KWALITEIT VAN LEVEN BIJ
MENSEN MET
ONTWIKKELINGSSTOORNISSEN
Emmy Govaert
[E-mailadres]
, WAT ZIJN ONTWIKKELINGSSTOORNISSEN?
- Hoorcolleges en leerpad
- Werkplekleren + coaching
SUPPORTPROJECT:
Doel?
Eerste kennismaking met personen met een (vermoeden van) ontwikkelingsstoornissen, hun belevingswereld
en ondersteuningsnoden.
Wat?
Jullie bieden laagdrempelige ondersteuning aan bij personen met specifieke ondersteuningsbehoeften omwille
van een (vermoeden van) ontwikkelingsstoornis
Win-win: jullie ondersteunen het werkveld in praktische zaken en krijgen zo vanuit de praktijk inzicht in de
mogelijkheden, ondersteuningsnoden en beleving van de personen. Een ideale voorbereiding op jullie stage!
1 TERMINOLOGIE EN AFBAKENING
- Neurobiologische ontwikkelingsstoornissen (DSM-5)
In de hersenen
Een aangeboren stoornis
o Iets aan de hand in de hersenen van het kind
o Pre- of perinataal (dus voor of tijdens de geboorte)
o Van kleins af aan is er iets, niet altijd duidelijk wat
o
- Definitie:
“Een ontwikkelingsstoornis is een neurobiologische stoornis die in de (vroege) ontwikkelingsperiode
tot uiting komt, die gekenmerkt wordt door ontwikkelingsachterstanden op een of meerdere
functiedomeinen en die levenslang beperkingen veroorzaakt in het persoonlijk, sociale, schoolse of
beroepsmatig functioneren.”
- Is er sprake van ontwikeklingsstoornis?
o Eetstoornis? → NEE
o Leerstoornis? → NEE
o Bedplassen? → NEE
o Angststoornis? → NEE
o ADHD? → NEE
o Reactieve hechtingsstoornis → NEE
o ASS → JA
,VERSCHILLENDE ONTWIKKELINGSSTOORNISSEN (DSM-5)
- Verstandelijke beperkingen
o Verstandelijke ontwikkelingsstoornis
o Globale ontwikkelingsachterstand
- Communicatiestoornissen
o Taalstoornis
o Spraakklankstoornis
o Ontwikkelingsstotteren
o Sociale (pragmatische) communicatiestoornis
- Autismespectrumstoornis (ASS)
- Aandachtsdeficiëntie -/hyperactiviteitsstoornis (ADHD)
- (Specifieke) leerstoornissen
o Dyslexie
o Dysorthografie
o Dyscalculie
o NLD (niet opgenomen DSM-5)
- Motorische stoornissen
o Coördinatieontwikkelingsstoornis (DCD)
o Ticstoornissen
o Stereotiepe – bewegingsstoornis
Subtype → fenotype/beeld
- subtype
o Bv. het kind heeft ADHD maar meer met dat of dat
o Tegenwoordig stapt men daar vanaf
- Variatie binnen een ontwikkelingsstoornis hebben meestal dezelfde oorzaak
o In lichta mate, matige mate of ernstige mate
o Oorzaak is hetzelfde
- Meer dimensionele benadering i.p.v. sterk categoriaal
o Men minder gaat werken vanuit categoriaal
o DSM werkt in vakjes (heb je het of heb je het niet)
o Dimensioneel ➔ vertrek je vanuit een continuüm, niet meer in vakjes maar licht/matig/ernstig,
je kan je daarop bewegen
- Dynamische concept i.p.v. statisch concept
o Er is variatie in
- DSM IV → DSM 5 (iets meer dimensioneel)
o AutismeSPECTRUMstoornis (een waaier, daar zit je binnen)
o Graad van ernst bij ADHD
, CRITERIA ONTWIKKELINGSSTOORNIS
- Significant meer problemen dan gemiddeld
Hyperactiviteit/agressief gedrag (= ongewenste trekken)
STOORNIS
Leesvaardigheid ( = gewenste trekken) >PC 90
STOORNIS
>PC 10
- Op verschillende dimensies
- De problemen zijn hardnekkig/persistent (het is niet zomaar op te lossen)
- De problemen zijn pervasief (dringt op heel veel domeinen van het leven door)
- Niet leeftijdsadequaat (niet perse omdat je op ene leeftijd driftsbui hebt dat het ontwikkelingsstoornis
is)
- Significante belemmeringen in dagdagelijks leven
2 KENMERKEN
- Primaire gedragskenmerken = kernsymptomen = diagnostische kenmerken
- Secundaire gedragskenmerken = gevolg van de primaire kenmerken
o Vaak voorkomende gevolgen op psycho-sociaal vlak:
➔ Faalervaringen
➔ Grote frustraties, schaamtegevoelens en demotivatie
➔ Laag zelfbeeld
➔ Inadequate attributiestijl ➔ groter risico op ‘fixed’ mindset’
➔ Faalangstig
➔ Internaliserende problemen
➔Externaliserende problemen
➔ Leerproblemen
➔Afwijzing door leeftijdsgenoten
➔ Negatieve interacties met volwassenen
➔Participatieproblemen
! Belang van de omgeving in verhogen psychosociaal welbevinden!
2.1 BELANG VAN DE OMGEVING IN VERHOGEN PSYCHO -SOCIAAL WELBEVINDEN
- creëren van een stimulerende omgeving
- kinderen zelf keuzes laten maken of betrekken beslissingen
- belang van succeservaringen
- steun, begrip en erkenning uit omgeving
- (psycho)educatie aan kind en omgeving
MENSEN MET
ONTWIKKELINGSSTOORNISSEN
Emmy Govaert
[E-mailadres]
, WAT ZIJN ONTWIKKELINGSSTOORNISSEN?
- Hoorcolleges en leerpad
- Werkplekleren + coaching
SUPPORTPROJECT:
Doel?
Eerste kennismaking met personen met een (vermoeden van) ontwikkelingsstoornissen, hun belevingswereld
en ondersteuningsnoden.
Wat?
Jullie bieden laagdrempelige ondersteuning aan bij personen met specifieke ondersteuningsbehoeften omwille
van een (vermoeden van) ontwikkelingsstoornis
Win-win: jullie ondersteunen het werkveld in praktische zaken en krijgen zo vanuit de praktijk inzicht in de
mogelijkheden, ondersteuningsnoden en beleving van de personen. Een ideale voorbereiding op jullie stage!
1 TERMINOLOGIE EN AFBAKENING
- Neurobiologische ontwikkelingsstoornissen (DSM-5)
In de hersenen
Een aangeboren stoornis
o Iets aan de hand in de hersenen van het kind
o Pre- of perinataal (dus voor of tijdens de geboorte)
o Van kleins af aan is er iets, niet altijd duidelijk wat
o
- Definitie:
“Een ontwikkelingsstoornis is een neurobiologische stoornis die in de (vroege) ontwikkelingsperiode
tot uiting komt, die gekenmerkt wordt door ontwikkelingsachterstanden op een of meerdere
functiedomeinen en die levenslang beperkingen veroorzaakt in het persoonlijk, sociale, schoolse of
beroepsmatig functioneren.”
- Is er sprake van ontwikeklingsstoornis?
o Eetstoornis? → NEE
o Leerstoornis? → NEE
o Bedplassen? → NEE
o Angststoornis? → NEE
o ADHD? → NEE
o Reactieve hechtingsstoornis → NEE
o ASS → JA
,VERSCHILLENDE ONTWIKKELINGSSTOORNISSEN (DSM-5)
- Verstandelijke beperkingen
o Verstandelijke ontwikkelingsstoornis
o Globale ontwikkelingsachterstand
- Communicatiestoornissen
o Taalstoornis
o Spraakklankstoornis
o Ontwikkelingsstotteren
o Sociale (pragmatische) communicatiestoornis
- Autismespectrumstoornis (ASS)
- Aandachtsdeficiëntie -/hyperactiviteitsstoornis (ADHD)
- (Specifieke) leerstoornissen
o Dyslexie
o Dysorthografie
o Dyscalculie
o NLD (niet opgenomen DSM-5)
- Motorische stoornissen
o Coördinatieontwikkelingsstoornis (DCD)
o Ticstoornissen
o Stereotiepe – bewegingsstoornis
Subtype → fenotype/beeld
- subtype
o Bv. het kind heeft ADHD maar meer met dat of dat
o Tegenwoordig stapt men daar vanaf
- Variatie binnen een ontwikkelingsstoornis hebben meestal dezelfde oorzaak
o In lichta mate, matige mate of ernstige mate
o Oorzaak is hetzelfde
- Meer dimensionele benadering i.p.v. sterk categoriaal
o Men minder gaat werken vanuit categoriaal
o DSM werkt in vakjes (heb je het of heb je het niet)
o Dimensioneel ➔ vertrek je vanuit een continuüm, niet meer in vakjes maar licht/matig/ernstig,
je kan je daarop bewegen
- Dynamische concept i.p.v. statisch concept
o Er is variatie in
- DSM IV → DSM 5 (iets meer dimensioneel)
o AutismeSPECTRUMstoornis (een waaier, daar zit je binnen)
o Graad van ernst bij ADHD
, CRITERIA ONTWIKKELINGSSTOORNIS
- Significant meer problemen dan gemiddeld
Hyperactiviteit/agressief gedrag (= ongewenste trekken)
STOORNIS
Leesvaardigheid ( = gewenste trekken) >PC 90
STOORNIS
>PC 10
- Op verschillende dimensies
- De problemen zijn hardnekkig/persistent (het is niet zomaar op te lossen)
- De problemen zijn pervasief (dringt op heel veel domeinen van het leven door)
- Niet leeftijdsadequaat (niet perse omdat je op ene leeftijd driftsbui hebt dat het ontwikkelingsstoornis
is)
- Significante belemmeringen in dagdagelijks leven
2 KENMERKEN
- Primaire gedragskenmerken = kernsymptomen = diagnostische kenmerken
- Secundaire gedragskenmerken = gevolg van de primaire kenmerken
o Vaak voorkomende gevolgen op psycho-sociaal vlak:
➔ Faalervaringen
➔ Grote frustraties, schaamtegevoelens en demotivatie
➔ Laag zelfbeeld
➔ Inadequate attributiestijl ➔ groter risico op ‘fixed’ mindset’
➔ Faalangstig
➔ Internaliserende problemen
➔Externaliserende problemen
➔ Leerproblemen
➔Afwijzing door leeftijdsgenoten
➔ Negatieve interacties met volwassenen
➔Participatieproblemen
! Belang van de omgeving in verhogen psychosociaal welbevinden!
2.1 BELANG VAN DE OMGEVING IN VERHOGEN PSYCHO -SOCIAAL WELBEVINDEN
- creëren van een stimulerende omgeving
- kinderen zelf keuzes laten maken of betrekken beslissingen
- belang van succeservaringen
- steun, begrip en erkenning uit omgeving
- (psycho)educatie aan kind en omgeving
