Toepassingsvoorwaarden
socialezekerheidsrecht
Hoofdstuk 1: Begrip “sociale zekerheid”
Nadelen opsomming sociale risico’s
1. Onvoldoende ruimte voor nieuwe (maatschappelijke) ontwikkelingen of sociale problemen binnen de
sociale zekerheid
2. Sociale risico’s kunnen een andere invulling krijgen, rekening houdend met nieuwe maatschappelijke
evoluties
3. Het laat niet toe om de nationaalrechtelijke eigenheid van landen mee te nemen
Werkdefinitie sociale zekerheid
Het geheel van regelingen die vorm geven aan de solidariteit met personen die geconfronteerd worden met
(de dreiging van) een gebrek aan inkomen uit arbeid of met bijzondere kosten naar aanleiding van het zich
voordoen van een sociaal risico.
Niet verengen tot louter compensatie in geld
1. Preventie
2. Herstel
3. Compensatie
Solidariteit
1. Verticale solidariteit
2. Horizontale solidariteit
Geen onderdeel van socialezekerheidsbegrip;
- Individuele particuliere verzekeringen
o Te zwak
o Kanselement aanwezig
- Liefdadigheid
o Enkel uiting aan solidariteitsidee
o Enkel niet als niet in publiekrechtelijke regeling is ingebed
1
,Solidariteitstechnieken
Doorslaggevende elementen: mate van solidariteit EN publiekrechtelijk karakter van de regeling
1. Sociale verzekering
a. Opmerkingen
i. Niet elke publiekrechtelijke en verplichte risicoverzekering is ook een sociale
verzekering (vb; verplichte aansprakelijkheid motorvoertuigen)
ii. Vraag die zich opdringt in welke mate moeten niet-verplichte regelingen die
aansluiten bij en voortbouwen op verplichte sociale verzekeringen ook als sociale
verzekering aangemerkt worden?
iii. Vele sociale verzekeringen zijn ontstaan als onderlinge verzekeringen waarbij een
beroepsgroep zich tracht te verzekeren tegen het zich voordoen van een sociaal
risico, in welke mate zulke regelingen als een sociale verzekering kwalificeren en
bijgevolg meenemen in het begrip SZ?
2. Sociale bijstand
a. Algemene (iedereen)
b. Categorale (specifieke categorieën)
Sociale Sociale
Verzekering Bijstand
Achterliggende afweging risico Geen middelentoets Behoeftigheid/middelentoets
Financiering Bijdragen Budget (lokaal/centraal)
Aanspraak Subjectief recht Discretionaire bevoegdheid
Opdeling socialezekerheidsprestaties naar inhoud
1. Prestaties in natura
2. Prestaties in geld (uitkeringen)
a. Inkomensvervangende uitkeringen
b. Inkomensaanvullende/kostendekkende uitkeringen
2
, Bismarck en Beveridge
Bismarckiaanse stelsels Beveridgiaanse stelsels
Personeel toepassingsgebied Ooorspronkelijk WN (nu eerder Ingezetenen
beroepsactieve bevolking)
Uitkering Inkomensgerelateerd Forfaitair (basisbescherming)
(levensstandaard)
Administratie Sociale partners (al dan niet met Overheid
overheid)
Financiering Socialezekerheidsbijdragen Belastingen
Geen bevoegdheidsoverschrijding met federale aangelegenheden door
gemeenschappen
1. Waaneer zij maatregelen neemt over de bijstand tot personen (zij kent op basis van haar
bevoegdheden aan een aantal personen een bijzondere bijstand toe, onderscheiden van deze
georganiseerd op federaal niveau)
2. Wanneer zij daarbij ook NIET raakt aan de federale overheid
Hoofdstuk 2: Bronnen van het socialezekerheidsrecht
Toetsing Grondwettelijk Hof standstill-beginsel
1. Onderzoekt of er sprake is van een aanzienlijke achteruitgang
a. NEE dan art. 23 Gw niet geschonden
b. JA Stap 2
2. Nagaan of er noodzakelijke en gepaste motieven zijn die deze achteruitgang kunnen rechtvaardigen
a. NEE dan art. 23 Gw geschonden
Hoofdstuk 3: Personeel toepassingsgebied van het socialezekerheidsrecht
Solidariteitskring
1. Personeel toepassingsgebied van de bijdragekant
2. Personeel toepassingsgebied van de prestatiekant
Werknemersstelsel
1. Ratione loci: een dubbele band met Belgisch grondgebied vereist
a. Plaats van arbeid in BE
b. Vestigingsplaats WG in BE
2. Het bestaan van de essentiële elementen van de arbeidsovereenkomst (loon, gezag en arbeid)
Zelfstandigenstelsel
1. Sociologisch criterium
2. Fiscaal criterium
3
socialezekerheidsrecht
Hoofdstuk 1: Begrip “sociale zekerheid”
Nadelen opsomming sociale risico’s
1. Onvoldoende ruimte voor nieuwe (maatschappelijke) ontwikkelingen of sociale problemen binnen de
sociale zekerheid
2. Sociale risico’s kunnen een andere invulling krijgen, rekening houdend met nieuwe maatschappelijke
evoluties
3. Het laat niet toe om de nationaalrechtelijke eigenheid van landen mee te nemen
Werkdefinitie sociale zekerheid
Het geheel van regelingen die vorm geven aan de solidariteit met personen die geconfronteerd worden met
(de dreiging van) een gebrek aan inkomen uit arbeid of met bijzondere kosten naar aanleiding van het zich
voordoen van een sociaal risico.
Niet verengen tot louter compensatie in geld
1. Preventie
2. Herstel
3. Compensatie
Solidariteit
1. Verticale solidariteit
2. Horizontale solidariteit
Geen onderdeel van socialezekerheidsbegrip;
- Individuele particuliere verzekeringen
o Te zwak
o Kanselement aanwezig
- Liefdadigheid
o Enkel uiting aan solidariteitsidee
o Enkel niet als niet in publiekrechtelijke regeling is ingebed
1
,Solidariteitstechnieken
Doorslaggevende elementen: mate van solidariteit EN publiekrechtelijk karakter van de regeling
1. Sociale verzekering
a. Opmerkingen
i. Niet elke publiekrechtelijke en verplichte risicoverzekering is ook een sociale
verzekering (vb; verplichte aansprakelijkheid motorvoertuigen)
ii. Vraag die zich opdringt in welke mate moeten niet-verplichte regelingen die
aansluiten bij en voortbouwen op verplichte sociale verzekeringen ook als sociale
verzekering aangemerkt worden?
iii. Vele sociale verzekeringen zijn ontstaan als onderlinge verzekeringen waarbij een
beroepsgroep zich tracht te verzekeren tegen het zich voordoen van een sociaal
risico, in welke mate zulke regelingen als een sociale verzekering kwalificeren en
bijgevolg meenemen in het begrip SZ?
2. Sociale bijstand
a. Algemene (iedereen)
b. Categorale (specifieke categorieën)
Sociale Sociale
Verzekering Bijstand
Achterliggende afweging risico Geen middelentoets Behoeftigheid/middelentoets
Financiering Bijdragen Budget (lokaal/centraal)
Aanspraak Subjectief recht Discretionaire bevoegdheid
Opdeling socialezekerheidsprestaties naar inhoud
1. Prestaties in natura
2. Prestaties in geld (uitkeringen)
a. Inkomensvervangende uitkeringen
b. Inkomensaanvullende/kostendekkende uitkeringen
2
, Bismarck en Beveridge
Bismarckiaanse stelsels Beveridgiaanse stelsels
Personeel toepassingsgebied Ooorspronkelijk WN (nu eerder Ingezetenen
beroepsactieve bevolking)
Uitkering Inkomensgerelateerd Forfaitair (basisbescherming)
(levensstandaard)
Administratie Sociale partners (al dan niet met Overheid
overheid)
Financiering Socialezekerheidsbijdragen Belastingen
Geen bevoegdheidsoverschrijding met federale aangelegenheden door
gemeenschappen
1. Waaneer zij maatregelen neemt over de bijstand tot personen (zij kent op basis van haar
bevoegdheden aan een aantal personen een bijzondere bijstand toe, onderscheiden van deze
georganiseerd op federaal niveau)
2. Wanneer zij daarbij ook NIET raakt aan de federale overheid
Hoofdstuk 2: Bronnen van het socialezekerheidsrecht
Toetsing Grondwettelijk Hof standstill-beginsel
1. Onderzoekt of er sprake is van een aanzienlijke achteruitgang
a. NEE dan art. 23 Gw niet geschonden
b. JA Stap 2
2. Nagaan of er noodzakelijke en gepaste motieven zijn die deze achteruitgang kunnen rechtvaardigen
a. NEE dan art. 23 Gw geschonden
Hoofdstuk 3: Personeel toepassingsgebied van het socialezekerheidsrecht
Solidariteitskring
1. Personeel toepassingsgebied van de bijdragekant
2. Personeel toepassingsgebied van de prestatiekant
Werknemersstelsel
1. Ratione loci: een dubbele band met Belgisch grondgebied vereist
a. Plaats van arbeid in BE
b. Vestigingsplaats WG in BE
2. Het bestaan van de essentiële elementen van de arbeidsovereenkomst (loon, gezag en arbeid)
Zelfstandigenstelsel
1. Sociologisch criterium
2. Fiscaal criterium
3
