoe meer nut het dit.
verbruikers te bevredig [dit het waarde] → As ’n produk nut het en skaars is, sal mense geld daarvoor betaal. Die
produk het dus ’n prys.
↑ NUT = ↑ VRAAG → Die prys van ’n produk is sy ruilwaarde [ruil gewoonlik goedere en
dienste vir geld]
→ WAARDE = vermoë wat goedere of dienste het om ander goedere
Eienskappe [Nut] (insluitend geld) of dienste in ruil daarvoor te vra
→ Verskil van verbruiker tot verbruiker
→ Nut van ‘n produk / diens kan vernader MAKSIMALISERING VAN VERBRUIKERSTEVREDENHEID
→ NUT IS NIE DIESELFDE AS BRUIKBAARHEID NIE! [NUT] 𝑷𝑭
→ Marginale (grens) nut: die ekstra bevrediging wat ’n verbruiker kry
wanneer hy/sy nog ’n eenheid van ’n produk koop.
MKS =
→ Afnemende MARGINALE nut [DIMINISHING UTILITY VALUE] > meer en
𝑷𝑪
meer gebruik van ‘n produk neem die bykomende nut daarvan AF
→ Nut wat verbruikers uit die verbruik van ‘n produk of diens kry BEPAAL [TEVREDENHEID WORD GEMAKSIMEER WANNEER DIE MARGINALE TEMPO
WAT HULLE BEREID IS OM TE BETAAL VIR DIE PRODUK / DIENS VAN VERVANGING GELYK IS AAN DIE VERHOUDING VAN DIE PRYSE]
[VERBRUIKER TEVREDENHEID / CONSUMER SATISFACTION]
→ TOTALE NUT : totale bevrediging wat ‘n verbruiker ervaar as hy of sy ‘n ** As MKS minder / groter is as die prysverhouding, is die verbruiker se
bepaalde hoeveelheid produkte verbruik tevredenheid nie gemaksimeer nie
WET VAN VERMINDERENDE MARGINALE NUT
Soos meer van 'n produk / diens verbruik word, sal die verbruik van
bykomende hoeveelhede kleiner toevoegings tot nut lewer
4 © Noted Summaries Graad 12 Ekonomie [Mikro-ekonomie] www.notedsummaries.co.za
1 © Noted Summaries Graad 12 Ekonomie [Mikro-ekonomie]
www.notedsummaries.co.za
, BASIESE EKONOMIESE BEGRIPPE & BEGINSELS
WAT IS EKONOMIE? EKONOMIESE PROBLEEM
sosiale wetenskap wat ondersoek hoe individue, huishoudings en firmas SKAARSHEIDSPROBLEEM
hul onbeperkte behoeftes en begeertes met beperkte en skaars
hulpbronne bevredig om die onbeperkte behoeftes en behoeftes van die samelewing te
bevredig met die gebruik van beperkte hulpbronne
→ Mense het net ’n beperkte hoeveelheid geld MAAR baie behoeftes en
begeertes om te bevredig
→ Die regering het ook ’n beperkte hoeveelheid geld en kan nie al sy
BEHOEFTES BEGEERTES begeertes bevredig nie
= goedere en dienste NOODSAAKLIK vir = menslike begeertes na goedere en
basiese oorlewing dienste EKONOMIESE SISTEEM [3 SENTRALE VRAE]
Z Behuising & veiligheid Z fancy tegnologie 1. UITSET VRAAG
Z Kos Z nuwerwetse klere/drag
Z Water Z lekkernye (kos en geskenke) → WATTER GOEDERE EN DIENSTE sal geproduseer word
en in WATTER hoeveelhede?
GELEENTHEIDSKOSTE
AANVRAAG 2. INSET / INVOER VRAAG
= die verlies van ander alternatiewe wanneer
= vind plaas wanneer verbruikers in staat en een alternatief gekies word → HOE sal elk van die goedere en dienste geproduseer
bereid is om 'n produk teen 'n sekere prys te word?
= verlies aan waarde / voordeel wat veroorsaak
koop sou gewees het deur deel te neem aan 'n → HOEVEEL van die skaars hulpbronne in die produksie
sekere aktiwiteit relatief tot 'n alternatiewe
= begeertes word werklike aanvraag van elke goed gebruik sal word
aktiwiteit wat 'n hoër opbrengs in waarde of
voordeel bied 3. VERSPREIDINGSVRAAG
Ek begeer ‘n Ford Figo maar het aanvraag = afspeel tussen begeertes en behoeftes = VIR WIE sal die goedere en dienste vervaardig word?
vir ‘n Kia Picanto
2 © Noted Summaries Graad 12 Ekonomie [Mikro-ekonomie] = WIE sal die goedere en www.notedsummaries.co.za
dienste ontvang?
, 2 VERTAKKINGS VAN EKONOMIE GOEDERE & DIENSTE
GOEDERE DIENSTE
. MIKRO- EKONOMIE MAKRO- EKONOMIE → ontasbare dinge [mediese
→ tasbare voorwerpe [kos,
klere, huise] dienste, regsdienste, finansiële
→ individuele besluite → werking van die ekonomie
dienste]
[verbruikers, produsente, in die geheel [werkloosheid,
invoerders, regering, inflasie, groei, en monetêre en
uitvoerders, maatskappye] fiskale beleid] GRATIS GOEDERE EKONOMIESE GOEDERE
W nie skaars nie = geen prys [lug, W goedere vervaardig teen 'n koste uit
sonskyn] skaars hulpbronne (skaars goedere)
W vrylik beskikbaar in onbeperkte W beperkte hoeveelheid beskikbaar
hoeveelhede W vereis ‘n prys
W gebruikswaarde MAAR NIE W gebruiks & ruilwaarde
RUILWAARDE W aanbod is beheerbaar
EKONOMIESE PROBLEEM W aanbod buite beheer van mense W welvaard = meerbaar aan
hoeveelheid
SKAARSHEIDSPROBLEEM
FINALE GOEDERE INTERMEDIÊRE GOEDERE
om die onbeperkte behoeftes en behoeftes van die samelewing te W goedere gebruik / verbruik [brood] W goedere aangekoop om as insette in
bevredig met die gebruik van beperkte hulpbronne die vervaardiging van ander
goedere gebruik te word
ABSOLUTE SKAARSHEID
PRIVAAT GOEDERE PUBLIEKE GOEDERE
→ wanneer ons genoeg hulpbronne het om goedere te koop, maar dit
W goedere verbruik deur individue & W gebruik deur gemeenskap in die
is net nie beskikbaar nie
verbruik deur ander is uitgesluit algemeen en verbruik deur ander
nie uitgesluit nie
RELATIEWE SKAARSHEID
KAPITAAL GOEDERE VERBRUIKERS GOEDERE
→ wanneer daar genoeg goedere is om ’n bevolking se behoeftes te W goedere wat nie verbruik word nie, W goedere wat vir verbruik deur
bevredig, maar die grootste deel van die bevolking te arm is om dit te maar gebruik word in die produksie individue / huishoudings gebruik
koop [ ontwikkelende lande ] van ander goedere word
HOMOGENE GOEDERE HETROGENE GOEDERE
W goedere presies dieselfde W gedifferensierde goedere
beskikbaar in verskillende variëteite
3 © Noted Summaries Graad 12 Ekonomie [Mikro-ekonomie] www.notedsummaries.co.za
, MARKTE waar kopers en verkopers kan ontmoet om
die uitruil of transaksie van goedere en dienste
te fasiliteer [enige kontak / kommunikasie
tussen kopers en verkopers]
NUT [UTILITY]
VERHOUDING TUSSEN PRYS, WAARDE & NUT
vermoë van ‘n produk of diens om die behoeftes & begeertes van → Hoe meer bevrediging ’n produk bied, hoe meer nut het dit.
verbruikers te bevredig [dit het waarde] → As ’n produk nut het en skaars is, sal mense geld daarvoor betaal. Die
produk het dus ’n prys.
↑ NUT = ↑ VRAAG → Die prys van ’n produk is sy ruilwaarde [ruil gewoonlik goedere en
dienste vir geld]
→ WAARDE = vermoë wat goedere of dienste het om ander goedere
Eienskappe [Nut] (insluitend geld) of dienste in ruil daarvoor te vra
→ Verskil van verbruiker tot verbruiker
→ Nut van ‘n produk / diens kan vernader MAKSIMALISERING VAN VERBRUIKERSTEVREDENHEID
→ NUT IS NIE DIESELFDE AS BRUIKBAARHEID NIE! [NUT] 𝑷𝑭
→ Marginale (grens) nut: die ekstra bevrediging wat ’n verbruiker kry
wanneer hy/sy nog ’n eenheid van ’n produk koop.
MKS =
→ Afnemende MARGINALE nut [DIMINISHING UTILITY VALUE] > meer en
𝑷𝑪
meer gebruik van ‘n produk neem die bykomende nut daarvan AF
→ Nut wat verbruikers uit die verbruik van ‘n produk of diens kry BEPAAL [TEVREDENHEID WORD GEMAKSIMEER WANNEER DIE MARGINALE TEMPO
WAT HULLE BEREID IS OM TE BETAAL VIR DIE PRODUK / DIENS VAN VERVANGING GELYK IS AAN DIE VERHOUDING VAN DIE PRYSE]
[VERBRUIKER TEVREDENHEID / CONSUMER SATISFACTION]
→ TOTALE NUT : totale bevrediging wat ‘n verbruiker ervaar as hy of sy ‘n ** As MKS minder / groter is as die prysverhouding, is die verbruiker se
bepaalde hoeveelheid produkte verbruik tevredenheid nie gemaksimeer nie
WET VAN VERMINDERENDE MARGINALE NUT
Soos meer van 'n produk / diens verbruik word, sal die verbruik van
bykomende hoeveelhede kleiner toevoegings tot nut lewer
4 © Noted Summaries Graad 12 Ekonomie [Mikro-ekonomie] www.notedsummaries.co.za
