Leerpad 1: Inleiding anatomie (Gray’s p2-4)
Anatomie:
- Microscopische anatomie: histologie en cytologie
- Macroscopische anatomie: bouw van het lichaam dat we met het blote oog kunnen zien
- Topografische anatomie: regio per regio (bvb: thorax, abdomen, bovenste lidmaat…)
- Systemische anatomie: systeem per systeem (bvb: cariovasculair systeem, zenuwstelsel…)
Anatomische positie:
- Voeten bij elkaar, tenen naar voor
- Armen naast het lichaam, handpalmen naar voor
- Frankfurter doorsnede: ondergrens oogkas en bovengrens oorkanaal op 1 lijn
- Mond gesloten, ogen open, neutrale gezichtsuitdrukking
Vlakken en assen: VLAKKEN
- Coronaal/frontaal vlak verdeelt het lichaam in
anterieur en posterieur
- Sagittale vlak verdeelt het lichaam in linker- en
rechterhelft
o Midsagittale/mediane vlak gaat door het
centrum van het lichaam
o Parasagittale vlak is evenwijdig aan het
mediane vlak
- Transversale/horizontale/axiale vlak verdeelt het
lichaam in craniaal en caudaal
ASSEN
- Craniocaudale as (verticaal)
- Laterolaterale as (lateraal naar lateraal)
- Dorsoventrale as (achter-voor)
LOCATIES EN POSITIES
- Lateraal: aan zijkant (~distaal)
- Mediaal: dichtbij mediaan (~proximaal)
- Ipsilateraal: meerdere structuren aan dezelfde
kant
- Contralateraal: aan verschillende zijden
- Bilateraal: beide zijden
- Unilatereaal: 1 kant
- Anterior: vooraan (in romp: ventraal)
- Posterior: achteraan (in romp: dorsaal)
- Superior: hoger
- Inferior: lager
,Bewegingsterminologie:
- Abductie en adductie: beweging in het frontale vlak om het sagittale vlak
o Abductie: weg van het lichaam
o Adductie: naar het lichaam toe
o In schouder, pols, hand
- Flexie en extensie
o Flexie: buigen van gewrichten
o Extensie: strekken van gewrichten
o In elleboog- en kniegewricht, voorover en achterover buigen
o In de heup: ante- en retroflexie
o In enkel en pols: dorsaalflexie naar boven
plantairflexie (enkel)/palmairflexie (pols) naar beneden
- Endorotatie en exorotatie: beweginen van een ledemaat in het transversale vlak om de
longitudinale as
o Endo-: naar binnen
o Exo- : naar buiten
o In schouder, gebogen knie en heup
- Beweging van de schoudergordel
o Protractie: beweging van de scapula langs borstkas naar voren
o Retractie: beweging van de scapula langs borstkas naar achteren
o Elevatie: opwaartse beweging scapula
o Depressie: neerwaartse beweging scapula
o Laterorotatie: draaiing van angulus inferior scapulae naar buiten
o Mediorotatie: draaiing van angulus inferior scapulae naar binnen
- Beweging van de onderarm: draaiing van de radius binnen het lig annulare
o Pronatie: mediale beweging, handpalm draait naar achter (radius kruislings over
ulna)
o Supinatie: laterale beweging, handpalm terug naar voor (normale positie)
- Beweging voetzool
o Eversie: beweging naar lateraal
o Inversie: beweging naar mediaal
- Circumductie: draaiende beweging van extremiteit (verschillende spiergroepen worden 1
voor 1 aangesproken: adductoren/abductoren, flexoren/extensoren)
1
,Leerpad 2: Inleiding tot het zenuwstelsel (Gray’s p29-48)
Kennisclip 1
Inleidende begrippen
- Het neuron: met dendrieten, axonen, myeline, pre- en postsynaptisch neuron, ganglion
- De verschillende neuronale types qua vorm (unipolair, bipolair, multipolair, pseudounipolair,
anaxonisch neuron) en qua functie (afferent - motor//efferent - sensorisch//interneuron).
- Myeline rondom axonen - met knopen van Ranvier. De witte en grijze stof in hersenen en
ruggenmerg.
Anatomie neuron
Uitlopers neuron zijn dendrieten en een axon. Het axon
loopt over in synapsen. Het axon kan al dan niet omgeven
worden door myeline.
Signaal wordt altijd opgevangen door dendrieten en gaat
via neuron naar axon om bij synaps vrij te komen.
Signalen worden doorgegeven door allerlei soorten
transmitters (neurotransmitters, hormonen, NO, …). Deze
gaan informatie overdragen van het dendritische uiteinde
naar het axonale uiteinde.
Het neuron dat signaal uitzendt is het presynaptisch neuron, de ontvanger is het postsynaptisch
neuron. Plaats van contact is een opeenhoping van neuronale verbindingen. Dit is een ganglion
(=hoopjes neuronen).
2
, Opdeling neuronen op basis van vorm:
- Unipolair: 1 axon, geen echte dendrieten
- Bipolair: 1 axon, 1 dendriet
- Multipolair: 1 axon, 2 of meer dendrieten
- Pseudounipolair: uitloper is zowel axon als
dendriet
- Anaxonisch: axon is niet te onderscheiden van de
dendrieten
Opdeling op basis van functie:
- Afferente/sensorische neuronen sturen info van weefsels naar CZS
- Efferente/motorneuronen van CZS naar doelcellen
- Schakel/interneuronen vormen schakel van de keten
Voorbeeld:
Prik in je hand → hand voelt de prik → pijn via afferente pathway naar CZS thv ruggenmerg →
komen binnen aan achterzijde van merg → interneuronen/rechtstreekse verbinding met hersenen →
signaal geïntegreerd → antwoord via efferente neuronen aan ventrale zijde uitgestuurd → antwoord
naar spieren: hand wegtrekken
Myeline :
Myeline met
- vetrijk, rond axonen, isolatie, snellere impuls, vooral bij
lange banen knopen van Ranvier
- niet 1 structuur, knopen van Ranvier: signaal springt van ene
knooppunt naar andere
- myeline zorgt voor versnelde overdracht!
- Vetten in myeline geven witte uiterlijk aan neuronen, zien
we ook in hersenen en ruggenmerg
o zorgt voor witte stof (vetrijk, gemyeliniseerde
axonen)
o grijze stof is rijk aan korte axonen
3
Anatomie:
- Microscopische anatomie: histologie en cytologie
- Macroscopische anatomie: bouw van het lichaam dat we met het blote oog kunnen zien
- Topografische anatomie: regio per regio (bvb: thorax, abdomen, bovenste lidmaat…)
- Systemische anatomie: systeem per systeem (bvb: cariovasculair systeem, zenuwstelsel…)
Anatomische positie:
- Voeten bij elkaar, tenen naar voor
- Armen naast het lichaam, handpalmen naar voor
- Frankfurter doorsnede: ondergrens oogkas en bovengrens oorkanaal op 1 lijn
- Mond gesloten, ogen open, neutrale gezichtsuitdrukking
Vlakken en assen: VLAKKEN
- Coronaal/frontaal vlak verdeelt het lichaam in
anterieur en posterieur
- Sagittale vlak verdeelt het lichaam in linker- en
rechterhelft
o Midsagittale/mediane vlak gaat door het
centrum van het lichaam
o Parasagittale vlak is evenwijdig aan het
mediane vlak
- Transversale/horizontale/axiale vlak verdeelt het
lichaam in craniaal en caudaal
ASSEN
- Craniocaudale as (verticaal)
- Laterolaterale as (lateraal naar lateraal)
- Dorsoventrale as (achter-voor)
LOCATIES EN POSITIES
- Lateraal: aan zijkant (~distaal)
- Mediaal: dichtbij mediaan (~proximaal)
- Ipsilateraal: meerdere structuren aan dezelfde
kant
- Contralateraal: aan verschillende zijden
- Bilateraal: beide zijden
- Unilatereaal: 1 kant
- Anterior: vooraan (in romp: ventraal)
- Posterior: achteraan (in romp: dorsaal)
- Superior: hoger
- Inferior: lager
,Bewegingsterminologie:
- Abductie en adductie: beweging in het frontale vlak om het sagittale vlak
o Abductie: weg van het lichaam
o Adductie: naar het lichaam toe
o In schouder, pols, hand
- Flexie en extensie
o Flexie: buigen van gewrichten
o Extensie: strekken van gewrichten
o In elleboog- en kniegewricht, voorover en achterover buigen
o In de heup: ante- en retroflexie
o In enkel en pols: dorsaalflexie naar boven
plantairflexie (enkel)/palmairflexie (pols) naar beneden
- Endorotatie en exorotatie: beweginen van een ledemaat in het transversale vlak om de
longitudinale as
o Endo-: naar binnen
o Exo- : naar buiten
o In schouder, gebogen knie en heup
- Beweging van de schoudergordel
o Protractie: beweging van de scapula langs borstkas naar voren
o Retractie: beweging van de scapula langs borstkas naar achteren
o Elevatie: opwaartse beweging scapula
o Depressie: neerwaartse beweging scapula
o Laterorotatie: draaiing van angulus inferior scapulae naar buiten
o Mediorotatie: draaiing van angulus inferior scapulae naar binnen
- Beweging van de onderarm: draaiing van de radius binnen het lig annulare
o Pronatie: mediale beweging, handpalm draait naar achter (radius kruislings over
ulna)
o Supinatie: laterale beweging, handpalm terug naar voor (normale positie)
- Beweging voetzool
o Eversie: beweging naar lateraal
o Inversie: beweging naar mediaal
- Circumductie: draaiende beweging van extremiteit (verschillende spiergroepen worden 1
voor 1 aangesproken: adductoren/abductoren, flexoren/extensoren)
1
,Leerpad 2: Inleiding tot het zenuwstelsel (Gray’s p29-48)
Kennisclip 1
Inleidende begrippen
- Het neuron: met dendrieten, axonen, myeline, pre- en postsynaptisch neuron, ganglion
- De verschillende neuronale types qua vorm (unipolair, bipolair, multipolair, pseudounipolair,
anaxonisch neuron) en qua functie (afferent - motor//efferent - sensorisch//interneuron).
- Myeline rondom axonen - met knopen van Ranvier. De witte en grijze stof in hersenen en
ruggenmerg.
Anatomie neuron
Uitlopers neuron zijn dendrieten en een axon. Het axon
loopt over in synapsen. Het axon kan al dan niet omgeven
worden door myeline.
Signaal wordt altijd opgevangen door dendrieten en gaat
via neuron naar axon om bij synaps vrij te komen.
Signalen worden doorgegeven door allerlei soorten
transmitters (neurotransmitters, hormonen, NO, …). Deze
gaan informatie overdragen van het dendritische uiteinde
naar het axonale uiteinde.
Het neuron dat signaal uitzendt is het presynaptisch neuron, de ontvanger is het postsynaptisch
neuron. Plaats van contact is een opeenhoping van neuronale verbindingen. Dit is een ganglion
(=hoopjes neuronen).
2
, Opdeling neuronen op basis van vorm:
- Unipolair: 1 axon, geen echte dendrieten
- Bipolair: 1 axon, 1 dendriet
- Multipolair: 1 axon, 2 of meer dendrieten
- Pseudounipolair: uitloper is zowel axon als
dendriet
- Anaxonisch: axon is niet te onderscheiden van de
dendrieten
Opdeling op basis van functie:
- Afferente/sensorische neuronen sturen info van weefsels naar CZS
- Efferente/motorneuronen van CZS naar doelcellen
- Schakel/interneuronen vormen schakel van de keten
Voorbeeld:
Prik in je hand → hand voelt de prik → pijn via afferente pathway naar CZS thv ruggenmerg →
komen binnen aan achterzijde van merg → interneuronen/rechtstreekse verbinding met hersenen →
signaal geïntegreerd → antwoord via efferente neuronen aan ventrale zijde uitgestuurd → antwoord
naar spieren: hand wegtrekken
Myeline :
Myeline met
- vetrijk, rond axonen, isolatie, snellere impuls, vooral bij
lange banen knopen van Ranvier
- niet 1 structuur, knopen van Ranvier: signaal springt van ene
knooppunt naar andere
- myeline zorgt voor versnelde overdracht!
- Vetten in myeline geven witte uiterlijk aan neuronen, zien
we ook in hersenen en ruggenmerg
o zorgt voor witte stof (vetrijk, gemyeliniseerde
axonen)
o grijze stof is rijk aan korte axonen
3
