HC 4 – Inleiding staats- en bestuursrecht
Wat is staatsrecht? Het geheel van rechtsregels dat betrekking heeft op de organisatie van de met gezag
beklede organen en de grenzen van hun gezag> legaliteitsbeginsel.
Wat is bestuursrecht? Het geheel van rechtsregels dat betrekking heeft op de relatie tussen het openbaar
gezag en de burgers.
Publiekrecht en privaatrecht:
Publiekrecht: verticale verhouding tussen burger en overheid.
Privaatrecht: horizontale verhouding tussen burgers onderling.
Nederland:
Koninkrijk.
Democratische rechtsstaat.
Gedecentraliseerde eenheidsstaat.
Hoofdstuk 7 Grondwet: openbare lichamen.
Artikel 2:1, eerste lid, van het Burgerlijk Wetboek: de Staat, de provincies, de gemeenten, de
waterschappen… bezitten rechtspersoonlijkheid.
Openbare lichamen: rechtspersoonlijkheid, privaatrechtelijke rechten en plichten.
Bestuursorgaan: publiekrechtelijke bevoegdheden.
De drie grote B’s van het bestuursrecht:
Bestuursorgaan: art. 1:1 Awb.
Belanghebbende: art. 1:2 Awb.
Besluit: art. 1:3 Awb.
Korte geschiedenis van rechtsbescherming tegen de overheid:
Onafhankelijke rechter, rechtsstaatgedachte.
Artikel 6 EVRM.
Niet altijd gemeengoed geweest.
1848: ministeriële verantwoordelijkheid.
1861: Wet op de Raad van State: administratief beroep, ontwikkeling van kroonjurisprudentie tot de
zaak Benthem (1985).
1887: grondwetsherziening voorziet in mogelijkheid van bestuursrechtspraak.
Via Wet Arob naar de Awb en verder:
1976: Wet administratieve rechtspraak.
1994: totstandkoming van de Algemene wet bestuursrecht.
Awb niet het eindpunt.
Bestuursorgaan, art. 1:1 lid 1 Awb:
A-orgaan:
Orgaan van een.
Rechtspersoon ingesteld krachtens publiekrecht. (rikp)
B-orgaan:
Een ander persoon of college.
Openbaar gezag.
Zie echter ook lid 2 (uitzondering op lid 1) en lid 3 (uitzondering op lid 2).
ABRvS 26 oktober 2005, ECLI:NL:RVS:2005:AU4987 (De Nederlandsche Bank), p. 42:
18 augustus 2003: Besluit DNB tot afwijzing verzoek appellante.
Datum onbekend: Bezwaarschrift ingediend.
20 april 2004: Bezwaar ongegrond verklaard.
Datum onbekend: Beroep ingesteld.
3 januari 2005: Beroep ongegrond verklaard.
Datum onbekend: Hoger beroep ingesteld (ontvangen op 11 feb).
26 oktober 2005: Hoger beroep ongegrond verklaard.
R.o. 1: rechtsvraag (impliciet): mocht DNB het verzoek van Free Record Shop tot omwisseling van
guldens weigeren?
R.o. 2.2: voorvraag (impliciet): heeft de rechtbank terecht aangenomen dat De Nederlandsche Bank
kwalificeert als a-orgaan?
R.o. 2.2.1: a-orgaan? Nee, want N.V.
R.o. 2.2.2-2.2.3: b-orgaan> ja, met betrekking tot (weigering van) omwisseling, gelet op wettelijke
overheidstaak.
Wat is staatsrecht? Het geheel van rechtsregels dat betrekking heeft op de organisatie van de met gezag
beklede organen en de grenzen van hun gezag> legaliteitsbeginsel.
Wat is bestuursrecht? Het geheel van rechtsregels dat betrekking heeft op de relatie tussen het openbaar
gezag en de burgers.
Publiekrecht en privaatrecht:
Publiekrecht: verticale verhouding tussen burger en overheid.
Privaatrecht: horizontale verhouding tussen burgers onderling.
Nederland:
Koninkrijk.
Democratische rechtsstaat.
Gedecentraliseerde eenheidsstaat.
Hoofdstuk 7 Grondwet: openbare lichamen.
Artikel 2:1, eerste lid, van het Burgerlijk Wetboek: de Staat, de provincies, de gemeenten, de
waterschappen… bezitten rechtspersoonlijkheid.
Openbare lichamen: rechtspersoonlijkheid, privaatrechtelijke rechten en plichten.
Bestuursorgaan: publiekrechtelijke bevoegdheden.
De drie grote B’s van het bestuursrecht:
Bestuursorgaan: art. 1:1 Awb.
Belanghebbende: art. 1:2 Awb.
Besluit: art. 1:3 Awb.
Korte geschiedenis van rechtsbescherming tegen de overheid:
Onafhankelijke rechter, rechtsstaatgedachte.
Artikel 6 EVRM.
Niet altijd gemeengoed geweest.
1848: ministeriële verantwoordelijkheid.
1861: Wet op de Raad van State: administratief beroep, ontwikkeling van kroonjurisprudentie tot de
zaak Benthem (1985).
1887: grondwetsherziening voorziet in mogelijkheid van bestuursrechtspraak.
Via Wet Arob naar de Awb en verder:
1976: Wet administratieve rechtspraak.
1994: totstandkoming van de Algemene wet bestuursrecht.
Awb niet het eindpunt.
Bestuursorgaan, art. 1:1 lid 1 Awb:
A-orgaan:
Orgaan van een.
Rechtspersoon ingesteld krachtens publiekrecht. (rikp)
B-orgaan:
Een ander persoon of college.
Openbaar gezag.
Zie echter ook lid 2 (uitzondering op lid 1) en lid 3 (uitzondering op lid 2).
ABRvS 26 oktober 2005, ECLI:NL:RVS:2005:AU4987 (De Nederlandsche Bank), p. 42:
18 augustus 2003: Besluit DNB tot afwijzing verzoek appellante.
Datum onbekend: Bezwaarschrift ingediend.
20 april 2004: Bezwaar ongegrond verklaard.
Datum onbekend: Beroep ingesteld.
3 januari 2005: Beroep ongegrond verklaard.
Datum onbekend: Hoger beroep ingesteld (ontvangen op 11 feb).
26 oktober 2005: Hoger beroep ongegrond verklaard.
R.o. 1: rechtsvraag (impliciet): mocht DNB het verzoek van Free Record Shop tot omwisseling van
guldens weigeren?
R.o. 2.2: voorvraag (impliciet): heeft de rechtbank terecht aangenomen dat De Nederlandsche Bank
kwalificeert als a-orgaan?
R.o. 2.2.1: a-orgaan? Nee, want N.V.
R.o. 2.2.2-2.2.3: b-orgaan> ja, met betrekking tot (weigering van) omwisseling, gelet op wettelijke
overheidstaak.
