RELIGIE, ZINGEVING &
LEVENSBESCHOUWING
TWEEDE JAAR BACHELOR SOCIAAL WERK
Inhoud
1. Reflectie op het begrip religie..................................................................................................................... 4
1.1 Twee omschrijvingen.......................................................................................................................................4
1.2 Het religieuze tonen........................................................................................................................................4
1.2.1 Religieus erfgoed......................................................................................................................................4
1.2.2 Religieuze rituelen....................................................................................................................................4
1.3 Het religieuze verwoorden..............................................................................................................................4
1.4 Het religieuze ervaren.....................................................................................................................................5
2. Levensbeschouwelijke diversiteit............................................................................................................... 7
2.1 Is iedereen “gelovig”?.....................................................................................................................................7
2.2 Hoe omgaan met levensbeschouwelijke diversiteit?......................................................................................7
2.3 Komen alle religies op hetzelfde neer?...........................................................................................................7
3. Levensbeschouwelijke diversiteit in onze samenleving...............................................................................8
3.1 Religieuze feesten en verlofdagen..................................................................................................................8
3.1.1 Welke feestdagen?...................................................................................................................................8
3.1.2 Het belang van religieuze feesten............................................................................................................8
3.1.3 Dialoogschool...........................................................................................................................................9
3.2 Gebedsruimten en erkende erediensten in België.........................................................................................9
4. Inzoomen op een religieus offer............................................................................................................... 10
4.1 Basisgedachte, geen ruilhandel.....................................................................................................................10
4.2 Het ritueel zelf...............................................................................................................................................10
4.3 Het mensenoffer...........................................................................................................................................11
5. Ethiek en levensbeschouwing................................................................................................................... 13
5.1 Het goede doen volgens jouw religie............................................................................................................13
5.2 Jodendom, naleven van het verbond............................................................................................................13
5.3 Christendom, handelen volgens naastenliefde.............................................................................................13
5.4 Islam, naleven van de 5 zuilen......................................................................................................................14
5.5 Regels in het Boeddhisme.............................................................................................................................14
5.6 Ethiek op de werkvloer..................................................................................................................................14
6. Inzoomen op het monotheïsme................................................................................................................ 15
6.1 Het monotheïsme, godsdiensten van het boek............................................................................................15
Pagina 1 van 30
, 6.2 Kernebgrippen en/of basiskennis.................................................................................................................15
6.3 Achtergrond bij het Jodendom.....................................................................................................................16
6.3.1 Abraham de aartsvader..........................................................................................................................16
6.3.2 Het verbond............................................................................................................................................16
6.3.3 De woestijncultuur.................................................................................................................................16
6.3.4 De schrift en de overleving.....................................................................................................................16
6.3.5 De wet en de algemene vergeldingsleer................................................................................................16
6.4 Achtergrond bij het Christendom.................................................................................................................17
6.4.1 De Messias..............................................................................................................................................17
6.4.2 De religieuze achtergrond van toen.......................................................................................................17
6.4.3 Jezus als prediker en als Messias...........................................................................................................17
6.4.4 Verrijzenis...............................................................................................................................................17
6.4.5 Het christendom als het Nieuwe rijk, het Rijk Gods..............................................................................17
6.4.6 Het christendom vandaag vanuit hummanistische waarden................................................................18
6.5 Achtergrond bij de Islam...............................................................................................................................18
6.5.1 Mohammed als laatste profeet..............................................................................................................18
6.5.2 Monotheïsme versus polytheïsme.........................................................................................................18
6.5.3 Belangrijk jaartal voor de moslims.........................................................................................................18
6.5.4 Ontstaan van de moslimgeenschap, oemma.........................................................................................18
6.5.5 Vergelijking tussen Mohammed en Jezus..............................................................................................18
6.5.6 De 5 zuilen..............................................................................................................................................19
6.5.7 Het heilige boek......................................................................................................................................19
6.5.8 De kerngedachte....................................................................................................................................19
7. Inzoomen op het boeddhisme als niet religieuze levensbeschouwing.......................................................20
7.1 Ontstaan........................................................................................................................................................20
7.2 De stichter.....................................................................................................................................................20
7.3 De leer...........................................................................................................................................................20
7.4 Ontwikkeling..................................................................................................................................................21
7.5 Heilige boeken...............................................................................................................................................21
7.6 De leefregels..................................................................................................................................................21
7.7 Aantrekkingskracht van het Boeddhisme voor westerlingen.......................................................................21
8. Inzoomen op niet confessionele levensbeschouwing................................................................................22
8.1 Het vak zedenleer NCZ..................................................................................................................................22
8.2 Vrijzinnig humanisme....................................................................................................................................22
8.3 Unie van vrijzinnige verneniging...................................................................................................................22
9. Radicaal denken over religie..................................................................................................................... 23
9.1 Strijden tegen religieuze radicalisering door sensibilisering.........................................................................23
Pagina 2 van 30
, 9.2 Jihad...............................................................................................................................................................23
9.3 Wat mag gezien worden als een hielige oorlog............................................................................................23
9.4 Martelaarschap.............................................................................................................................................24
9.5 Fundamentalisme..........................................................................................................................................24
9.6 Waarom verdiepen we ons niet in het thema sekten?.................................................................................24
10. interLevensbeschouweloijke dialoog, realiteit of utopie?........................................................................25
10.1 Waarom leren van elkaars godsdienst?......................................................................................................25
10.2 Intern pluralisme.........................................................................................................................................25
10.3 Oecumene: dialoog binnen de vier christelijke kerken...............................................................................25
10.4 Interreligieuze dialoog.................................................................................................................................25
11. Zingeving in de 21ste eeuw...................................................................................................................... 26
11.1 Flexibel geloven...........................................................................................................................................26
11.2 Rol van de media.........................................................................................................................................26
11.3 Bewust religieuze identiteit........................................................................................................................26
12. Kunst en religie in de 21ste eeuw............................................................................................................. 27
12.1 Religie is zichtbaar.......................................................................................................................................27
Gastcollege: Sociaal werk en levensbeschouwing......................................................................................... 28
Op welke manier is kennis over levensbeschouwing in jouw job een meerwaarde?........................................28
Is het thema levensbeschouwing, religie iets wat onder collega's besproken wordt of ervaren jullie dat als
taboe?..................................................................................................................................................................28
Spreek je tijdens een gesprek over je eigen levensbeschouwing of is het beter om als sociaal werker het
gesprek niet te persoonlijk te maken?................................................................................................................28
Hoe gaan christenen om met de documentaire van Godvergeten?..................................................................29
Hoe ga je om met bepaalde opvattingen, waarden, normen… die niet overeenkomen met de kernwaarden
binnen het sociaal werk?....................................................................................................................................29
Wat vind jij over het feit dat men op bepaalde werkplekken geen religieuze symbolen mag dragen? (Zoals
hoofddoek, een halsketting met een kruis,…).....................................................................................................29
Is het belangrijk om de hoofdregels van elk geloof te kennen als sociaal werker?...........................................29
Hoe kun je je als sociaal werker het best voorbereiden om in contact te komen met strikte godsdiensten?. .30
Bestaat er een thuisland voor een religie/cultuur?............................................................................................30
Tijdens mijn vrijwilligerswerk werkte ik met kinderen uit een andere cultuur/godsdienst. De kinderen
vertelden me dat mannen niet met mannen mogen kussen, dat dit slecht is. Hoe reageer je hier het beste
op?.......................................................................................................................................................................30
Boodschap voor sociaal werkers.........................................................................................................................30
Pagina 3 van 30
LEVENSBESCHOUWING
TWEEDE JAAR BACHELOR SOCIAAL WERK
Inhoud
1. Reflectie op het begrip religie..................................................................................................................... 4
1.1 Twee omschrijvingen.......................................................................................................................................4
1.2 Het religieuze tonen........................................................................................................................................4
1.2.1 Religieus erfgoed......................................................................................................................................4
1.2.2 Religieuze rituelen....................................................................................................................................4
1.3 Het religieuze verwoorden..............................................................................................................................4
1.4 Het religieuze ervaren.....................................................................................................................................5
2. Levensbeschouwelijke diversiteit............................................................................................................... 7
2.1 Is iedereen “gelovig”?.....................................................................................................................................7
2.2 Hoe omgaan met levensbeschouwelijke diversiteit?......................................................................................7
2.3 Komen alle religies op hetzelfde neer?...........................................................................................................7
3. Levensbeschouwelijke diversiteit in onze samenleving...............................................................................8
3.1 Religieuze feesten en verlofdagen..................................................................................................................8
3.1.1 Welke feestdagen?...................................................................................................................................8
3.1.2 Het belang van religieuze feesten............................................................................................................8
3.1.3 Dialoogschool...........................................................................................................................................9
3.2 Gebedsruimten en erkende erediensten in België.........................................................................................9
4. Inzoomen op een religieus offer............................................................................................................... 10
4.1 Basisgedachte, geen ruilhandel.....................................................................................................................10
4.2 Het ritueel zelf...............................................................................................................................................10
4.3 Het mensenoffer...........................................................................................................................................11
5. Ethiek en levensbeschouwing................................................................................................................... 13
5.1 Het goede doen volgens jouw religie............................................................................................................13
5.2 Jodendom, naleven van het verbond............................................................................................................13
5.3 Christendom, handelen volgens naastenliefde.............................................................................................13
5.4 Islam, naleven van de 5 zuilen......................................................................................................................14
5.5 Regels in het Boeddhisme.............................................................................................................................14
5.6 Ethiek op de werkvloer..................................................................................................................................14
6. Inzoomen op het monotheïsme................................................................................................................ 15
6.1 Het monotheïsme, godsdiensten van het boek............................................................................................15
Pagina 1 van 30
, 6.2 Kernebgrippen en/of basiskennis.................................................................................................................15
6.3 Achtergrond bij het Jodendom.....................................................................................................................16
6.3.1 Abraham de aartsvader..........................................................................................................................16
6.3.2 Het verbond............................................................................................................................................16
6.3.3 De woestijncultuur.................................................................................................................................16
6.3.4 De schrift en de overleving.....................................................................................................................16
6.3.5 De wet en de algemene vergeldingsleer................................................................................................16
6.4 Achtergrond bij het Christendom.................................................................................................................17
6.4.1 De Messias..............................................................................................................................................17
6.4.2 De religieuze achtergrond van toen.......................................................................................................17
6.4.3 Jezus als prediker en als Messias...........................................................................................................17
6.4.4 Verrijzenis...............................................................................................................................................17
6.4.5 Het christendom als het Nieuwe rijk, het Rijk Gods..............................................................................17
6.4.6 Het christendom vandaag vanuit hummanistische waarden................................................................18
6.5 Achtergrond bij de Islam...............................................................................................................................18
6.5.1 Mohammed als laatste profeet..............................................................................................................18
6.5.2 Monotheïsme versus polytheïsme.........................................................................................................18
6.5.3 Belangrijk jaartal voor de moslims.........................................................................................................18
6.5.4 Ontstaan van de moslimgeenschap, oemma.........................................................................................18
6.5.5 Vergelijking tussen Mohammed en Jezus..............................................................................................18
6.5.6 De 5 zuilen..............................................................................................................................................19
6.5.7 Het heilige boek......................................................................................................................................19
6.5.8 De kerngedachte....................................................................................................................................19
7. Inzoomen op het boeddhisme als niet religieuze levensbeschouwing.......................................................20
7.1 Ontstaan........................................................................................................................................................20
7.2 De stichter.....................................................................................................................................................20
7.3 De leer...........................................................................................................................................................20
7.4 Ontwikkeling..................................................................................................................................................21
7.5 Heilige boeken...............................................................................................................................................21
7.6 De leefregels..................................................................................................................................................21
7.7 Aantrekkingskracht van het Boeddhisme voor westerlingen.......................................................................21
8. Inzoomen op niet confessionele levensbeschouwing................................................................................22
8.1 Het vak zedenleer NCZ..................................................................................................................................22
8.2 Vrijzinnig humanisme....................................................................................................................................22
8.3 Unie van vrijzinnige verneniging...................................................................................................................22
9. Radicaal denken over religie..................................................................................................................... 23
9.1 Strijden tegen religieuze radicalisering door sensibilisering.........................................................................23
Pagina 2 van 30
, 9.2 Jihad...............................................................................................................................................................23
9.3 Wat mag gezien worden als een hielige oorlog............................................................................................23
9.4 Martelaarschap.............................................................................................................................................24
9.5 Fundamentalisme..........................................................................................................................................24
9.6 Waarom verdiepen we ons niet in het thema sekten?.................................................................................24
10. interLevensbeschouweloijke dialoog, realiteit of utopie?........................................................................25
10.1 Waarom leren van elkaars godsdienst?......................................................................................................25
10.2 Intern pluralisme.........................................................................................................................................25
10.3 Oecumene: dialoog binnen de vier christelijke kerken...............................................................................25
10.4 Interreligieuze dialoog.................................................................................................................................25
11. Zingeving in de 21ste eeuw...................................................................................................................... 26
11.1 Flexibel geloven...........................................................................................................................................26
11.2 Rol van de media.........................................................................................................................................26
11.3 Bewust religieuze identiteit........................................................................................................................26
12. Kunst en religie in de 21ste eeuw............................................................................................................. 27
12.1 Religie is zichtbaar.......................................................................................................................................27
Gastcollege: Sociaal werk en levensbeschouwing......................................................................................... 28
Op welke manier is kennis over levensbeschouwing in jouw job een meerwaarde?........................................28
Is het thema levensbeschouwing, religie iets wat onder collega's besproken wordt of ervaren jullie dat als
taboe?..................................................................................................................................................................28
Spreek je tijdens een gesprek over je eigen levensbeschouwing of is het beter om als sociaal werker het
gesprek niet te persoonlijk te maken?................................................................................................................28
Hoe gaan christenen om met de documentaire van Godvergeten?..................................................................29
Hoe ga je om met bepaalde opvattingen, waarden, normen… die niet overeenkomen met de kernwaarden
binnen het sociaal werk?....................................................................................................................................29
Wat vind jij over het feit dat men op bepaalde werkplekken geen religieuze symbolen mag dragen? (Zoals
hoofddoek, een halsketting met een kruis,…).....................................................................................................29
Is het belangrijk om de hoofdregels van elk geloof te kennen als sociaal werker?...........................................29
Hoe kun je je als sociaal werker het best voorbereiden om in contact te komen met strikte godsdiensten?. .30
Bestaat er een thuisland voor een religie/cultuur?............................................................................................30
Tijdens mijn vrijwilligerswerk werkte ik met kinderen uit een andere cultuur/godsdienst. De kinderen
vertelden me dat mannen niet met mannen mogen kussen, dat dit slecht is. Hoe reageer je hier het beste
op?.......................................................................................................................................................................30
Boodschap voor sociaal werkers.........................................................................................................................30
Pagina 3 van 30
