Journalclub, T1
JOURNALCLUB: WEBINAR 1 13 SEPT 2017
Systematische reviews (SR)
Basisbeginselen SR:
- Doel: beantwoorden van een klinische vraag
- Up to date / state of the art
- Consensus
- Hoogste mate van evidentie
7 stappen SR:
1. Formuleren van een goede zoekvraag (PICO)
- Transformeer een klinische vraag naar een gestructureerde vraag
▪ Patiënt
▪ Intervention
▪ Comparison
▪ Outcome
2. Uitgebreide search naar de studies
- De search naar artikelen is (mogelijk) de belangrijkste fase
- Uitputtende search naar alle literatuur
- Gebruik verschillende databases
- Pubmed/medline: 80% van alle artikelen
3. Objectieve selectie van de studies
- Na de search vindt de selectie van de studies plaats
- Dit gebeurt aan de hand van in en exclusiecriteria en door minstens 2 reviewers (afzonderlijk van elkaar)
4. Critical appraisal naar het risico van bias
- De geïncludeerde studies moeten beoordeeld worden
- Deze critical appraisal kan het beste gedaan worden met de tools die de Cochrane Collaboration
aanbiedt
- Bias kan de resultaten van de primaire studies namelijk vertekenen waardoor de conclusies van je SR
ook vertekend worden
5. Objectieve extractie van de data
- Van te voren moet je bedenken welke data je gaat gebruiken
- Deze data extractie wordt ook weer voor 2 reviewers afzonderlijk gedaan
6. Eventuele meta-analyse
- Dit kan zeker niet altijd uitgevoerd worden
- Een meta-analyse combineert de resultaten van de primaire studies tot 1 gezamenlijk resultaat
7. Conclusies en aanbevelingen
1
, Journalclub, T1
Wat is bias?
- Fouten in het onderzoek resulteren in bias
- Bias = vertekende weergave van de werkelijke associatie
- Bias zorgt voor gebrek aan validiteit
Randomised Controlled Trial (RCT)
Basisbeginselen van een RCT:
- Counterfactual: wat gebeurt er als de patiënt wordt behandeld met interventie A of interventie B?
- Omdat we een patiënt niet wel en niet kunnen behandelen is dit in de praktijk bijna nooit te toetsen bij een
individuele patiënt. Daarom maken we gebruik van groepen om het effect aan te tonen
Randomisatie RCT:
- Essentieel hierbij is dat de groepen voor de interventie gelijk zijn aan elkaar (baseline karakteristieken)
- Dit probeer je te bereiken met randomiseren (aselecte behandeltoewijzing)
Blindering RCT:
- Ramdomisatie is essentieel
- Deelnemers en behandelaars
- Onderzoeker
- Analist
Als deelnemers en behandelaars niet worden geblindeerd is het risico op het placebo-effect heel groot.
Betrouwbaarheid / validiteit:
Interne validiteit:
- Validiteit is de afwezigheid van systematische vertekeningen van het onderwerp/opzet van het onderzoek
- Zuivere metingen (niet vertekend) gemeten binnen de context van het onderzoek
1. Berust de vergelijking tussen de behandelingen dat aspect van de behandeling waarin men geïnteresseerd is
(of externe effecten?)
2. Zijn behandelingsgroepen wat betreft prognose identiek?
3. Is de wijze van bepaling van de uitkomst identiek bij de behandelgroepen?
Externe validiteit:
- Toepasbaarheid van de resultaten op eigen patiëntenpopulatie
1. Zijn de klinische karakteristieken van de in het onderzoek betrokken patiënten gelijk aan die van mijn patiënt?
2. Zijn de onderzochte patiënten op dezelfde manier gediagnosticeerd?
3. Waren dezelfde faciliteiten voorhanden als voor de eigen patiënten ter beschikking zijn?
Cohortstudie
Basisbeginselen cohort:
- In cohortonderzoek wordt een afgebakende groep personen gedurende een bepaalde tijd gevolg en wordt
gekeken of een bepaalde uitkomst optreedt
- Determinant (oorzaak) uitkomst (gevolg)
2
, Journalclub, T1
- Bij het begin van de observatieperiode is de ziektestatus van alle personen gelijk
- Etiologische of prognostische vraagstellingen
- Niet-experimenteel onderzoek (geen randomsatie)
Prospectief cohort: Historisch cohort:
Prospectief / retrospectief:
Cross-sectioneel design
Basisbebginselen cross-sectioneel:
- Ook wel transversaal onderzoek genoemd
- Per individu maar 1 of meerdere metingen verricht op slechts 1 meetmoment
- Voorbeeld is enquête onderzoek
- Geen conclusie t.a.v. oorzaak / gevolg!
Voordelen cross-sectioneel design:
- Goedkoop
- Snel uitvoerbaar
- Identificeren van belangrijke variabelen voor ingewikkelder, duurder, longitudinaal onderzoek
Nadelen cross-sectioneel design:
- Geen uitspraak mogelijk over oorzaak en gevolg (momentopname)
- Geen longitudinale component tijd is geen factor
- Beoordelings methode: niet mogelijks middels EBRO
▪ Dit is enkel mogelijk indien het een cross-sectionele studie betreft op het gebied van diagnostiek
▪ Alleen rationeel beoordelen
Samenvattend:
- Experimenteel onderzoek = RCT Niet experimenteel: cohort, case-control, cross-sectinoneel
- Niet-experimenteel onderzoek veel risico op bias waardoor interne validiteit omlaag en daardoor misschien
wel vertekende resultaten
- Pas op: ook bij RCT’s kans op bias daarom heel belangrijk dat je kritisch leest en beoordeeld!
3
JOURNALCLUB: WEBINAR 1 13 SEPT 2017
Systematische reviews (SR)
Basisbeginselen SR:
- Doel: beantwoorden van een klinische vraag
- Up to date / state of the art
- Consensus
- Hoogste mate van evidentie
7 stappen SR:
1. Formuleren van een goede zoekvraag (PICO)
- Transformeer een klinische vraag naar een gestructureerde vraag
▪ Patiënt
▪ Intervention
▪ Comparison
▪ Outcome
2. Uitgebreide search naar de studies
- De search naar artikelen is (mogelijk) de belangrijkste fase
- Uitputtende search naar alle literatuur
- Gebruik verschillende databases
- Pubmed/medline: 80% van alle artikelen
3. Objectieve selectie van de studies
- Na de search vindt de selectie van de studies plaats
- Dit gebeurt aan de hand van in en exclusiecriteria en door minstens 2 reviewers (afzonderlijk van elkaar)
4. Critical appraisal naar het risico van bias
- De geïncludeerde studies moeten beoordeeld worden
- Deze critical appraisal kan het beste gedaan worden met de tools die de Cochrane Collaboration
aanbiedt
- Bias kan de resultaten van de primaire studies namelijk vertekenen waardoor de conclusies van je SR
ook vertekend worden
5. Objectieve extractie van de data
- Van te voren moet je bedenken welke data je gaat gebruiken
- Deze data extractie wordt ook weer voor 2 reviewers afzonderlijk gedaan
6. Eventuele meta-analyse
- Dit kan zeker niet altijd uitgevoerd worden
- Een meta-analyse combineert de resultaten van de primaire studies tot 1 gezamenlijk resultaat
7. Conclusies en aanbevelingen
1
, Journalclub, T1
Wat is bias?
- Fouten in het onderzoek resulteren in bias
- Bias = vertekende weergave van de werkelijke associatie
- Bias zorgt voor gebrek aan validiteit
Randomised Controlled Trial (RCT)
Basisbeginselen van een RCT:
- Counterfactual: wat gebeurt er als de patiënt wordt behandeld met interventie A of interventie B?
- Omdat we een patiënt niet wel en niet kunnen behandelen is dit in de praktijk bijna nooit te toetsen bij een
individuele patiënt. Daarom maken we gebruik van groepen om het effect aan te tonen
Randomisatie RCT:
- Essentieel hierbij is dat de groepen voor de interventie gelijk zijn aan elkaar (baseline karakteristieken)
- Dit probeer je te bereiken met randomiseren (aselecte behandeltoewijzing)
Blindering RCT:
- Ramdomisatie is essentieel
- Deelnemers en behandelaars
- Onderzoeker
- Analist
Als deelnemers en behandelaars niet worden geblindeerd is het risico op het placebo-effect heel groot.
Betrouwbaarheid / validiteit:
Interne validiteit:
- Validiteit is de afwezigheid van systematische vertekeningen van het onderwerp/opzet van het onderzoek
- Zuivere metingen (niet vertekend) gemeten binnen de context van het onderzoek
1. Berust de vergelijking tussen de behandelingen dat aspect van de behandeling waarin men geïnteresseerd is
(of externe effecten?)
2. Zijn behandelingsgroepen wat betreft prognose identiek?
3. Is de wijze van bepaling van de uitkomst identiek bij de behandelgroepen?
Externe validiteit:
- Toepasbaarheid van de resultaten op eigen patiëntenpopulatie
1. Zijn de klinische karakteristieken van de in het onderzoek betrokken patiënten gelijk aan die van mijn patiënt?
2. Zijn de onderzochte patiënten op dezelfde manier gediagnosticeerd?
3. Waren dezelfde faciliteiten voorhanden als voor de eigen patiënten ter beschikking zijn?
Cohortstudie
Basisbeginselen cohort:
- In cohortonderzoek wordt een afgebakende groep personen gedurende een bepaalde tijd gevolg en wordt
gekeken of een bepaalde uitkomst optreedt
- Determinant (oorzaak) uitkomst (gevolg)
2
, Journalclub, T1
- Bij het begin van de observatieperiode is de ziektestatus van alle personen gelijk
- Etiologische of prognostische vraagstellingen
- Niet-experimenteel onderzoek (geen randomsatie)
Prospectief cohort: Historisch cohort:
Prospectief / retrospectief:
Cross-sectioneel design
Basisbebginselen cross-sectioneel:
- Ook wel transversaal onderzoek genoemd
- Per individu maar 1 of meerdere metingen verricht op slechts 1 meetmoment
- Voorbeeld is enquête onderzoek
- Geen conclusie t.a.v. oorzaak / gevolg!
Voordelen cross-sectioneel design:
- Goedkoop
- Snel uitvoerbaar
- Identificeren van belangrijke variabelen voor ingewikkelder, duurder, longitudinaal onderzoek
Nadelen cross-sectioneel design:
- Geen uitspraak mogelijk over oorzaak en gevolg (momentopname)
- Geen longitudinale component tijd is geen factor
- Beoordelings methode: niet mogelijks middels EBRO
▪ Dit is enkel mogelijk indien het een cross-sectionele studie betreft op het gebied van diagnostiek
▪ Alleen rationeel beoordelen
Samenvattend:
- Experimenteel onderzoek = RCT Niet experimenteel: cohort, case-control, cross-sectinoneel
- Niet-experimenteel onderzoek veel risico op bias waardoor interne validiteit omlaag en daardoor misschien
wel vertekende resultaten
- Pas op: ook bij RCT’s kans op bias daarom heel belangrijk dat je kritisch leest en beoordeeld!
3
