LOCOMOTOR SYSTEM 2
1. spondylartropathie........................................................................................................................................................ 2
2. cervicale wervelkolom ................................................................................................................................................. 11
3. radiculopathie vs perifere pijnsyndromen ................................................................................................................... 25
4. lumbale wervelkolom pathologie: degeneratieve aandoeningen ................................................................................. 31
5. spondylolysis en spondylosthesis ................................................................................................................................ 40
6. spinale infecties........................................................................................................................................................... 44
7. fragiliteit (pathologische) fracturen van de wervelkolom............................................................................................. 50
8. spinale tumoren .......................................................................................................................................................... 55
9. spinal cord injury (sci).................................................................................................................................................. 58
10. inflammatoire ziekte van de wervelkolom: spondyloartritis ...................................................................................... 61
11. sacropelvische pathologie ......................................................................................................................................... 65
12. spine neurology synthese: zie ppt .............................................................................................................................. 71
13. tendinopathie............................................................................................................................................................ 72
14. onderste lidmaat: musculoskeletale pathologie: heup ............................................................................................... 83
15. onderste lidmaat: knie............................................................................................................................................... 92
16. onderste lidmaat: pathologie van de enkel en de voet............................................................................................. 102
17. onderste lidmaat: traumatologie ............................................................................................................................. 116
18. kinderorthopedie .................................................................................................................................................... 130
19. bovenste lidmaat: bewegingstherapie en rehabilitatie ............................................................................................ 143
20. bovenste lidmaat: traumatologie............................................................................................................................. 154
21. bot en weke delen tumoren .................................................................................................................................... 169
22. radiologie: tumoren van het bewegingsstelsel ......................................................................................................... 175
23. radiologie: spondylitis ankylosans (sa) ..................................................................................................................... 185
24. infecties van het bewegingsstelsel ........................................................................................................................... 192
25. chronische artritis.................................................................................................................................................... 197
26. chronische artritis: casussen .................................................................................................................................... 204
27. osteoporose en ziekte van paget ............................................................................................................................. 208
1
,1. SPONDYLARTROPATHIE
DEFINITIE
- = SpA
- Overkoepelend begrip
- Heterogene groep
- Articulair
o Axiaal
o Perifere artritis
o Enthesitis
o Dactylitis
- Extra-articulaire manifestaties
o Uveïtis (= ontsteking vaatvlies)
o Conjunctivitis (= rood oog)
o IBD = inflammatory bowel disease
o Cutaneous involvement
- Common pathways die zijn betrokken bij het ontwikkelen vd ziekte: HLA-B27, IL17, IL23
à inflammatie en nieuwe botvorming
- Afb: niet radiografische axiale SpA kan evoluren naar radiografische
AXIALE SPONDYLARTROPATHIE : SPONDYLITIS ANKYLOSANS
- = axSpA
- Meest voorkomende : SA
o = spondylitis ankylosans
o = Bechterew’s disease
o Progressieve ankylosering van de wervelkolom
à bamboo spine (eindstadium van SA)
2
,KLINISCH ONDERZOEK
- Prevalentie: 0,1-1%
- M > V (2:1)
- 18-40j (reumatologie gaat niet alleen over ouderen, maar vooral jonge mensen!)
- Symptomen
o Alternerende bilpijn
o Verminderde spinale mobiliteit
o Extra-articulaire manifestaties
o Inflammatoire rugpijn = IBP
§ Belangrijkste kenmerken
• Ochtendstijfheid !
• Beter bij bewegen
• Nachtelijke pijn
• Jonge pt (< 40j)
§ NSAIDS geven à rugpijn is
sws beter, niet perse teken
van SA
SCHÖBERINDEX
- Lumbale flexie testen
- Pt staat recht
à streep trekken op L4 en 10 cm boven L4
à pt naar voor laten buigen (benen strekken!)
à afstand tussen 2 strepen meten
- Normaal: > 5 cm tussen 2 strepen EXAMEN
SPINALE LATERALE FLEXIE
- Pt staat recht
à naar opzij buigen (benen strekken!)
- Normaal: > 10 cm tussen begin- en eindpositie
TRAGUS-TO-WALL DISTANCE
- Afstand tussen occiput en muur
- Regelmatig meten om ziekte op te volgen
CERVICALE ROTATIE
- Meten hoever de nek kan draaien
- Normaal: 80°
3
,INTERMALLEOLAIRE AFSTAND
- Heupmobiliteit (vooral abductie) meten
BORSTKASEXPANSIE
- Costovertebrale gewrichten zijn betrokken bij SA
à borstexpansie vermindert en ademhalingsproblemen
- Opvolgen bij pt
- Normaal: > 2,5 cm EXAMEN
BIJKOMEND ONDERZOEK
- Biochemie
o Inflammatiemerkers niet altijd aanwezig !
- HLA-B27
o 90% vd pt zijn pos
o 8% van de algemene populatie zijn pos
- Radiologie
o X-ray: vooral vergevorde SA
§ Afb wervelkolom: bamboo spine: botformaties aan de
zijkant + gewrichten zijn geankyloseerd
§ Afb heup: verschillende stadia
• Vernauwing en erosies van Sacro-iliacaal gewricht
• L: vroeger stadium; R: vergevorderd stadium
o CT
o MRI: SA in vroeger stadia detecteren
CRITERIA SA
- Klinische criteria
o Lage inflammatoire rugpijn en stijheid voor meer dan 3 maanden, die verbetert bij bewegen,
maar niet beter is bij rust
o Limitatie van beweging van de lumbale wervelkolom in sagitaal en frontaal vlak
o Limitatie van bortkasuitzetting ivm normaalwaarden van leeftijd en geslacht
- Radiologische criteria
o Sacroillitis
§ Graad ≥ 2 bilateraal
§ Of graad 3-4 unilateraal
ð Definitieve SA als het radiologisch teken geassocieerd is met minstens 1 klinisch criteria
4
,ONOMKEERBARE SCHADE
- Schade is onomkeerbaar
à zo vroeg mogelijk opsporen
à MRI gebruiken
o = gouden standaard
o Veranderingen (inflammatie à wit op MRI) in
sacro-iliacaal gewrichten zien
à reversibel met medicatie
o Nadelen
§ Zwangeren: vals pos SA door stress in SI gewricht
à goede anamnese nodig
§ Operatie in rug en daardoor pijn
à veranderingen in SI gewricht kan door operatie zijn en niet door SA
ASSESSMENT
- Vragenlijst
- Score van 0-10
- Belangrijk voor follow-up à zo therapie aanpassen
- Nodig voor terugbetaling van medicatie
- Nadeel: subjectief
ASSEMENT: ASDAS CALCULATOR
- Voordeel: houdt rekening met infllammatoire merkers (objectiever)
- Nadeel: inflammatoire merkers zijn er niet altijd in SA pt
ð Altijd zelfde vragenlijst gebruiken voor opvolging
5
, CRITERIA AXIALE SPONDYLOARTHRITIS (SPA)
- Pt met ≥ 3 maanden rugpijn en start klachten < 45 j
EN
- Sacroiliitis op beeldvorming en ≥ 1 SpA kenmerk
OF HLA-B27 en ≥ 2 andere SpA kenmerken
SPA KENMERKEN
- Inflammatoire rugpijn
- Arthritis
- Enthesitis
- Uveitis
- Dactylitis
- Crohn’s/colitis
- Goed antwoord op NSAIDs
- Familiehistorie van SpA
- HLA-B27 (niet doen in routineonderzoek!!)
- Verhoogd CRP
SACROILIITIS OP BEELDVORMING
- Actieve (acute) inflammatie op MRI suggestief voor sacroiliitis geassocieerd met SpA
=> Niet radiografische axSpA
- Definitieve radiografische sacroiliitis volgens de modified New York criteria
=> SA
ASAS-EULAR AANBEVELINGEN VOOR AXIALE SPONDYLOARTHRITIS
- NSAIDs
o Pijnvermindering
+ minder inflammatie
o Als deze falen
à bDMARDs
(biologicals)
- Beweging is heel belangrijk !
6
1. spondylartropathie........................................................................................................................................................ 2
2. cervicale wervelkolom ................................................................................................................................................. 11
3. radiculopathie vs perifere pijnsyndromen ................................................................................................................... 25
4. lumbale wervelkolom pathologie: degeneratieve aandoeningen ................................................................................. 31
5. spondylolysis en spondylosthesis ................................................................................................................................ 40
6. spinale infecties........................................................................................................................................................... 44
7. fragiliteit (pathologische) fracturen van de wervelkolom............................................................................................. 50
8. spinale tumoren .......................................................................................................................................................... 55
9. spinal cord injury (sci).................................................................................................................................................. 58
10. inflammatoire ziekte van de wervelkolom: spondyloartritis ...................................................................................... 61
11. sacropelvische pathologie ......................................................................................................................................... 65
12. spine neurology synthese: zie ppt .............................................................................................................................. 71
13. tendinopathie............................................................................................................................................................ 72
14. onderste lidmaat: musculoskeletale pathologie: heup ............................................................................................... 83
15. onderste lidmaat: knie............................................................................................................................................... 92
16. onderste lidmaat: pathologie van de enkel en de voet............................................................................................. 102
17. onderste lidmaat: traumatologie ............................................................................................................................. 116
18. kinderorthopedie .................................................................................................................................................... 130
19. bovenste lidmaat: bewegingstherapie en rehabilitatie ............................................................................................ 143
20. bovenste lidmaat: traumatologie............................................................................................................................. 154
21. bot en weke delen tumoren .................................................................................................................................... 169
22. radiologie: tumoren van het bewegingsstelsel ......................................................................................................... 175
23. radiologie: spondylitis ankylosans (sa) ..................................................................................................................... 185
24. infecties van het bewegingsstelsel ........................................................................................................................... 192
25. chronische artritis.................................................................................................................................................... 197
26. chronische artritis: casussen .................................................................................................................................... 204
27. osteoporose en ziekte van paget ............................................................................................................................. 208
1
,1. SPONDYLARTROPATHIE
DEFINITIE
- = SpA
- Overkoepelend begrip
- Heterogene groep
- Articulair
o Axiaal
o Perifere artritis
o Enthesitis
o Dactylitis
- Extra-articulaire manifestaties
o Uveïtis (= ontsteking vaatvlies)
o Conjunctivitis (= rood oog)
o IBD = inflammatory bowel disease
o Cutaneous involvement
- Common pathways die zijn betrokken bij het ontwikkelen vd ziekte: HLA-B27, IL17, IL23
à inflammatie en nieuwe botvorming
- Afb: niet radiografische axiale SpA kan evoluren naar radiografische
AXIALE SPONDYLARTROPATHIE : SPONDYLITIS ANKYLOSANS
- = axSpA
- Meest voorkomende : SA
o = spondylitis ankylosans
o = Bechterew’s disease
o Progressieve ankylosering van de wervelkolom
à bamboo spine (eindstadium van SA)
2
,KLINISCH ONDERZOEK
- Prevalentie: 0,1-1%
- M > V (2:1)
- 18-40j (reumatologie gaat niet alleen over ouderen, maar vooral jonge mensen!)
- Symptomen
o Alternerende bilpijn
o Verminderde spinale mobiliteit
o Extra-articulaire manifestaties
o Inflammatoire rugpijn = IBP
§ Belangrijkste kenmerken
• Ochtendstijfheid !
• Beter bij bewegen
• Nachtelijke pijn
• Jonge pt (< 40j)
§ NSAIDS geven à rugpijn is
sws beter, niet perse teken
van SA
SCHÖBERINDEX
- Lumbale flexie testen
- Pt staat recht
à streep trekken op L4 en 10 cm boven L4
à pt naar voor laten buigen (benen strekken!)
à afstand tussen 2 strepen meten
- Normaal: > 5 cm tussen 2 strepen EXAMEN
SPINALE LATERALE FLEXIE
- Pt staat recht
à naar opzij buigen (benen strekken!)
- Normaal: > 10 cm tussen begin- en eindpositie
TRAGUS-TO-WALL DISTANCE
- Afstand tussen occiput en muur
- Regelmatig meten om ziekte op te volgen
CERVICALE ROTATIE
- Meten hoever de nek kan draaien
- Normaal: 80°
3
,INTERMALLEOLAIRE AFSTAND
- Heupmobiliteit (vooral abductie) meten
BORSTKASEXPANSIE
- Costovertebrale gewrichten zijn betrokken bij SA
à borstexpansie vermindert en ademhalingsproblemen
- Opvolgen bij pt
- Normaal: > 2,5 cm EXAMEN
BIJKOMEND ONDERZOEK
- Biochemie
o Inflammatiemerkers niet altijd aanwezig !
- HLA-B27
o 90% vd pt zijn pos
o 8% van de algemene populatie zijn pos
- Radiologie
o X-ray: vooral vergevorde SA
§ Afb wervelkolom: bamboo spine: botformaties aan de
zijkant + gewrichten zijn geankyloseerd
§ Afb heup: verschillende stadia
• Vernauwing en erosies van Sacro-iliacaal gewricht
• L: vroeger stadium; R: vergevorderd stadium
o CT
o MRI: SA in vroeger stadia detecteren
CRITERIA SA
- Klinische criteria
o Lage inflammatoire rugpijn en stijheid voor meer dan 3 maanden, die verbetert bij bewegen,
maar niet beter is bij rust
o Limitatie van beweging van de lumbale wervelkolom in sagitaal en frontaal vlak
o Limitatie van bortkasuitzetting ivm normaalwaarden van leeftijd en geslacht
- Radiologische criteria
o Sacroillitis
§ Graad ≥ 2 bilateraal
§ Of graad 3-4 unilateraal
ð Definitieve SA als het radiologisch teken geassocieerd is met minstens 1 klinisch criteria
4
,ONOMKEERBARE SCHADE
- Schade is onomkeerbaar
à zo vroeg mogelijk opsporen
à MRI gebruiken
o = gouden standaard
o Veranderingen (inflammatie à wit op MRI) in
sacro-iliacaal gewrichten zien
à reversibel met medicatie
o Nadelen
§ Zwangeren: vals pos SA door stress in SI gewricht
à goede anamnese nodig
§ Operatie in rug en daardoor pijn
à veranderingen in SI gewricht kan door operatie zijn en niet door SA
ASSESSMENT
- Vragenlijst
- Score van 0-10
- Belangrijk voor follow-up à zo therapie aanpassen
- Nodig voor terugbetaling van medicatie
- Nadeel: subjectief
ASSEMENT: ASDAS CALCULATOR
- Voordeel: houdt rekening met infllammatoire merkers (objectiever)
- Nadeel: inflammatoire merkers zijn er niet altijd in SA pt
ð Altijd zelfde vragenlijst gebruiken voor opvolging
5
, CRITERIA AXIALE SPONDYLOARTHRITIS (SPA)
- Pt met ≥ 3 maanden rugpijn en start klachten < 45 j
EN
- Sacroiliitis op beeldvorming en ≥ 1 SpA kenmerk
OF HLA-B27 en ≥ 2 andere SpA kenmerken
SPA KENMERKEN
- Inflammatoire rugpijn
- Arthritis
- Enthesitis
- Uveitis
- Dactylitis
- Crohn’s/colitis
- Goed antwoord op NSAIDs
- Familiehistorie van SpA
- HLA-B27 (niet doen in routineonderzoek!!)
- Verhoogd CRP
SACROILIITIS OP BEELDVORMING
- Actieve (acute) inflammatie op MRI suggestief voor sacroiliitis geassocieerd met SpA
=> Niet radiografische axSpA
- Definitieve radiografische sacroiliitis volgens de modified New York criteria
=> SA
ASAS-EULAR AANBEVELINGEN VOOR AXIALE SPONDYLOARTHRITIS
- NSAIDs
o Pijnvermindering
+ minder inflammatie
o Als deze falen
à bDMARDs
(biologicals)
- Beweging is heel belangrijk !
6
