Inleiding pedagogiek
Hoorcollege 0 – 05/09/2023
Introductie
Leerdoelen cursus:
A. diversiteit in actuele opvoedpraktijken en -visies te herkennen
B. verschillende stromingen binnen de pedagogiek te herkennen en te onderscheiden
C. basisconcepten uit theoretische opvoed- en ontwikkelingsmodellen te herkennen en te
onderscheiden
D. (historische) invloeden van biologische, filosofische en sociaal-culturele aard in de
totstandkoming van opvoedpraktijken te herkennen en te begrijpen
E. normativiteit in het wetenschappelijk onderzoek naar (problematische) opvoeding en de
daarop gebaseerde adviezen te herkennen, en heb je een eerste stap gemaakt in het
ontwikkelen van een kritische, reflectieve houding als pedagoog.
Hoorcollege 1 – 12/09/2023
Wat is opvoeding?
Opvoeding begint vanaf de geboorte als het gaat om toegepast gedrag dat het kind wordt
aangeleerd; maar wanneer de opvoeding anders gedefinieerd is zal dit anders zijn.
Ouders oefenen het hele leven invloed uit op de ontwikkeling van kinderen. Zolang je ouders hebt,
ben je een kind van je ouders en kunnen ze nog bezig zijn met je opvoeden. Maar heeft dit dan nog
heel veel effect?
- Levensloop model; ontwikkeling en opvoeding van 0 tot 100 (ofwel het hele leven).
- Iedereen die in een afhankelijkheidsrelatie staat, wordt vaak het leven lang gedrag
bijgestuurd.
Essentie van opvoeden; verschillende dingen, gericht op de maatschappij maar ook gericht op het
eigen leven.
- Bijvoorbeeld; goede normen en waarden aanleren, goede burgers creëren en jonge mensen
leren functioneren in een maatschappij gericht op de maatschappij) vs. liefde, het beste voor
je kind, voorbereiden op het eigen leven (gericht op het individuele kind).
- Ook bij wanneer is opvoeding geslaagd maatschappij vs. individu; dus opvoeding is geslaagd
wanneer het kind goed mee kan draaien in de maatschappij vs. als het kind gelukkig is.
Afhankelijk van hoe veel taal je hebt rondom het woord opvoeden heen kun je meer of minder
precies zeggen wat je eigenlijk bedoelt met opvoeden. Dan kan de definitie van het begrip ook
veranderen, of wat er bij het begrip hoort.
- Paradigmatisch en competent; een opvoedingsterm die als opvoeden voelt/typisch is voor
opvoeden en competent (? Terugkijken)
Wat is opvoeden?
Opvoeden = handelingen, de omgang met je kind in de sfeer van wat MOET, het stellen van grenzen.
Opvoeding = alles aan invloeden bij elkaar, overkoepelende term bij opvoeden, de omgang met je
kind in de sfeer van idealen en wat MAG.
Opvoeden heeft verschillende kenmerken; opvoedende werking staat daar apart van.
, 1. Doelbewust; alleen als het doelbewust is ben je aan het opvoeden, het is geen resultaat-
begrip. Dus de intentie is er, maar het resultaat is niet altijd zichtbaar. Bv. Als je zegt dat je
kind geen snoepje mag pakken en het pakt er toch een.
2. Volwassene/kind; opvoeding gaat over de relatie tussen een volwassene en een kind. Het
kind is het lijdend voorwerp en “wordt” opgevoed. Degene die opvoedt heeft gezag
geclaimd om te mogen opvoeden.
Ieder die het gezag accepteert van de ander om opgevoed te worden, komt in de
kind-positie terecht.
Als het kind weigert om het gezag te erkennen, kunnen er moeilijk opvoedsituaties
ontstaan. Dit is dan geen opvoeden meer. De ouder wordt dan afhankelijk van of het
kind doet wat hem opgedragen wordt; er moet gerespecteerd worden dat ouder en
kind een andere rol/status hebben.
3. Invloed op de wil; opvoeden is nodig in de hoeken van het menselijk gedrag waarin de
opvoedeling vanuit zichzelf niet geneigd is om dit gedrag te vertonen.
Het gaat hier over beoogd gedrag, we willen dat het kind bepaald gedrag gaat
vertonen.
Opvoeders willen dat dit gedrag duurzaam wordt; dus langere tijd vertoond blijft
worden, uiteindelijk zonder herhaling.
Regels bijbrengen (normen/waarden); op het moment dat iemand die waarden
eigen heeft gemaakt, wordt het gedrag vaak vanzelf vertoond, en is het duurzaam
geworden.
Wat is opvoeding?
Opvoeding is een proces wat op den duur de eindstreep haalt. Aan het einde van de opvoeding is
iemand volwassen. Maar wat is dan volwassen?
- In het proces, geven ouders hun status aan het kind. Dus het kind wordt de volwassene.
- Waarom verdient het kind die status? -> zelfverantwoordelijke zelfbepaling. Als je op je
eigen verantwoordelijkheid zelf kunt bepalen wat je moet doen.
- De volwassene moet aan het begin duidelijk maken waarom deze de status verdient, om
opvoedingsautoriteit te claimen. Dat idee wordt overgebracht op het kind, zodat het kind op
het einde wordt hoe de volwassene was.
Antinomie; verhouding tussen twee polen. De spanning moet blijven, beide polen
moeten in balans blijven. Beide polen (vrijheid en binding) moeten erkend worden
wil er van een opvoedingsverhouding, een pedagogische relatie, sprake zijn.
Voorbeeld; een kind zelfstandig maken; in het begin van het leven vasthouden om
het kind later in het leven weer los te laten.
Mensen worden vier keer opgevoed; door hun ouders, door hun partner, door hun kinderen, en
steeds door henzelf -> je kunt alleen anderen opvoeden als je voortdurend een opvoedende relatie
met jezelf hebt. De opvoeding gebeurt in de interne strijd.
Hoorcollege 2 – 14/09/2023
Hoe voed je op?
Technisch-rationele manier van naar opvoeding kijken (nu) vs. relationele benadering (college 10)
Opvoedmiddelen; datgene wat je als ouders tot beschikking hebt om je kinderen dat gedrag te laten
vertonen waar je je in de opvoeding op richt.
Hoe we opvoeding definiëren hangt samen met ons mensbeeld; heeft de mens een eigen wil of is
deze volgzaam?
Centrale vraag; kunnen we wel opvoeden? En moeten we wel opvoeden? Verschillende visies;
Hoorcollege 0 – 05/09/2023
Introductie
Leerdoelen cursus:
A. diversiteit in actuele opvoedpraktijken en -visies te herkennen
B. verschillende stromingen binnen de pedagogiek te herkennen en te onderscheiden
C. basisconcepten uit theoretische opvoed- en ontwikkelingsmodellen te herkennen en te
onderscheiden
D. (historische) invloeden van biologische, filosofische en sociaal-culturele aard in de
totstandkoming van opvoedpraktijken te herkennen en te begrijpen
E. normativiteit in het wetenschappelijk onderzoek naar (problematische) opvoeding en de
daarop gebaseerde adviezen te herkennen, en heb je een eerste stap gemaakt in het
ontwikkelen van een kritische, reflectieve houding als pedagoog.
Hoorcollege 1 – 12/09/2023
Wat is opvoeding?
Opvoeding begint vanaf de geboorte als het gaat om toegepast gedrag dat het kind wordt
aangeleerd; maar wanneer de opvoeding anders gedefinieerd is zal dit anders zijn.
Ouders oefenen het hele leven invloed uit op de ontwikkeling van kinderen. Zolang je ouders hebt,
ben je een kind van je ouders en kunnen ze nog bezig zijn met je opvoeden. Maar heeft dit dan nog
heel veel effect?
- Levensloop model; ontwikkeling en opvoeding van 0 tot 100 (ofwel het hele leven).
- Iedereen die in een afhankelijkheidsrelatie staat, wordt vaak het leven lang gedrag
bijgestuurd.
Essentie van opvoeden; verschillende dingen, gericht op de maatschappij maar ook gericht op het
eigen leven.
- Bijvoorbeeld; goede normen en waarden aanleren, goede burgers creëren en jonge mensen
leren functioneren in een maatschappij gericht op de maatschappij) vs. liefde, het beste voor
je kind, voorbereiden op het eigen leven (gericht op het individuele kind).
- Ook bij wanneer is opvoeding geslaagd maatschappij vs. individu; dus opvoeding is geslaagd
wanneer het kind goed mee kan draaien in de maatschappij vs. als het kind gelukkig is.
Afhankelijk van hoe veel taal je hebt rondom het woord opvoeden heen kun je meer of minder
precies zeggen wat je eigenlijk bedoelt met opvoeden. Dan kan de definitie van het begrip ook
veranderen, of wat er bij het begrip hoort.
- Paradigmatisch en competent; een opvoedingsterm die als opvoeden voelt/typisch is voor
opvoeden en competent (? Terugkijken)
Wat is opvoeden?
Opvoeden = handelingen, de omgang met je kind in de sfeer van wat MOET, het stellen van grenzen.
Opvoeding = alles aan invloeden bij elkaar, overkoepelende term bij opvoeden, de omgang met je
kind in de sfeer van idealen en wat MAG.
Opvoeden heeft verschillende kenmerken; opvoedende werking staat daar apart van.
, 1. Doelbewust; alleen als het doelbewust is ben je aan het opvoeden, het is geen resultaat-
begrip. Dus de intentie is er, maar het resultaat is niet altijd zichtbaar. Bv. Als je zegt dat je
kind geen snoepje mag pakken en het pakt er toch een.
2. Volwassene/kind; opvoeding gaat over de relatie tussen een volwassene en een kind. Het
kind is het lijdend voorwerp en “wordt” opgevoed. Degene die opvoedt heeft gezag
geclaimd om te mogen opvoeden.
Ieder die het gezag accepteert van de ander om opgevoed te worden, komt in de
kind-positie terecht.
Als het kind weigert om het gezag te erkennen, kunnen er moeilijk opvoedsituaties
ontstaan. Dit is dan geen opvoeden meer. De ouder wordt dan afhankelijk van of het
kind doet wat hem opgedragen wordt; er moet gerespecteerd worden dat ouder en
kind een andere rol/status hebben.
3. Invloed op de wil; opvoeden is nodig in de hoeken van het menselijk gedrag waarin de
opvoedeling vanuit zichzelf niet geneigd is om dit gedrag te vertonen.
Het gaat hier over beoogd gedrag, we willen dat het kind bepaald gedrag gaat
vertonen.
Opvoeders willen dat dit gedrag duurzaam wordt; dus langere tijd vertoond blijft
worden, uiteindelijk zonder herhaling.
Regels bijbrengen (normen/waarden); op het moment dat iemand die waarden
eigen heeft gemaakt, wordt het gedrag vaak vanzelf vertoond, en is het duurzaam
geworden.
Wat is opvoeding?
Opvoeding is een proces wat op den duur de eindstreep haalt. Aan het einde van de opvoeding is
iemand volwassen. Maar wat is dan volwassen?
- In het proces, geven ouders hun status aan het kind. Dus het kind wordt de volwassene.
- Waarom verdient het kind die status? -> zelfverantwoordelijke zelfbepaling. Als je op je
eigen verantwoordelijkheid zelf kunt bepalen wat je moet doen.
- De volwassene moet aan het begin duidelijk maken waarom deze de status verdient, om
opvoedingsautoriteit te claimen. Dat idee wordt overgebracht op het kind, zodat het kind op
het einde wordt hoe de volwassene was.
Antinomie; verhouding tussen twee polen. De spanning moet blijven, beide polen
moeten in balans blijven. Beide polen (vrijheid en binding) moeten erkend worden
wil er van een opvoedingsverhouding, een pedagogische relatie, sprake zijn.
Voorbeeld; een kind zelfstandig maken; in het begin van het leven vasthouden om
het kind later in het leven weer los te laten.
Mensen worden vier keer opgevoed; door hun ouders, door hun partner, door hun kinderen, en
steeds door henzelf -> je kunt alleen anderen opvoeden als je voortdurend een opvoedende relatie
met jezelf hebt. De opvoeding gebeurt in de interne strijd.
Hoorcollege 2 – 14/09/2023
Hoe voed je op?
Technisch-rationele manier van naar opvoeding kijken (nu) vs. relationele benadering (college 10)
Opvoedmiddelen; datgene wat je als ouders tot beschikking hebt om je kinderen dat gedrag te laten
vertonen waar je je in de opvoeding op richt.
Hoe we opvoeding definiëren hangt samen met ons mensbeeld; heeft de mens een eigen wil of is
deze volgzaam?
Centrale vraag; kunnen we wel opvoeden? En moeten we wel opvoeden? Verschillende visies;
