Samenvatting 10 Virussen

Hoofdstuk 10 : Virussen

10.1 Virusstructuur
10.1.1 Algemene kenmerken van virussen

 Kunnen zichzelf niet vermenigvuldigen  vermenigvuldigd door besmette
organisme
 Virus buiten levende cel geen vorm van metabolisme  levenloos
 Obligaat intracellulaire parasieten
 Virale genoom  zeer klein + codeert slecht voor enkele primaire eiwitten
(niet in gastheer)
 Ofwel DNA ofwel RNA genoom  kan zowel ss als ds  basis virusclassificatie
 Geclassificeerd op basis van : gastheer  vb. dieren-, bacteriële-, planten-,
fungivirussen

10.1.2 Structuur van een virion

 Zeer grote variatie in grootte,
vorm en chemische
samenstelling
 Nucleïnezuur altijd omgeven
door capside  geheel =
nucleocapside
 Capside = gerangschikt
afzonderlijke eiwitten
 Virus rond nucleocapside
lipiden mantel ( van gastheercel)  enveloppe virus
 Geen enveloppe  naakte virussen

10.1.3 Virussymmetrie
10.1.3.1 Helicoïdale virussen

 lange staafjes  al of niet flexibel
 Capside = holle cilinder  omgeeft helicodaal het nucleïnezuur
 Vb. TMV = tabaksmozaikvirus  plantenvirus: structuur door X-
straaldiffractie bestudeerd
 Staafvormig nucleocapside  2100 capsomeren : straalsgewijs
gerangschikt + vormen holle cilinder
 Capsomeer = polypeptide (158 AZ)
 RNA volgens helix ingebed tegen wand holle cilinder tussen
capsomeren  structuur ontstaat met centrale rotatieas




1

, 10.1.3.2 Icosahedrale symmetrie
 opgerold nucleinezuur gevat in capisde, opgebouwd
volgens regelmatige veelhoek
 X-straaldiffractie  capsomeren gerangschikt volgens
symmetriewetten  icosaeder
 20 regelmatige driehoeken als vlakken  30 ribben 12
hoekpunten  ieder hoekpunt 5 ribben



 Hoekpunt : viruscapside bevat capsomeer (pentameer)  5 structuureenheden
 altijd 12 pentameren
 Andere capsomeren (hexameren) : 6 structuureenheden  sluiten aan elkaar
 Bevinden zich op vlakken en ribben van driehoeken die icosaeder vormen
 Capsomeren schikken op driehoek  ribben vol plaatsen dan rest vlak vullen
 per ribbe 3 capsom. totaal 42 capsomeren voor icosaeder,30 hexameren,12
pentameren
 formule totaal aantal capsomeren C = 10*(n-1)2 +2  n = aantal capsomeren
per ribbe
 reovirussen : 92 capsomern  n=4, herpesvirussen: 162  n = 5
 sommige virussen onder elekronenmicroscoop waargenomen dat formule niet
klopt
10.1.3.3 Complexe virussen
 versch. onderdelen met versch. structuur en symmetrie
 Sommige bacteriofagen  staart complexe
structuur  + 20 eiwitten + kop nog meer
 bekomen van infecteues virion:
o Staart ineengezet
o Afgewerkte staart vastgemaakt aan DNA-
bevattende kop
o Tentakels (uit ander eiwit opgebouwd)
erop geplaatst
10.1.4Enveloppe
 = extra omhulsel rond capside  afkomstig van
gastheercel
 Bestaat uit dubbele fosfolipiden laag : daarin
(virale) eiwitten
 Spikes = eiwitten van virale oorsprong
o Vaak sleutel op receptor van volgende
doelwit cel
o Lokken vaak antistofvorming uit +
immunologisch belangrijk
o Basis ontwikkeling vaccins
o Meest beruchte : griepvirus  kleine
mutaties in spikes zorgen voor weerkerende griepepidemieën
10.1.5Virale enzymen
 = eigen enzymen in capside
 Bekendste voorbeeld : reverse transcriptase

2