Samenvatting Forensische psychopathologie
Week 1: Inleiding in de forensische psychiatrie en psychopathologie
- De student kan de kernbegrippen uit de forensische psychiatrie en psychopathologie
(diagnose, psychische stoornissen, psychopathologie en forensische psychiatrie) uitleggen.
(WETEN)
- De student kan de relatie tussen forensische psychiatrie en psychopathologie en het sociaal
agogisch werk in het gedwongen kader beschrijven (WETEN)
Lichamelijk vs psychisch:
Wanneer symptomen van ziekte niet gepaard gaan met lichamelijke klachten wordt iets gezien als
een psychiatrische ziekte. De scheiding tussen lichamelijk en psychiatrisch is natuurlijk kunstmatig
aangezien het individu ziek is. De diagnose van een psychiatrische ziekte heeft ook te maken met de
sociale en culturele normen van het individu.
De hersenen zijn het orgaan dat zich richt op het adapteren van de omgeving van het individu. De
hersenen nemen informatie van binnen en buiten het menselijk lichaam waar, waarna de informatie
getoetst wordt. Bij de werking van de hersenen wordt een onderscheid gemaakt tussen de
neurobiologische en psychische functies.
- Neurobiologische functies: Wanneer de lokalisatie hiervan in de hersenen vrij goed is aan te
wijzen
- Psychische functies: Gebonden aan sterk wisselende neuronale netwerken
Wanneer er sprake is van abnormaal functioneren van de hersenen, waardoor de opname en
verwerking van informatie en de invloed daarvan op het uiteindelijke gedrag ernstig verstoord
wordt, kan je spreken van een ziekte.
Cognitieve functies zijn bv: Aandacht, geheugen, oordeelsvermogen, inteligentie, waarneming en
denken.
Affectieve functies zijn bv: Stemming, affect.
Conatieve functies zijn bv: Executieve functies, psychomotoriek, motivatie en gedrag.
Gedwongen zorg is mogelijk via het strafrecht en het civiele recht, in beide gevallen spelen
gevaarscriteria een rol
Doelen psychiatrische diagnostiek:
1. Het vaststellen of er sprake is van een stoornis
2. Zo ja, welke stoornis
3. Wat de mogelijke oorzaken zijn
4. Wat de aangewezen behandeling is
Beoordelen psychische toestand:
- Gedrag en voorkomen (lichaamshouding, verzorging, kleding, beweging)
, - Bewustzijn (helderheid, aandacht, concentratie)
- Waarneming (Echtheid en interpretatie van het waargenomen)
- Denken en geheugen (structuur van het denken, inhoud van het denken)
- Stemming en beleving (gevoelens, zelfbeeld, zelfbeheersing)
Doelen forensische psychiatrie
- Verminderen risicofactoren delictgedrag
- Focus op gevaarsprognose en recidivekans
- Bescherming van de samenleving
Wanneer er een diagnose wordt gesteld, wordt er niet alleen gekeken naar de symptomen, maar
ook naar de lichamelijke toestand. Er zijn twee type diagnoses die gesteld kunnen worden:
- Syndroomdiagnose: Is alleen beschrijvend en geeft geen informatie over de redenen en
mechanismen van ontstaan
- Structuurdiagnose: deze diagnose beschrijft behalve de symptomen ook waardoor het
syndroom ontstaan is.
Belangrijke punten H22:
Mogelijke straffen die kunnen worden opgelegd door een rechter:
- (deels) voorwaardelijke straf
- Plaatsing in het psychiatrisch ziekenhuis
- TBS met dwangverpleging
- TBS met voorwaarden
- ISD-maatregel
- Maatregel langdurig toezicht (voor mensen van wie TBS is beëindigt en er een ernstig
geweldsdelict/zedendelict is geweest)
Belangrijke punten uit H26:
Methodieken:
-RNR model
- GLM en beschermende factoren
- Kwaliteit van leven model
Behandel interventies:
- Cognitieve gedragstherapie
- Schematherapie
- Vaktherapie
- Gedragstraining en psycho educatie
- Farmacologische behandeling en interventie
Werken in gedwongen kader H18 Cliënten met een psychische stoornis
, Er is een relatie tussen de psychiatrische stoornis en gewelddadig gedrag. Hierbij zijn de slachtoffers
vaak mensen in familiaire kring of begeleiders. Middelenmisbruik verhoogt het risico op
geweldadiggedrag. Het geweldsrisico zelf is groter op het moment dat de cliënt zijn symptomen van
de stoornis voelt.
Er zijn een aantal stoornissen die een relatie hebben met delinquent gedrag:
- Schizofrenie en andere psychotische stoornissen
- Middelgerelateerde en verslavingsstoornissen
- Parafilie stoornis
- Disruptieve, impulsbeheersende en gedragsstoornissen
- Neurobiologische ontwikkelingsstoornissen
- Depressieve stemmingsstoornissen
Bij de begeleiding van mensen met een stoornis moet je voornamelijk letten op de symptomen en
kenmerken van de stoornis. Het is belangrijk om iemand geen triggers toe te reiken. Een rustige en
empathische benadering is belangrijk, zodat iemand zich begrepen zal voelen.
Week 2: Toerekeningsvatbaarheid & psychiatrisch/psychologisch onderzoek
- De student begrijpt het begrip (on)toerekeningsvatbaarheid en kent de verschillende
vormen. (WETEN)
- De student kan het specifieke verband tussen de belangrijkste psychische stoornissen en
daderschap versus slachtofferschap toepassen en analyseren. (TOEPASSEN)
Wanneer een delinquent voor de rechter moet verschijnen en kampt met een psychische stoornis
moet er een pro justitia rapport opgemaakt worden. De delinquent kan dit ook weigeren hieraan
mee te werken. Er zijn verschillende rapportages die gemaakt kunnen worden bij een delinquent. Je
kunt bijvoorbeeld voor observatie naar het PBC gestuurd worden of er kan gekeken worden of je
TBS-maatregel verlengd moet worden.
Toerekeningsvatbaarheid is een juridisch begrip: De mate waarin een stoornis invloed heeft gehad
op het ten laste gelegde gedrag.
- Toerekeningsvatbaar (straf)
Er is geen stoornis, of de stoornis is niet aantoonbaar van invloed op het delict
- Verminderd ontoerekeningsvatbaar (straf + maatregel)
Er is sprake van een ernstige stoornis, die behoorlijke invloed had op het plegen van een delict
- Ontoerekeningsvatbaar (uitsluiting strafrechtelijke aansprakelijkheid, wel maatregel
mogelijk)
Het delict vloeit volledig voort uit de stoornis
Week 1: Inleiding in de forensische psychiatrie en psychopathologie
- De student kan de kernbegrippen uit de forensische psychiatrie en psychopathologie
(diagnose, psychische stoornissen, psychopathologie en forensische psychiatrie) uitleggen.
(WETEN)
- De student kan de relatie tussen forensische psychiatrie en psychopathologie en het sociaal
agogisch werk in het gedwongen kader beschrijven (WETEN)
Lichamelijk vs psychisch:
Wanneer symptomen van ziekte niet gepaard gaan met lichamelijke klachten wordt iets gezien als
een psychiatrische ziekte. De scheiding tussen lichamelijk en psychiatrisch is natuurlijk kunstmatig
aangezien het individu ziek is. De diagnose van een psychiatrische ziekte heeft ook te maken met de
sociale en culturele normen van het individu.
De hersenen zijn het orgaan dat zich richt op het adapteren van de omgeving van het individu. De
hersenen nemen informatie van binnen en buiten het menselijk lichaam waar, waarna de informatie
getoetst wordt. Bij de werking van de hersenen wordt een onderscheid gemaakt tussen de
neurobiologische en psychische functies.
- Neurobiologische functies: Wanneer de lokalisatie hiervan in de hersenen vrij goed is aan te
wijzen
- Psychische functies: Gebonden aan sterk wisselende neuronale netwerken
Wanneer er sprake is van abnormaal functioneren van de hersenen, waardoor de opname en
verwerking van informatie en de invloed daarvan op het uiteindelijke gedrag ernstig verstoord
wordt, kan je spreken van een ziekte.
Cognitieve functies zijn bv: Aandacht, geheugen, oordeelsvermogen, inteligentie, waarneming en
denken.
Affectieve functies zijn bv: Stemming, affect.
Conatieve functies zijn bv: Executieve functies, psychomotoriek, motivatie en gedrag.
Gedwongen zorg is mogelijk via het strafrecht en het civiele recht, in beide gevallen spelen
gevaarscriteria een rol
Doelen psychiatrische diagnostiek:
1. Het vaststellen of er sprake is van een stoornis
2. Zo ja, welke stoornis
3. Wat de mogelijke oorzaken zijn
4. Wat de aangewezen behandeling is
Beoordelen psychische toestand:
- Gedrag en voorkomen (lichaamshouding, verzorging, kleding, beweging)
, - Bewustzijn (helderheid, aandacht, concentratie)
- Waarneming (Echtheid en interpretatie van het waargenomen)
- Denken en geheugen (structuur van het denken, inhoud van het denken)
- Stemming en beleving (gevoelens, zelfbeeld, zelfbeheersing)
Doelen forensische psychiatrie
- Verminderen risicofactoren delictgedrag
- Focus op gevaarsprognose en recidivekans
- Bescherming van de samenleving
Wanneer er een diagnose wordt gesteld, wordt er niet alleen gekeken naar de symptomen, maar
ook naar de lichamelijke toestand. Er zijn twee type diagnoses die gesteld kunnen worden:
- Syndroomdiagnose: Is alleen beschrijvend en geeft geen informatie over de redenen en
mechanismen van ontstaan
- Structuurdiagnose: deze diagnose beschrijft behalve de symptomen ook waardoor het
syndroom ontstaan is.
Belangrijke punten H22:
Mogelijke straffen die kunnen worden opgelegd door een rechter:
- (deels) voorwaardelijke straf
- Plaatsing in het psychiatrisch ziekenhuis
- TBS met dwangverpleging
- TBS met voorwaarden
- ISD-maatregel
- Maatregel langdurig toezicht (voor mensen van wie TBS is beëindigt en er een ernstig
geweldsdelict/zedendelict is geweest)
Belangrijke punten uit H26:
Methodieken:
-RNR model
- GLM en beschermende factoren
- Kwaliteit van leven model
Behandel interventies:
- Cognitieve gedragstherapie
- Schematherapie
- Vaktherapie
- Gedragstraining en psycho educatie
- Farmacologische behandeling en interventie
Werken in gedwongen kader H18 Cliënten met een psychische stoornis
, Er is een relatie tussen de psychiatrische stoornis en gewelddadig gedrag. Hierbij zijn de slachtoffers
vaak mensen in familiaire kring of begeleiders. Middelenmisbruik verhoogt het risico op
geweldadiggedrag. Het geweldsrisico zelf is groter op het moment dat de cliënt zijn symptomen van
de stoornis voelt.
Er zijn een aantal stoornissen die een relatie hebben met delinquent gedrag:
- Schizofrenie en andere psychotische stoornissen
- Middelgerelateerde en verslavingsstoornissen
- Parafilie stoornis
- Disruptieve, impulsbeheersende en gedragsstoornissen
- Neurobiologische ontwikkelingsstoornissen
- Depressieve stemmingsstoornissen
Bij de begeleiding van mensen met een stoornis moet je voornamelijk letten op de symptomen en
kenmerken van de stoornis. Het is belangrijk om iemand geen triggers toe te reiken. Een rustige en
empathische benadering is belangrijk, zodat iemand zich begrepen zal voelen.
Week 2: Toerekeningsvatbaarheid & psychiatrisch/psychologisch onderzoek
- De student begrijpt het begrip (on)toerekeningsvatbaarheid en kent de verschillende
vormen. (WETEN)
- De student kan het specifieke verband tussen de belangrijkste psychische stoornissen en
daderschap versus slachtofferschap toepassen en analyseren. (TOEPASSEN)
Wanneer een delinquent voor de rechter moet verschijnen en kampt met een psychische stoornis
moet er een pro justitia rapport opgemaakt worden. De delinquent kan dit ook weigeren hieraan
mee te werken. Er zijn verschillende rapportages die gemaakt kunnen worden bij een delinquent. Je
kunt bijvoorbeeld voor observatie naar het PBC gestuurd worden of er kan gekeken worden of je
TBS-maatregel verlengd moet worden.
Toerekeningsvatbaarheid is een juridisch begrip: De mate waarin een stoornis invloed heeft gehad
op het ten laste gelegde gedrag.
- Toerekeningsvatbaar (straf)
Er is geen stoornis, of de stoornis is niet aantoonbaar van invloed op het delict
- Verminderd ontoerekeningsvatbaar (straf + maatregel)
Er is sprake van een ernstige stoornis, die behoorlijke invloed had op het plegen van een delict
- Ontoerekeningsvatbaar (uitsluiting strafrechtelijke aansprakelijkheid, wel maatregel
mogelijk)
Het delict vloeit volledig voort uit de stoornis
