Ethiek de basis
Hoofdstuk 1, 2, 3, 4, 5, 6 en 8
(Performis, 2022)
Emma van ‘t Ende. Bron: Wieger van Dalen (2021). Ethiek de basis.
Hogeschool Windesheim, HBO Social Work.
,Inhoudsopgave
Inhoudsopgave 1
Leeswijzer 3
Hoofdstuk 1 - Moraal begint bij je mening 4
§1.1 Je mening komt vanzelf 4
Wat is dat? Een moreel oordeel? 4
Wat doe je als je oordeelt? 4
Waaruit bestaat een oordeel? 5
de
§1.2 Hoe werkt dat als je samenwerkt? 5
Morele oordelen verleiden tot een gesprek 5
Een moreel gesprek leidt tot een moraal 5
Het gesprek over moraal noemen we vertoog 6
En
§1.3 Morele competenties 6
Morele intuïtie parkeren 6
Redelijke argumenten vinden 6
§1.4 Ethiek en professioneel functioneren 6
Hoofdstuk 2 - Ethiek levert nieuwe argumenten 7
§2.1 Wat zijn morele argumenten?
§2.2 Normen, waarden en deugden.
't 7
8
n
Normen: wat moet je doen? 8
Waarden: wat moet je waarmaken? 8
va
Deugden: wie wil je zijn? 8
§2.3 Ethiek: hoe weeg je argumenten? 9
Belangen als interne theorie 9
§2.4 Moreel argumenteren betekent gevoelig denken. 10
a
Hetzelfde woord in de drie theorieën 10
Hoofdstuk 3 - Verantwoordelijkheid: ethiek voor jezelf 11
m
§3.1 Samenwerken: zo werkt dat 11
Twee soorten verplichtingen 11
Drie vormen van rekenschap afleggen 11
Em
Drie soorten verantwoordelijkheid 11
§3.2 Verantwoordelijkheid in actie 12
Verantwoordelijk zijn en verantwoordelijk voelen 12
§3.3 Verzachtende en verontschuldigende omstandigheden 13
Hoofdstuk 4 - Rechtvaardigheid: ethiek voor het samenleven 13
§4.1 Waarom hebben we rechten? 13
Verhouding tussen moraal en recht 13
§4.2 Rechten vergelijken 14
Algemene en specifieke regels 14
Morele rechten en wettelijke plichten 14
1
, Algemeen erkende en ideële morele rechten 14
Als rechten botsen 14
§4.3 Rechtvaardigheid is het erkennen van gelijkheid 15
Wie moet je gelijk behandelen? 15
Wat is een eerlijke verdeling? 15
Het gelijkheidsprincipe van verdeling 16
Het ongelijkheidsprincipe van verdeling 16
Wie mag meebeslissen? 16
Verschillende aspecten van rechtvaardigheid 17
de
Hoofdstuk 5 - Zelfbeschikking en autonomie: ethiek voor de ander 17
§5.1 Vrijheid: dat mag je zelf weten 17
Grenzen aan vrijheid 17
Verschillende soorten vrijheid 17
En
§5.2 Zelfbeschikking 18
Grenzen aan zelfbeschikking 19
§5.3 Autonomie: dat moet je zelf weten 19
Grenzen aan autonomie 20
Vrijheid en verantwoordelijkheid
't
Hoofdstuk 6 - Integriteit: ethiek voor de professional
§6.1 Moraal en integriteit
21
21
21
n
§6.2 Integriteit is een deugd 22
va
Identificatie van morele verplichtingen 22
Balanceren tussen morele verplichtingen 22
Beschermen van de eigen moraal 22
§6.3 De moraal van je vak 23
Hoofdstuk 8 - Systematische morele beoordeling van een situatie 24
a
§8.1 Formuleren van een morele vraag 24
m
§8.2 Gevoelig denken 25
§8.3 Stappenplan voor moreel oordelen 26
Literatuurlijst 27
Em
Bijlage 28
Toelichting op het stappenplan voor morele oordelen 28
2
Hoofdstuk 1, 2, 3, 4, 5, 6 en 8
(Performis, 2022)
Emma van ‘t Ende. Bron: Wieger van Dalen (2021). Ethiek de basis.
Hogeschool Windesheim, HBO Social Work.
,Inhoudsopgave
Inhoudsopgave 1
Leeswijzer 3
Hoofdstuk 1 - Moraal begint bij je mening 4
§1.1 Je mening komt vanzelf 4
Wat is dat? Een moreel oordeel? 4
Wat doe je als je oordeelt? 4
Waaruit bestaat een oordeel? 5
de
§1.2 Hoe werkt dat als je samenwerkt? 5
Morele oordelen verleiden tot een gesprek 5
Een moreel gesprek leidt tot een moraal 5
Het gesprek over moraal noemen we vertoog 6
En
§1.3 Morele competenties 6
Morele intuïtie parkeren 6
Redelijke argumenten vinden 6
§1.4 Ethiek en professioneel functioneren 6
Hoofdstuk 2 - Ethiek levert nieuwe argumenten 7
§2.1 Wat zijn morele argumenten?
§2.2 Normen, waarden en deugden.
't 7
8
n
Normen: wat moet je doen? 8
Waarden: wat moet je waarmaken? 8
va
Deugden: wie wil je zijn? 8
§2.3 Ethiek: hoe weeg je argumenten? 9
Belangen als interne theorie 9
§2.4 Moreel argumenteren betekent gevoelig denken. 10
a
Hetzelfde woord in de drie theorieën 10
Hoofdstuk 3 - Verantwoordelijkheid: ethiek voor jezelf 11
m
§3.1 Samenwerken: zo werkt dat 11
Twee soorten verplichtingen 11
Drie vormen van rekenschap afleggen 11
Em
Drie soorten verantwoordelijkheid 11
§3.2 Verantwoordelijkheid in actie 12
Verantwoordelijk zijn en verantwoordelijk voelen 12
§3.3 Verzachtende en verontschuldigende omstandigheden 13
Hoofdstuk 4 - Rechtvaardigheid: ethiek voor het samenleven 13
§4.1 Waarom hebben we rechten? 13
Verhouding tussen moraal en recht 13
§4.2 Rechten vergelijken 14
Algemene en specifieke regels 14
Morele rechten en wettelijke plichten 14
1
, Algemeen erkende en ideële morele rechten 14
Als rechten botsen 14
§4.3 Rechtvaardigheid is het erkennen van gelijkheid 15
Wie moet je gelijk behandelen? 15
Wat is een eerlijke verdeling? 15
Het gelijkheidsprincipe van verdeling 16
Het ongelijkheidsprincipe van verdeling 16
Wie mag meebeslissen? 16
Verschillende aspecten van rechtvaardigheid 17
de
Hoofdstuk 5 - Zelfbeschikking en autonomie: ethiek voor de ander 17
§5.1 Vrijheid: dat mag je zelf weten 17
Grenzen aan vrijheid 17
Verschillende soorten vrijheid 17
En
§5.2 Zelfbeschikking 18
Grenzen aan zelfbeschikking 19
§5.3 Autonomie: dat moet je zelf weten 19
Grenzen aan autonomie 20
Vrijheid en verantwoordelijkheid
't
Hoofdstuk 6 - Integriteit: ethiek voor de professional
§6.1 Moraal en integriteit
21
21
21
n
§6.2 Integriteit is een deugd 22
va
Identificatie van morele verplichtingen 22
Balanceren tussen morele verplichtingen 22
Beschermen van de eigen moraal 22
§6.3 De moraal van je vak 23
Hoofdstuk 8 - Systematische morele beoordeling van een situatie 24
a
§8.1 Formuleren van een morele vraag 24
m
§8.2 Gevoelig denken 25
§8.3 Stappenplan voor moreel oordelen 26
Literatuurlijst 27
Em
Bijlage 28
Toelichting op het stappenplan voor morele oordelen 28
2
