Cel en weefselbiologie samenvatting

SV CEL- EN WEEFSELBIOLOGIE: 1e bachelor
farmaceutische wetenschappen 2022-2023




Britt Leo

,INLEIDING


• Leven? → Geen universele definitie
• NASA: “Life is a self sustaining chemical system capable of
Darwinian evolution (‘descent with modification’)
= aanpassing aan de omgeving (→ verschil in uiterlijk)
• Kenmerken levende cellen:
- sterke organisatie
- homeostase (= evenwicht met omgeving, balans, buffercapaciteit!)
- groei en ontwikkeling
→ opname v energie & materie uit de omgeving & transofrmatie
daarvan (bv. fotosynthese)
- reproductie
- respons tov stimule (intern/extern, bv. bij hitte)
- adaptie aan de omgeving

Organismen < cel (=basiseenheid)




1 ONTSTAAN VAN EUKARYOTE CELLEN



• Prokaryoten (= voor er een kern is ontstaan) ontstonden eerst
→ microfossielen, lijkend op bacteriën (3,4-3,5 miljard jaar oud)
→ 2 domeinen: Archaea (extreme milieus) en Bacteria


• Eukaryoten (= hebben een echte kern)


• Eerst gevormden: foto-autotroof (= voeden zichzelf mbv
lichtcapaciteit = fotosynthese!)

,• Bij planten: oxygene fotosynthese (= ontstaan van zuurstof)


• Kenmerken Eukarya/eukaryoten:
- cytomembranen (→ veel groter volume)
incl kernenvelop of kernmembraan (meest typische kenmerk)
- cytoskelet met motorische systemen
- complexe organisatie vh genoom + ruimtelijke scheiding translatie
en transcriptie
- ontstaan van mitochondria, peroxisomen (microbodies)
(= celorganel), plastiden
→ interiorisatie van respiratie en energieproductie


➢ Resultaat van endosymbiose tussen aërobe (fotosynthetische)
prokaryoten en een anaërobe voorloper van de eukaryote cel
(= samenleven vanbinnen in de cel = product van het uitwisselen
van allerlei stoffen (o.a. eiwitten) tussen mitochondria en cel)
➢ Hebben eigen genoom (= maken zelf eiwitten aan)



Prokaryoten (bv. plant) Eukaryoten
Uitsluitend eencellig Eencellig/meercellig
Celmembraan & celwand celmembraan
Geen kern Kern
Circulair chromosoom in cytosol Chromosomen in kern
Niet gecompartimenteerd organellen
Deling door doorsnoering Deling door mitose of meiose

, 2 CHEMISCHE BOUWSTENEN VAN CELLEN


➢ Eiwitten (proteïnen)
➢ Nucleïnezuren Polymeren (< monomeren)
➢ Polysachariden
➢ Vetten (lipiden)

70% van de cel = water
24% van de cel = macromoleculen
6% = rest (DNA, RNA, eiwitten…)

Eiwitten (proteïnen):
- korte ketens = peptiden
- lange ketens = polypeptiden

➢ Slechts 20 verschillende aminozuren worden gebruikt in
eiwitsynthese!
→ centraal C-atoom met:
- amino (NH2) groep = N-terminale
- carboxyl (COOH-) groep = C-terminale
- waterstof (H) atoom
- variabale groep (R-)

(Strcuturen kunnen herkennen!)