Samenvatting Beleidsdynamiek en Issue management

Samenvatting beleidsdynamiek en issuemanagement

College 1 inleiding

Aanpak van maatschappelijke vraagstukken

 Het zijn maatschappelijke vraagstukken omdat de menselijke
factor er in zit
 Vindt plaats door:
 Politiek
o Gezaghebbende toebedeling van waarden voor de
samenleving als geheel in de context van schaarste.
o Discussie van waarden
 Beleid
o Verzameling van doelen en middelen in een
bepaalde volgorde.
o Stolling van de afweging van waarden
 Sturing
o Doelgerichte beïnvloeding in een bepaalde context

Beleid ontstaan na problemen

 Het moet de oplossing zijn voor de problemen

Kenmerken overheidsbeleid

 Beschrijft hoe een overheid met een maatschappelijk probleem omgaat.
 Vaak (in meer of mindere mate) sectoraal.
 Met een vorm van politieke bekrachtiging (“primaat”).
 Fungeert als agenda voor de uitvoering. Fungeert als toetsingskader om iets (niet) te doen of
toe te staan.
 Geïnstitutionaliseerd in directies, nota’s, regels en uitvoeringsorganisaties

Klassieke lineaire beleidsbenadering

 Inhoudelijke kernbegrippen
o Probleem en oplossing
 Beleid start met een maatschappelijk probleem
o Agendavorming
 Komt op politieke agenda en stoot door naar bestuurlijke agenda
 Ambtenaren krijgen opdracht oplossing te maken die ze er goedkeuring voorleggen aan
politiek en bestuur
 Bekrachtigd beleid wordt uitgevoerd door uitvoerders
 Beleid is enerzijds de analyse van een vraagstuk en vervolgens een omschrijving van de
gekozen oplossing en onderbouwing waarom het het probleem oplost (beleidstheorie)

Kernvragen bij beleid

 Weten we wat ‘het probleem’ is
o Consensus over waarden
 Weten we wat het probleem veroorzaakt?

,Problemen en structurering (Rob Hoppe)

 Rob Hoppe: eerst structuren (puzzling), grip krijgen op het probleem. Beleidstheorie
opstellen, wat is in bepaalde context de oorzaak van een probleem, welke doelen of
middelen? Ofwel methodische aanpak.
 Beleidsanalyse is het structureren van problemen
o Afbakenen zodat het probleem behapbaar wordt
o Analyse van causale en finale relaties
o Doel- en middelbepaling
o Rationele, methodische activiteit
 Probleemstructurering is in meer of mindere mate mogelijk, want problemen zijn er in alle
soorten en mate

Beleidsproblemen

 Probleem is de discrepantie tussen maatstaf (een beginsel, norm of doel) en voorstelling van
bestaande/te verwachten situatie.
 Verschil tussen hoe je zou willen dat een situatie is, en hoe je de huidige situatie ervaart.
 Feiten = wat is het probleem? Wat zijn oorzaken van het probleem?
 Normen = hoe zouden we willen dat situatie is? wat moeten we doen?
 Zijn beide afhankelijk van positie en achtergrond van persoon

Probleemstructurering




Kans op verkeerde problemen neemt toe

 Als we inzien dat probleemdefiniëring verloopt via een proces van strijd en onderhandeling,
in een context van bounded rationality,
 Dan kan het zijn dat het probleem ‘verkeerd’ wordt gedefinieerd
 En dat de uitkomst zich niet meer verhoudt tot het onderliggende (ervaren) probleem.
 Oplossingen kunnen leiden tot nieuwe problemen
 Beleid zit niet altijd goed door dynamische wereld en onverwachte neveneffecten.
o Bindende krachten, zoals kerk, zijn verdwenen
o Vloeibare samenleving leidt tot improvisatie
 Nieuwe weg is nog niet uitgestippeld
 Volgens Beck leven we in een ‘Risk society’

, o Moderniteit bijt zichzelf in haar staart
 De-localization: oorzaak en gevolg liggen ver uiteen
 Incalculableness: echte risico zit minder in 1 oorzaak-gevolg relatie maar in een samenloop
van omstandigheden
 Non-compensability: gevolgen zijn nauwelijks herstelbaar  Maakt dat oplossingen voor het
ene probleem elders weer problemen verergeren.

We leven in een netwerksamenleving

 Netwerken vormen de context van problemen
 Zijn gelijktijdig vervlochten en gefragmenteerd
 Pluralisering: toenemende waardenpluriformiteit
 Micromobilisatie: snel veranderende opinies
 Zorgt ervoor dat problemen onderling vervlochten raken.

VUCA




VUCA

 De wereld is VUCA geworden
o Volatiel
 Instabiel
o Onzeker
o Complex
o Ambigu
 Dubbelzinnig
 Heeft gevolgen voor het maken van beleid
 Steeds meer ongetemde problemen

Problemen of issue

 Oplossing van het ene probleem vormt zelf nieuw probleem.
 Problemen veranderen terwijl je ermee bezig bent.
 Controverse over problemen en oplossingen groeit.
 Van (‘getemde’) problemen naar (‘ontembare’) issues.
 Bestaand beleid niet zelden hindernis voor oplossing
 Improvisatiesamenleving gaat ervan uit dat problemen zich ontwikkelen, terwijl
beleidsmakers ermee aan de slag zijn.

, Beleidsbenadering

 Het probleem zoals voorgestructureerd
 De oplossing zoals bedacht en bekrachtigd
 NPM: op een zo efficiënt mogelijke wijze gestelde beleidsdoelen realiseren
 Uitkomsten vloeien logisch voort uit beleid

Issuebenadering

 Pogingen om met (de dynamiek van) issues om te gaan.
 Colleges van Teisman over het “hoe” van issuemanagement.
 Beleid als referentiepunt en als sta-in-de-weg.
 Beleid als consolidatie van pogingen van issuemanagement.
 Issuemanagement “veronderstelt” / impliceert beleidsverandering.
 Is beleid eigenlijk wel ‘veranderlijk’ en onder welke omstandigheden