NA samenvatting H14
Natuurwetten en modellen
Paragraaf 1; Schaalwetten en evenredigheden
Schaalwet; welke macht een grootheid afhangt van een lengteschaal
Soms gebruik van substitutie van formules om achter het verband te komen
Grootheid hangt niet af van een afmeting; T ~ R 0
Verbanden;
1. Recht evenredig verband
Als de ene grootheid 2x zo groot wordt, andere ook
A is evenredig met B; grafiek is een rechte lijn door de oorsprong A ~ B
U
- Bv; I = I ~ U als de weerstand constant is
R
2. Omgekeerd evenredig verband
Ene grootheid 2x zo groot, andere 2x zo klein
Grafiek is een dalende curve; hyperbool A ~ B-1
U
- Bv; I = I ~ R-1 als de spanning constant houdt
R
3. Kwadratenwet
Verband waarbij een grootheid kleiner wordt op grotere afstand, evenredig met r -2
Grafiek; dalende curve die sneller daalt dan omgekeerd evenredig verband
m× M
- Bv gravitatiekracht; Fg = G x r 2x zo groot, F 4x zo klein
r2
Eenhedenbeschouwing; eenheid van het linkerdeel moet gelijk zijn aan de eenheid van het
rechterdeel […]
Paragraaf 2; Verbanden met wiskunde
Vergelijking; het verband tussen twee grootheden
Oplossen van de vergelijking; zoeken naar de waarde waarbij voldaan is in de vergelijking
Omschrijven van de formule
Coördinatentransformatie; als je een verband van een grafiek wilt controleren (bijvoorbeeld A ~ B2)
maak je een tabel (uitrekenen B2)
Uitzetten van punten; levert rechte lijn door de oorsprong dan klopt het kwadratische
verband
De snelheid in een (x,t)-diagram is te bepalen door een raaklijn op dat moment te tekenen
Met sinus en cosinusfuncties differentiëren kun je snelheid berekenen
Paragraaf 3; Behoudswetten
Behouden grootheid; grootheden die niet veranderen
Behoudswetten; wetten die zorgen dat bepaalde grootheden behouden zijn binnen een
reactievergelijking
Wet van behoud van lading; lading kan niet zomaar verdwijnen of vanuit het niets ontstaan
Wet van behoud van massa; voor en na de reactie moet de totale massa gelijk zijn
Natuurwetten en modellen
Paragraaf 1; Schaalwetten en evenredigheden
Schaalwet; welke macht een grootheid afhangt van een lengteschaal
Soms gebruik van substitutie van formules om achter het verband te komen
Grootheid hangt niet af van een afmeting; T ~ R 0
Verbanden;
1. Recht evenredig verband
Als de ene grootheid 2x zo groot wordt, andere ook
A is evenredig met B; grafiek is een rechte lijn door de oorsprong A ~ B
U
- Bv; I = I ~ U als de weerstand constant is
R
2. Omgekeerd evenredig verband
Ene grootheid 2x zo groot, andere 2x zo klein
Grafiek is een dalende curve; hyperbool A ~ B-1
U
- Bv; I = I ~ R-1 als de spanning constant houdt
R
3. Kwadratenwet
Verband waarbij een grootheid kleiner wordt op grotere afstand, evenredig met r -2
Grafiek; dalende curve die sneller daalt dan omgekeerd evenredig verband
m× M
- Bv gravitatiekracht; Fg = G x r 2x zo groot, F 4x zo klein
r2
Eenhedenbeschouwing; eenheid van het linkerdeel moet gelijk zijn aan de eenheid van het
rechterdeel […]
Paragraaf 2; Verbanden met wiskunde
Vergelijking; het verband tussen twee grootheden
Oplossen van de vergelijking; zoeken naar de waarde waarbij voldaan is in de vergelijking
Omschrijven van de formule
Coördinatentransformatie; als je een verband van een grafiek wilt controleren (bijvoorbeeld A ~ B2)
maak je een tabel (uitrekenen B2)
Uitzetten van punten; levert rechte lijn door de oorsprong dan klopt het kwadratische
verband
De snelheid in een (x,t)-diagram is te bepalen door een raaklijn op dat moment te tekenen
Met sinus en cosinusfuncties differentiëren kun je snelheid berekenen
Paragraaf 3; Behoudswetten
Behouden grootheid; grootheden die niet veranderen
Behoudswetten; wetten die zorgen dat bepaalde grootheden behouden zijn binnen een
reactievergelijking
Wet van behoud van lading; lading kan niet zomaar verdwijnen of vanuit het niets ontstaan
Wet van behoud van massa; voor en na de reactie moet de totale massa gelijk zijn
