Rode loper Longcarcinoom
1. Definitie / begripsbepaling
Longcarcinomen zijn kwaadaardige tumoren die kunnen ontstaan uit verschillende celtypen
van longweefsel en bronchi. Evenals andere kwaadaardige tumoren groeien ze door weefsels
heen zonder zich te houden aan anatomische grenzen; longcarcinomen kunnen uitzaaien
naar andere delen van het lichaam.
2. Epidemiologie (vóórkomen / verspreiding)
Niet-kleincellige tumoren;Per jaar wordt bij ruim 10.000 nieuwe patiënten een
longcarcinoom gediagnosticeerd.
In 2008 werd bij 6.729 mannen en 4.047 vrouwen longkanker gediagnosticeerd. Het totaal
aantal longkankerpatiënten nam tussen 1995 en 2008 met 16% toe van 9.039 naar 10.776.
Hoewel de incidentie bij mannen in die periode afneemt met 6%, is het bij hen nog steeds de
belangrijkste doodsoorzaak door kanker. Bij vrouwen nam in dezelfde periode het aantal
indrukwekkend toe met 53%. Bij ongeveer 85% van de patiënten met longkanker is er een
verband met roken.
Het aantal niet of weinig rokende vrouwen met longkanker lijkt meer voor te komen.Bij
diagnostiek blijkt het merendeel van de patiënten reeds een gemetastaseerde ziekte te
hebben. Slechts 20% van de patiënten komt in aanmerking voor een resectie van de tumor.
De overige komen hiervoor niet in aanmerking, doordat de tumor zich locoregionaal heeft
uitgebreid of is uitgezaaid. In het eerste geval is chemoradiotherapie en soms chirurgie
mogelijk; in het laatste geval wordt een systemische behandeling gebruikt.Een gedeelte van
de potentieel resectabele patiënten komt vanwege comorbiditeit, functionele reserve en
slechte performance status niet in aanmerking voor een chirurgische behandeling omdat het
risico op overlijden of blijvende invaliditeit te groot wordt geacht.
Kleincellige tumoren;Oudere cijfers midden jaren negentig lieten zien dat internationaal SCLC
(= Small Cell Lung Cancer) bij 10-20% van de mannen met longkanker werd vastgesteld en bij
20-30% van de vrouwen met longkanker. Voor de Nederlandse situatie is er een duidelijke
afname te zien in de totale incidentie van SCLC. Tegelijkertijd neemt het aandeel vrouwen
waarbij SCLC wordt vastgesteld toe. Dit heeft te maken met de sterke associatie met roken.
De incidentie van SCLC volgt de trend in rookgedrag met een verschil van meer dan 20
jaar.Incidentiecijfers van de Nederlandse Kanker Registratie (registratie vanaf 1989) laten een
totale incidentie van SCLC zien van 11,7/100.000 inwoners in 1990 (20% van alle
longkankersoorten) en 10,5/100.000 inwoners in 2008 (15% van alle longkankersoorten).
, Voor mannen betekende dit een dalende incidentie van 19/100.000 naar 12,3/100.000
inwoners (19% naar 14% van alle longkankersoorten onder mannen). Voor vrouwen een
stijging van 4,3/100.000 naar 8,7/100.000 inwoners (24% naar 17% van alle
longkankersoorten onder vrouwen). De piekincidentie ligt voor de totale populatie in de
leeftijdscategorie 75+. Dit geldt ook voor de mannen maar bij de vrouwen ligt de
piekincidentie in de leeftijdscategorie 60-74 jaar. Zorgelijk is de stijgende trend van roken
onder jonge adolescenten en dan met name onder vrouwen. Het percentage 15 en 16
jarigen dat recentelijk rookte bedraagt 31% en is vergelijkbaar voor jongens en meisjes. Voor
jongeren tussen 10 en 19 jaar is dit in 2009 21%. Er is een duidelijk verschil in rookgedrag
onder jongeren zonder opleiding (52%!) en jongeren op het VWO (19%).
3. Etiologie / oorzaak
Belangrijkste oorzaak voor ontstaan van een longkanker is het roken van tabak. Er is een
duidelijke relatie tussen de hoeveelheid en de duur van het roken en de kans op het ontstaan
van longkanker. Door het gebruik van tabaksproducten ontstaan in de loop van de tijd
veranderingen i in het longepitheel, die voorstadia zijn van een longcarcinoom (zogenaamde
metaplasie = weefselvormverandering). Ook zijn er geringe aanwijzingen dat er bij ontstaan
van longkanker een erfelijke component is.
4. Pathofysiologie (anatomie en fysiologie)
Anatomie
In de longen, die zich in de pleuraholte bevinden, vindt de gaswisseling plaats tussen de
ingeademde lucht en bloed. De ingeademde lucht komt via de bronchiën (luchtwegen) in de
longen. De longen bestaan uit verschillende structuren, die door bindweefsel zijn verbonden
en overtrokken worden door de pleura.
De bronchiën vertakken zich bovenaan de longen naar links en rechts van de luchtpijp. In de
long vertakt de bronchus zich in secundaire en tertiaire bronchiën en deze weer verder in
bronchioli. De bronchioli vertakken zich verder in longblaasjes, de alveoli.
De longen vullen het grootste gedeelte van de borstholte. Ze worden opengehouden door
oppervlaktespanning die ontstaat door vloeistof. Deze vloeistof wordt geproduceerd door
een dunne bekleding die zich rond de longen en borstkas bevindt. In de longen bevinden zich
twee soorten membranen (pleura): de binnenste laag (viscerale pleura) en de buitenste laag
(pariëtale pleura). Bij de longhilus (de poort in de long waar de bronchus, de bloedvaten en
de zenuwen hierin overgaan)worden ze met elkaar verbonden. De viscerale pleura bekleedt
de buitenkant van de long. De pariëtale pleura bekleedt de binnenkant van de borstkas. Bij
gezonde mensen staan de viscerale en pariëtale pleura met elkaar in contact, ze glijden bij de
1. Definitie / begripsbepaling
Longcarcinomen zijn kwaadaardige tumoren die kunnen ontstaan uit verschillende celtypen
van longweefsel en bronchi. Evenals andere kwaadaardige tumoren groeien ze door weefsels
heen zonder zich te houden aan anatomische grenzen; longcarcinomen kunnen uitzaaien
naar andere delen van het lichaam.
2. Epidemiologie (vóórkomen / verspreiding)
Niet-kleincellige tumoren;Per jaar wordt bij ruim 10.000 nieuwe patiënten een
longcarcinoom gediagnosticeerd.
In 2008 werd bij 6.729 mannen en 4.047 vrouwen longkanker gediagnosticeerd. Het totaal
aantal longkankerpatiënten nam tussen 1995 en 2008 met 16% toe van 9.039 naar 10.776.
Hoewel de incidentie bij mannen in die periode afneemt met 6%, is het bij hen nog steeds de
belangrijkste doodsoorzaak door kanker. Bij vrouwen nam in dezelfde periode het aantal
indrukwekkend toe met 53%. Bij ongeveer 85% van de patiënten met longkanker is er een
verband met roken.
Het aantal niet of weinig rokende vrouwen met longkanker lijkt meer voor te komen.Bij
diagnostiek blijkt het merendeel van de patiënten reeds een gemetastaseerde ziekte te
hebben. Slechts 20% van de patiënten komt in aanmerking voor een resectie van de tumor.
De overige komen hiervoor niet in aanmerking, doordat de tumor zich locoregionaal heeft
uitgebreid of is uitgezaaid. In het eerste geval is chemoradiotherapie en soms chirurgie
mogelijk; in het laatste geval wordt een systemische behandeling gebruikt.Een gedeelte van
de potentieel resectabele patiënten komt vanwege comorbiditeit, functionele reserve en
slechte performance status niet in aanmerking voor een chirurgische behandeling omdat het
risico op overlijden of blijvende invaliditeit te groot wordt geacht.
Kleincellige tumoren;Oudere cijfers midden jaren negentig lieten zien dat internationaal SCLC
(= Small Cell Lung Cancer) bij 10-20% van de mannen met longkanker werd vastgesteld en bij
20-30% van de vrouwen met longkanker. Voor de Nederlandse situatie is er een duidelijke
afname te zien in de totale incidentie van SCLC. Tegelijkertijd neemt het aandeel vrouwen
waarbij SCLC wordt vastgesteld toe. Dit heeft te maken met de sterke associatie met roken.
De incidentie van SCLC volgt de trend in rookgedrag met een verschil van meer dan 20
jaar.Incidentiecijfers van de Nederlandse Kanker Registratie (registratie vanaf 1989) laten een
totale incidentie van SCLC zien van 11,7/100.000 inwoners in 1990 (20% van alle
longkankersoorten) en 10,5/100.000 inwoners in 2008 (15% van alle longkankersoorten).
, Voor mannen betekende dit een dalende incidentie van 19/100.000 naar 12,3/100.000
inwoners (19% naar 14% van alle longkankersoorten onder mannen). Voor vrouwen een
stijging van 4,3/100.000 naar 8,7/100.000 inwoners (24% naar 17% van alle
longkankersoorten onder vrouwen). De piekincidentie ligt voor de totale populatie in de
leeftijdscategorie 75+. Dit geldt ook voor de mannen maar bij de vrouwen ligt de
piekincidentie in de leeftijdscategorie 60-74 jaar. Zorgelijk is de stijgende trend van roken
onder jonge adolescenten en dan met name onder vrouwen. Het percentage 15 en 16
jarigen dat recentelijk rookte bedraagt 31% en is vergelijkbaar voor jongens en meisjes. Voor
jongeren tussen 10 en 19 jaar is dit in 2009 21%. Er is een duidelijk verschil in rookgedrag
onder jongeren zonder opleiding (52%!) en jongeren op het VWO (19%).
3. Etiologie / oorzaak
Belangrijkste oorzaak voor ontstaan van een longkanker is het roken van tabak. Er is een
duidelijke relatie tussen de hoeveelheid en de duur van het roken en de kans op het ontstaan
van longkanker. Door het gebruik van tabaksproducten ontstaan in de loop van de tijd
veranderingen i in het longepitheel, die voorstadia zijn van een longcarcinoom (zogenaamde
metaplasie = weefselvormverandering). Ook zijn er geringe aanwijzingen dat er bij ontstaan
van longkanker een erfelijke component is.
4. Pathofysiologie (anatomie en fysiologie)
Anatomie
In de longen, die zich in de pleuraholte bevinden, vindt de gaswisseling plaats tussen de
ingeademde lucht en bloed. De ingeademde lucht komt via de bronchiën (luchtwegen) in de
longen. De longen bestaan uit verschillende structuren, die door bindweefsel zijn verbonden
en overtrokken worden door de pleura.
De bronchiën vertakken zich bovenaan de longen naar links en rechts van de luchtpijp. In de
long vertakt de bronchus zich in secundaire en tertiaire bronchiën en deze weer verder in
bronchioli. De bronchioli vertakken zich verder in longblaasjes, de alveoli.
De longen vullen het grootste gedeelte van de borstholte. Ze worden opengehouden door
oppervlaktespanning die ontstaat door vloeistof. Deze vloeistof wordt geproduceerd door
een dunne bekleding die zich rond de longen en borstkas bevindt. In de longen bevinden zich
twee soorten membranen (pleura): de binnenste laag (viscerale pleura) en de buitenste laag
(pariëtale pleura). Bij de longhilus (de poort in de long waar de bronchus, de bloedvaten en
de zenuwen hierin overgaan)worden ze met elkaar verbonden. De viscerale pleura bekleedt
de buitenkant van de long. De pariëtale pleura bekleedt de binnenkant van de borstkas. Bij
gezonde mensen staan de viscerale en pariëtale pleura met elkaar in contact, ze glijden bij de
