Literatuur uitgewerkt
Probleem 5 – Victimologie
Wat is victimologie?
Oorsprong victimologie:
Komt voort uit de institutionele reactie naar de slachtoffers toe. Deze reactie heeft de
problemen vergroot in plaats van verlicht reactie van politie, justitie en slachtofferhulp.
Dit is de oorzaak/ gevolg van de nieuwe blik op slachtoffers, oftewel de oorsprong
van victimologie.
Definitie victimologie:
Ontwikkeling van de nieuwe wetenschappelijke discipline waarbij wordt gekeken naar het
slachtoffer.
- Vanaf 1980
- Ook wel bekend als slachtofferkunde
- Belangrijkste thema: zorg voor/ hulpverlening aan slachtoffers, binnen en buiten
de strafrechtspleging
- Hoofdonderwerp: aandacht voor hulpverlening van de slachtoffers.
Dignan (2005) identificeert zes belangrijke factoren die hebben bijgedragen aan het
toenemende publieke profiel van het slachtoffer en de kwesties van het slachtofferschap:
1. Verdedigen van belangen van slachtoffers en verbeteren van de dienstverlening,
slachtoffers werden afgeschilderd als obstakels Margery Fry (1940)
2. Positieve invloed van de massamedia voor lot slachtoffers.
3. Verhoogde erkenning van het van criminele victimologie.
4. Zware geweldsdelicten hebben een positieve invloed gehad op het lot van de
slachtoffers.
5. Toegenomen kennis.
6. Erkenning van relevantie van studie op victimologie.
Kritiek op victimologie:
Innocent until proven guilty. Oftewel onschuldig tot anders bewezen. De schuld aan het
misdrijf staat nog niet vast. Echter wanneer een slachtoffer gebruik maakt van zijn of
haar spreekrecht, kan dit ertoe leiden dat de daadwerkelijke straf zwaarder uitvalt, en
hiermee de ‘vermoedelijke’ dader wordt benadeeld Geraerts en Veraart – 2017.
Daarnaast kan victimologie ook een verantwoordelijkheidsgevoel met zich meebrengen.
Slachtoffer kan zich verantwoordelijk voelen voor de opgelegde straf. Echter heeft
victimologie een positieve werking op het verwerken van de gebeurtenis en is het
slachtoffer een ontbrekende partij bij de straftoezegging.
Incivilities (onbetamelijkheden) kunnen een bijdragen leveren aan de sociale of
individuele angst voor victimologie, maar is niet strafbaar (aanstaren, rommel, kapotte
ramen).
Karmen – 1990 – onderscheid drie verschillende onderdelen binnen de victimologie
(slachtofferkunde):
1. Conservatief: onderverdeelt in vier disciplines (levensstijl van slachtoffer).
- Beschouwt de misdaad als een apart probleem, met bijzondere aandacht
voor de zeer zichtbare vormen van het slachtofferschap van misdrijven.
- Verantwoordelijk maken van mensen.
- Bevordert de zelfredzaamheid van personen.
- Concentreert zich op noties van vergelden rechtvaardigheid.
Volgens Jo Goody is veel van dit vroege werk nu in diskrediet gebracht
vanwege de beperkte en schadelijke interpretatie van slachtofferschap
minus de sociale context waarin het misdrijf wordt gepleegd.
2. Liberaal: verlenging van de conservatieve stroming.
- Neemt meer verborgen vormen op van crimineel slachtofferschap en
misbruik door wittenboordenelites, multinationals, staten en bedrijven in
hun analyses.
3. Radicaal-kritisch: nog verdere verlenging.
1
, Literatuur uitgewerkt
Probleem 5 – Victimologie
- Breidt alle vormen van menselijk lijden nog verder uit en is gebaseerd op
de erkenning dat armoede, ondervinding, ontoereikende gezondheidszorg
en werkeloosheid allemaal even sociaal schadelijk zijn als de meeste
gedragingen en incidenten die momenteel het officiële misdaadprobleem
vormen.
- Het strafrechtelijke systeem levert ook een bijdrage aan het
slachtofferschap.
Er zijn drie verschillende benaderingen uit Newbrun voor victimologie:
1. Conservatief:
Slachtoffer is van invloed op eigen slachtofferschap. Kijkt naar de patronen van
het slachtofferschap en hoe deze in verband staan met bestrijding van misdaad
(RAT – Felson)
2. Radicaal:
Is gericht op kwetsbaarheid van bepaalde groepen. vestigt ook aandacht op
misdaden van machtigen personen, inclusief witteboordencriminaliteit en
veelvuldig niet erkennen van slachtofferschap wat hieruit voorkomt.
3. Kritisch:
Proces van het worden van slachtoffer door middel van label. Gebaseerd op
erkenning dat armoede, ondervoeding, ontoereikende gezondheidszorg en
werkeloosheid allemaal factoren zijn die kans op slachtofferschap kunnen
vergroten. Hierbij is strafrechtssysteem ook als bijdrage in de beschouwing naar
slachtofferschap.
Op welke manier kan een slachtoffer een bijdrage leveren aan eigen
slachtofferschap?
Definitie slachtoffer (volgens de Verenigde Naties):
Personen die schade hebben opgelopen ten gevolge van (ernstige) misdrijven of
schendingen van de mensenrechten.
Verschil slachtoffer en slachtofferschap: een primair slachtoffer overkomt direct
slachtofferschap, maar nabestaande ervaren indirect slachtofferschap.
Er zijn drie soorten slachtoffers:
1. Primaire slachtoffer: individu/ rechtspersoon die schade hebben opgelopen van
een misdrijf. Maar ook nabestaande en ouders van minderjarige slachtoffers.
2. Secundaire slachtoffers: omstanders of hulpverleners die worden geconfronteerd
met de gevolgen van ernstige misdrijven.
3. Tertiaire slachtoffers: derde partij/ personen die schade ondervinden door de
gepleegde criminaliteit. Denk hierbij aan een gevoel van onveiligheid en
bedreiging (indirecte victimisatie).
Het primaire en secundaire risico moeten van elkaar worden onderscheiden.
Benjamin Mendelsohn (Hans Von Hentig):
Waren vooral geïnteresseerd naar de eigen bijdrage van het slachtoffer, aan de door de
dader gepleegde delict. Oftewel, welke invloed heeft het slachtoffer zelf gehad, waardoor
de dader een bepaald delict heeft gepleegd. Ook is hij één van de eerste personen die de
term victimologie heeft gebruikt.
Verschillende soorten van slachtofferschap:
- Collectief slachtofferschap: de gehele gemeenschap voelt zich bedreigd/ onveilig
na de gepleegde misdaad, economisch of het sociale klimaat wordt aangepast.
- Indirect slachtofferschap: personen die het huis niet meer durven te verlaten
wegens angst op terrorisme (omgeving en zelf tertiaire).
- Wederzijds slachtofferschap: abuse excuse: dader is medeslachtoffer.
Bijvoorbeeld, iemand die terechtstaat wegens mishandeling is als kind zelf
jarenlang mishandeld of seksueel misbruikt.
2
Probleem 5 – Victimologie
Wat is victimologie?
Oorsprong victimologie:
Komt voort uit de institutionele reactie naar de slachtoffers toe. Deze reactie heeft de
problemen vergroot in plaats van verlicht reactie van politie, justitie en slachtofferhulp.
Dit is de oorzaak/ gevolg van de nieuwe blik op slachtoffers, oftewel de oorsprong
van victimologie.
Definitie victimologie:
Ontwikkeling van de nieuwe wetenschappelijke discipline waarbij wordt gekeken naar het
slachtoffer.
- Vanaf 1980
- Ook wel bekend als slachtofferkunde
- Belangrijkste thema: zorg voor/ hulpverlening aan slachtoffers, binnen en buiten
de strafrechtspleging
- Hoofdonderwerp: aandacht voor hulpverlening van de slachtoffers.
Dignan (2005) identificeert zes belangrijke factoren die hebben bijgedragen aan het
toenemende publieke profiel van het slachtoffer en de kwesties van het slachtofferschap:
1. Verdedigen van belangen van slachtoffers en verbeteren van de dienstverlening,
slachtoffers werden afgeschilderd als obstakels Margery Fry (1940)
2. Positieve invloed van de massamedia voor lot slachtoffers.
3. Verhoogde erkenning van het van criminele victimologie.
4. Zware geweldsdelicten hebben een positieve invloed gehad op het lot van de
slachtoffers.
5. Toegenomen kennis.
6. Erkenning van relevantie van studie op victimologie.
Kritiek op victimologie:
Innocent until proven guilty. Oftewel onschuldig tot anders bewezen. De schuld aan het
misdrijf staat nog niet vast. Echter wanneer een slachtoffer gebruik maakt van zijn of
haar spreekrecht, kan dit ertoe leiden dat de daadwerkelijke straf zwaarder uitvalt, en
hiermee de ‘vermoedelijke’ dader wordt benadeeld Geraerts en Veraart – 2017.
Daarnaast kan victimologie ook een verantwoordelijkheidsgevoel met zich meebrengen.
Slachtoffer kan zich verantwoordelijk voelen voor de opgelegde straf. Echter heeft
victimologie een positieve werking op het verwerken van de gebeurtenis en is het
slachtoffer een ontbrekende partij bij de straftoezegging.
Incivilities (onbetamelijkheden) kunnen een bijdragen leveren aan de sociale of
individuele angst voor victimologie, maar is niet strafbaar (aanstaren, rommel, kapotte
ramen).
Karmen – 1990 – onderscheid drie verschillende onderdelen binnen de victimologie
(slachtofferkunde):
1. Conservatief: onderverdeelt in vier disciplines (levensstijl van slachtoffer).
- Beschouwt de misdaad als een apart probleem, met bijzondere aandacht
voor de zeer zichtbare vormen van het slachtofferschap van misdrijven.
- Verantwoordelijk maken van mensen.
- Bevordert de zelfredzaamheid van personen.
- Concentreert zich op noties van vergelden rechtvaardigheid.
Volgens Jo Goody is veel van dit vroege werk nu in diskrediet gebracht
vanwege de beperkte en schadelijke interpretatie van slachtofferschap
minus de sociale context waarin het misdrijf wordt gepleegd.
2. Liberaal: verlenging van de conservatieve stroming.
- Neemt meer verborgen vormen op van crimineel slachtofferschap en
misbruik door wittenboordenelites, multinationals, staten en bedrijven in
hun analyses.
3. Radicaal-kritisch: nog verdere verlenging.
1
, Literatuur uitgewerkt
Probleem 5 – Victimologie
- Breidt alle vormen van menselijk lijden nog verder uit en is gebaseerd op
de erkenning dat armoede, ondervinding, ontoereikende gezondheidszorg
en werkeloosheid allemaal even sociaal schadelijk zijn als de meeste
gedragingen en incidenten die momenteel het officiële misdaadprobleem
vormen.
- Het strafrechtelijke systeem levert ook een bijdrage aan het
slachtofferschap.
Er zijn drie verschillende benaderingen uit Newbrun voor victimologie:
1. Conservatief:
Slachtoffer is van invloed op eigen slachtofferschap. Kijkt naar de patronen van
het slachtofferschap en hoe deze in verband staan met bestrijding van misdaad
(RAT – Felson)
2. Radicaal:
Is gericht op kwetsbaarheid van bepaalde groepen. vestigt ook aandacht op
misdaden van machtigen personen, inclusief witteboordencriminaliteit en
veelvuldig niet erkennen van slachtofferschap wat hieruit voorkomt.
3. Kritisch:
Proces van het worden van slachtoffer door middel van label. Gebaseerd op
erkenning dat armoede, ondervoeding, ontoereikende gezondheidszorg en
werkeloosheid allemaal factoren zijn die kans op slachtofferschap kunnen
vergroten. Hierbij is strafrechtssysteem ook als bijdrage in de beschouwing naar
slachtofferschap.
Op welke manier kan een slachtoffer een bijdrage leveren aan eigen
slachtofferschap?
Definitie slachtoffer (volgens de Verenigde Naties):
Personen die schade hebben opgelopen ten gevolge van (ernstige) misdrijven of
schendingen van de mensenrechten.
Verschil slachtoffer en slachtofferschap: een primair slachtoffer overkomt direct
slachtofferschap, maar nabestaande ervaren indirect slachtofferschap.
Er zijn drie soorten slachtoffers:
1. Primaire slachtoffer: individu/ rechtspersoon die schade hebben opgelopen van
een misdrijf. Maar ook nabestaande en ouders van minderjarige slachtoffers.
2. Secundaire slachtoffers: omstanders of hulpverleners die worden geconfronteerd
met de gevolgen van ernstige misdrijven.
3. Tertiaire slachtoffers: derde partij/ personen die schade ondervinden door de
gepleegde criminaliteit. Denk hierbij aan een gevoel van onveiligheid en
bedreiging (indirecte victimisatie).
Het primaire en secundaire risico moeten van elkaar worden onderscheiden.
Benjamin Mendelsohn (Hans Von Hentig):
Waren vooral geïnteresseerd naar de eigen bijdrage van het slachtoffer, aan de door de
dader gepleegde delict. Oftewel, welke invloed heeft het slachtoffer zelf gehad, waardoor
de dader een bepaald delict heeft gepleegd. Ook is hij één van de eerste personen die de
term victimologie heeft gebruikt.
Verschillende soorten van slachtofferschap:
- Collectief slachtofferschap: de gehele gemeenschap voelt zich bedreigd/ onveilig
na de gepleegde misdaad, economisch of het sociale klimaat wordt aangepast.
- Indirect slachtofferschap: personen die het huis niet meer durven te verlaten
wegens angst op terrorisme (omgeving en zelf tertiaire).
- Wederzijds slachtofferschap: abuse excuse: dader is medeslachtoffer.
Bijvoorbeeld, iemand die terechtstaat wegens mishandeling is als kind zelf
jarenlang mishandeld of seksueel misbruikt.
2
