Samenvatting AK periode 1
Het overstromingsbewustzijn is erg laag in Nederland. Het is en blijft mogelijk dat Nederland
gedeeltelijk onderwater komt te liggen.
Een dijkring is een gebied dat wordt beschermd tegen buitenwater door primaire waterkeringen of
hoge gronden.
Een waterkering is een object dat oppervlakte water moet tegenhouden. Voorbeelden van
waterkeringen zijn: een dijk, sluis, dam of duin. Hoe sterker de waterkering hoe veiliger men zich
voelt. Waterkeringen worden om de 5 jaar beoordeeld.
Een waterschap is een regionale overheidsinstantie die tot taak heeft om de waterhuishouding te
regelen. Ze zijn verantwoordelijk voor het beheer, de bescherming en het onderhoud van dijken en
duinen.
De schade van een overstroming hangt af van de volgende factoren:
- Oppervlakte dijkring;
- Hoe diep de dijkring onder de zeespiegel ligt;
- Hoeveel inwoners in de dijkring;
- Waarde investeringen gevestigd in de dijkring.
Het grootste overstromingsgevaar kan worden veroorzaakt door NW-wind en extra hoge
waterstanden. Dit gevaar is erg lastig te voorspellen en ziet niemand aankomen.
Extra uitstoot van broeikasgassen die in de atmosfeer terechtkomen zorgt voor het versterkte
broeikaseffect en uiteindelijk klimaatverandering.
Door het smelten van landijs komt er meer water in de zee terecht en bij hoge temperaturen zal het
zeewater uitzetten. Beide zijn oorzaken van de zeespiegelstijging.
Neerslagregiem: de verdeling van de hoeveelheid neerslag over een bepaalde periode.
Hoe meer klimaatverandering, hoe hoger de temperatuur, hoe meer zeespiegelstijging, hoe meer
kustafslag, hoe meer de kust landinwaarts verplaatst.
Op sommige plekken groeit echter de zandvoorraad aan. Als er op een bepaalde plek tekort aan zand
is dan zorgen de wind en de stroming voor de aanvoer van zand uit een ander gebied.
Duinen zijn door de wind gevormde zandheuvels aan de landzijde van het strand. De planten die op
de duinen groeien zorgen voor stevigheid.
Nederlandse kust opgedeeld:
- Waddenkust, wadden zijn buitendijkse gronden die alleen bij hoogwater overstromen. Bij
laagwater vallen grote oppervlakte droog.
- Gesloten kust, opgebouwd uit duinen en strandwallen. Strandwallen zijn de onderwater
gelegen zandbanken die bij eb droogvallen.
- Estuariumkust, een estuarium is een trechtervormige riviermonding waar zoet rivierwater en
zout zeewater zich vermengen.
In een estuarium wordt het verschil in
waterstand bij eb en vloed landinwaarts
groter. Dat komt doordat de riviermonding
vanuit zee gezien steeds nauwer wordt.
Zachte kusten zijn geheel van natuurlijke
oorsprong. Voorbeelden van onderdelen van
de zachte kust zijn: duinen, stranden en
wadden.
Harde kusten zijn door de mens gebouwd en
versterkt. Voorbeelden van harde kusten zijn:
, zeedijken en dammen. Het nadeel van een harde kust is dat de kust zich niet meer vrij kan
bewegen.
De opbouw en afbraak van de kust onder invloed van de krachten van wind en water noemt men een
dynamisch syseem.
De wind is medeverantwoordelijk voor het ontstaan van golven en zeestromingen, opstuwing van
water, het transport van zand en zandsedimentatie.
Erosie: water neemt zand van de duinen mee terug de zee in waar het later op het strand naar de
bodem zakt.
Sedimentatie: zand dat naar de bodem zakt. In diep water is de stroomsnelheid groter en vindt
sedimentatie dus zelden plaats.
De waterbeweging die het gevolg is van de afwisseling van eb en vloed wordt de getijdenstroming
genoemd.
Hoogtij: maximale waterhoogte
Laagtij: minimale waterhoogte
Doodtij: verschil tussen hoog- en laagwater is minimaal. Als de aantrekkingskracht van de zon en de
maan haaks op elkaar staan.
Springtij: extra hoog water dat onstaat door de samenvalling van de aantrekkingskracht van de zon
en de maan
Dynamisch kustbeheer: het in stand houden van de kust waarbij er wordt vertrouwd op de
natuurlijke processen. De kust is een systeem met genoeg veerkracht om de veranderingen in de
natuur op te vangen. De kustlijn mag in een bepaalde bandbreedte bewegen, zodat water en wind de
ruimte hebben om op te bouwen en af te breken.
Twee soorten zandsuppleties (zandopspuitingen):
1. Strandsuppletie: zand op het strand
2. Vooroeversuppletie: zand in de vooroever
Er wordt vaker gebruik gemaakt van de
vooroeversuppletie, omdat deze goedkoper is en
minder overlast veroorzaakt.
Een zandmotor is een
door de mens aangelegd
schiereiland, dat
langzaam door wind en
water wordt afgebroken.
Dit afgebroken zand zal
zich over de hele
Nederlandse kust
verdelen. Op deze
manier kan ook het zand op een natuurlijke wijze
worden verplaatst.
Een slufter is een door een getijden gecreeërde geul tussen de duinen. Het samenspel tussen wind en
zee, de afwisseling van zout en zoet water en de hoogteverschillen zorgen voor een gradiëntrijk
milieu. De reden van een slufter is dus ook het ontstaan van nieuwe stukken natuur.
Bolwerkvorming: het bebouwen rond de duinen, waardoor ze niet meer vrij kunnen bewegen.
Bolwerkvorming zorgt voor een toename van het overstromingsrisico.
Het overstromingsbewustzijn is erg laag in Nederland. Het is en blijft mogelijk dat Nederland
gedeeltelijk onderwater komt te liggen.
Een dijkring is een gebied dat wordt beschermd tegen buitenwater door primaire waterkeringen of
hoge gronden.
Een waterkering is een object dat oppervlakte water moet tegenhouden. Voorbeelden van
waterkeringen zijn: een dijk, sluis, dam of duin. Hoe sterker de waterkering hoe veiliger men zich
voelt. Waterkeringen worden om de 5 jaar beoordeeld.
Een waterschap is een regionale overheidsinstantie die tot taak heeft om de waterhuishouding te
regelen. Ze zijn verantwoordelijk voor het beheer, de bescherming en het onderhoud van dijken en
duinen.
De schade van een overstroming hangt af van de volgende factoren:
- Oppervlakte dijkring;
- Hoe diep de dijkring onder de zeespiegel ligt;
- Hoeveel inwoners in de dijkring;
- Waarde investeringen gevestigd in de dijkring.
Het grootste overstromingsgevaar kan worden veroorzaakt door NW-wind en extra hoge
waterstanden. Dit gevaar is erg lastig te voorspellen en ziet niemand aankomen.
Extra uitstoot van broeikasgassen die in de atmosfeer terechtkomen zorgt voor het versterkte
broeikaseffect en uiteindelijk klimaatverandering.
Door het smelten van landijs komt er meer water in de zee terecht en bij hoge temperaturen zal het
zeewater uitzetten. Beide zijn oorzaken van de zeespiegelstijging.
Neerslagregiem: de verdeling van de hoeveelheid neerslag over een bepaalde periode.
Hoe meer klimaatverandering, hoe hoger de temperatuur, hoe meer zeespiegelstijging, hoe meer
kustafslag, hoe meer de kust landinwaarts verplaatst.
Op sommige plekken groeit echter de zandvoorraad aan. Als er op een bepaalde plek tekort aan zand
is dan zorgen de wind en de stroming voor de aanvoer van zand uit een ander gebied.
Duinen zijn door de wind gevormde zandheuvels aan de landzijde van het strand. De planten die op
de duinen groeien zorgen voor stevigheid.
Nederlandse kust opgedeeld:
- Waddenkust, wadden zijn buitendijkse gronden die alleen bij hoogwater overstromen. Bij
laagwater vallen grote oppervlakte droog.
- Gesloten kust, opgebouwd uit duinen en strandwallen. Strandwallen zijn de onderwater
gelegen zandbanken die bij eb droogvallen.
- Estuariumkust, een estuarium is een trechtervormige riviermonding waar zoet rivierwater en
zout zeewater zich vermengen.
In een estuarium wordt het verschil in
waterstand bij eb en vloed landinwaarts
groter. Dat komt doordat de riviermonding
vanuit zee gezien steeds nauwer wordt.
Zachte kusten zijn geheel van natuurlijke
oorsprong. Voorbeelden van onderdelen van
de zachte kust zijn: duinen, stranden en
wadden.
Harde kusten zijn door de mens gebouwd en
versterkt. Voorbeelden van harde kusten zijn:
, zeedijken en dammen. Het nadeel van een harde kust is dat de kust zich niet meer vrij kan
bewegen.
De opbouw en afbraak van de kust onder invloed van de krachten van wind en water noemt men een
dynamisch syseem.
De wind is medeverantwoordelijk voor het ontstaan van golven en zeestromingen, opstuwing van
water, het transport van zand en zandsedimentatie.
Erosie: water neemt zand van de duinen mee terug de zee in waar het later op het strand naar de
bodem zakt.
Sedimentatie: zand dat naar de bodem zakt. In diep water is de stroomsnelheid groter en vindt
sedimentatie dus zelden plaats.
De waterbeweging die het gevolg is van de afwisseling van eb en vloed wordt de getijdenstroming
genoemd.
Hoogtij: maximale waterhoogte
Laagtij: minimale waterhoogte
Doodtij: verschil tussen hoog- en laagwater is minimaal. Als de aantrekkingskracht van de zon en de
maan haaks op elkaar staan.
Springtij: extra hoog water dat onstaat door de samenvalling van de aantrekkingskracht van de zon
en de maan
Dynamisch kustbeheer: het in stand houden van de kust waarbij er wordt vertrouwd op de
natuurlijke processen. De kust is een systeem met genoeg veerkracht om de veranderingen in de
natuur op te vangen. De kustlijn mag in een bepaalde bandbreedte bewegen, zodat water en wind de
ruimte hebben om op te bouwen en af te breken.
Twee soorten zandsuppleties (zandopspuitingen):
1. Strandsuppletie: zand op het strand
2. Vooroeversuppletie: zand in de vooroever
Er wordt vaker gebruik gemaakt van de
vooroeversuppletie, omdat deze goedkoper is en
minder overlast veroorzaakt.
Een zandmotor is een
door de mens aangelegd
schiereiland, dat
langzaam door wind en
water wordt afgebroken.
Dit afgebroken zand zal
zich over de hele
Nederlandse kust
verdelen. Op deze
manier kan ook het zand op een natuurlijke wijze
worden verplaatst.
Een slufter is een door een getijden gecreeërde geul tussen de duinen. Het samenspel tussen wind en
zee, de afwisseling van zout en zoet water en de hoogteverschillen zorgen voor een gradiëntrijk
milieu. De reden van een slufter is dus ook het ontstaan van nieuwe stukken natuur.
Bolwerkvorming: het bebouwen rond de duinen, waardoor ze niet meer vrij kunnen bewegen.
Bolwerkvorming zorgt voor een toename van het overstromingsrisico.
