Probleem 2a – Interviewen: dat kan toch iedereen?
Leerdoelen:
Leerdoel 1: Wat houdt een kwalitatief interview in? Of: Wat zijn de kenmerken en de doelen van een kwalitatief
interview?
Leerdoel 2: Welke soorten interviews en welke typen interviewvragen bestaan er?
Leerdoel 3: Welke aspecten zijn belangrijk bij de opzet en uitvoering van een interview?
Boek 1: Kwalitatief interviewen: kunst en kunde, pp. 31-105
Leerdoel 1: Wat houdt een kwalitatief interview in? Of: Wat zijn de kenmerken en de doelen van een kwalitatief
interview?
Kenmerken:
1. Het interview is een onderzoeksinstrument.
2. De onderzoeker bepaalt het onderwerp voor het interview en selecteert doelbewust de personen
die worden geïnterviewd.
3. Zowel vreemden als bekenden worden geïnterviewd.
4. De onderzoeker leidt het interview, stelt doelgericht thema’s en verkent deze.
5. Het antwoord staat niet van tevoren vast.
6. De respondent bepaalt grotendeels de omvang en het type informatie dat wordt gegeven.
5 doelen in een kwalitatief interview:
1. Diepte en detail: informatie vergaren over elk aspect van een onderdeel, door middel van
doorvragen. Diepte bereik je door verder te gaan dan oppervlakkige informatie.
2. Nuance: je kijkt naar de omstandigheden waaronder de antwoorden gegeven worden.
3. Levendigheid: je zorgt ervoor dat er ruimte is om antwoorden te geven voor de respondent.
4. Rijk aan informatie: je zorgt ervoor dat er veel verschillende thema’s en onderwerpen voorbij
komen. Dit doe je door door te vragen en vervolgvragen te stellen.
5. Onderscheid met andere vormen van informatievergaring: het interview heeft een
wetenschappelijk of praktijkgericht doel.
Omschrijvingen van een kwalitatief interview:
1. Doelgerichtheid op informatievergaring: er is een onderzoeksvraag.
2. Roldifferentiatie: de onderzoeker stelt vragen en de respondent geeft antwoord.
3. De openheid ten aanzien van mogelijke antwoorden: er is geen sturing op antwoordinhoud.
4. De diepgang waarmee informatie wordt verzameld: vooral open vragen, in tegenstelling tot
kwantitatief.
Definitie kwalitatief interview: een kwalitatief interview is een vorm van informatieverzameling,
waarbij de interviewer één of meer respondenten bevraagt op grond van een onderzoeksvraagstelling.
Daarbij geeft de interviewer aan de respondenten ruimte voor uitwijding – in hun eigen woorden –
over de door hen ervaren feiten, hun beleving, betekenisverlening en nuanceringen met betrekking
tot het onderwerp van onderzoek en eventuele effecten daarvan op hun leven. De interviewer
probeert daarmee de leefwereld van de respondenten te begrijpen en doorgronden.
Opvattingen over kennisvergaring in een kwalitatief interview:
1. Begrip/kennis ontstaat door mensen in hun eigen woorden over hun ervaringen te laten vertellen.
2. Interviewen impliceert een relatie tussen onderzoeker en respondent die aan beide zijden
verplichtingen schept.
3. In de relatie tussen interviewer en respondent kunnen machtsaspecten en sekse(verschillen) een
rol spelen.
4. Aan de opvatting over kennisvergaring die bij het kwalitatieve interview hoort, is ook een ethiek
verbonden, en standaarden om de kwaliteit van het onderzoek te beoordelen, de humaniteit van
de relatie tussen onderzoeker en respondent en de volledigheid en accuratesse van de data en
het onderzoeksrapport.
Skill learning cycle:
1. Planning: formuleer de relevante vragen die je wilt stellen tijdens het interview. Verwoord de
vragen dusdanig dat ze uitnodigen tot antwoorden. Gebruik bij volgende of vervolginterviews
informatie uit de voorgaande interviews om je vragen te (her)formuleren of aan te scherpen.
, 2. Doen: zorg voor een open, veilige sfeer en zet dan pas opnameapparatuur aan. Stel de
geformuleerde vraag, luister naar het antwoord en observeer de respondent. Evalueer het
antwoord en vraag (eventueel) door.
3. Transcriptie en analyse: transcribeer de opname (of laat dit doen). Analyseer je eigen gedrag
vanaf de opname. Let daarbij op intonatie, onderbreken van respondent, flow van het interview.
Analysepunten mbt validiteit en betrouwbaarheid staan in de box reflectie.
4. Reflectie: reflecteer op de verkregen informatie naar inhoud (is de informatie relevant genoeg
voor je probleemstelling? Spreken de respondenten en jij wel over hetzelfde?) Reflecteer op je
eigen interviewergedrag en noteer daarbij aandachtspunten voor de nog komende interviews.
Leerdoel 2: Welke soorten interviews en welke typen interviewvragen bestaan er?
Soorten interviews:
Individuele interviews: je interviewt één of twee mensen. Fasering van het individuele interview:
1. Opening: je stelt de respondent op zijn gemak en opent met een introductie waarin zowel het
onderzoeksdoel als het verloop van het interview en het onderzoek kort geschetst wordt.
Vertrouwelijkheid wordt gegarandeerd. Toestemming wordt gevraagd voor het gebruik van
opnameapparatuur. Als deze verkregen is, wordt het opnameapparaat ingeschakeld.
2. Beginvraag en verdieping: je stelt de beginvraag, de respondent geeft antwoord. Hierbij
wordt de respondent geobserveerd, regelmatig aangekeken, er worden eventueel
doorvragen gesteld en andere technieken toegepast (hummen, papegaaien, stiltes) om de
flow in het interview te krijgen en te houden en ruimte te scheppen voor verdieping. Als je
meerdere hoofdvragen hebt, zul je op een gegeven moment overschakelen op een volgend
thema.
3. Nieuw thema aanboren met een hoofdvraag: afhankelijk van het soort interview heb je
eventueel meerdere thema’s die je aan bod wilt laten komen bij het interview. Op het
moment dat je meent dat een bepaald thema voldoende is uitgediept, zou je via een
hoofdvraag een volgend thema kunnen aansnijden. Controleer echter vooraf met een
samenvatting + open vraag over aanvullingen of het voorgaande thema inderdaad voldoende
is uitgewerkt! Ook hier gebeurt vervolgens hetzelfde als in de vorige fase: via door- en
eventueel vervolgvragen, samenvattingen en andere technieken stimuleer je de respondent
om door te praten en zorg je voor zowel flow in het interview als voldoende rapport.
4. Toewerken naar afronding: als je meent voldoende informatie te hebben vergaard of denkt
dat in verband met de (afgesproken) tijd, moeheid bij de respondent of jezelf het interview
(beter) afgerond kan worden, kun je toewerken naar de afronding. Vat alles nog even kort
samen in je eigen woorden, op overstijgend niveau om na te gaan of alles aan de orde is
geweest en je alles goed begrepen hebt. Mochten er zaken naar voren komen die nog
behandeld moeten worden, weeg dan af of dit het juiste moment is of noteer ze voor een
vervolginterview.
5. Afronding: bedank de respondent voor diens tijd, zet de opnameapparatuur uit en laat wat
ruimte voor napraten. (Soms komt nu de belangrijkste informatie naar voren!) Maak indien
gewenst en mogelijk een afspraak voor een vervolginterview (met voldoende tussenruimte
voor transcriptie en analyse, zodat je in het vervolginterview zaken uit dit interview gericht
kunt navragen). Lukt het niet voldoende tussenruimte in te plannen, maak dan na elk
interview uitgebreide aantekeningen (vanuit je trefwoorden) en luister de band af, opdat je
voldoende materiaal hebt voor het vervolginterview.
Groepsinterviews: je interviewt over het algemeen zes tot tien mensen tegelijk.
Culturele interviews: het gaat over alledaagse onderwerpen, waar mensen vaak niet bewust bij
stilstaan.
Thematische interviews: het gaat over een afgebakend onderwerp dat vaak in een bepaald
tijdskader wordt geplaatst.
Formeel interview.
Informeel interview.
Keuze voor een individueel of een groepsinterview:
Leerdoelen:
Leerdoel 1: Wat houdt een kwalitatief interview in? Of: Wat zijn de kenmerken en de doelen van een kwalitatief
interview?
Leerdoel 2: Welke soorten interviews en welke typen interviewvragen bestaan er?
Leerdoel 3: Welke aspecten zijn belangrijk bij de opzet en uitvoering van een interview?
Boek 1: Kwalitatief interviewen: kunst en kunde, pp. 31-105
Leerdoel 1: Wat houdt een kwalitatief interview in? Of: Wat zijn de kenmerken en de doelen van een kwalitatief
interview?
Kenmerken:
1. Het interview is een onderzoeksinstrument.
2. De onderzoeker bepaalt het onderwerp voor het interview en selecteert doelbewust de personen
die worden geïnterviewd.
3. Zowel vreemden als bekenden worden geïnterviewd.
4. De onderzoeker leidt het interview, stelt doelgericht thema’s en verkent deze.
5. Het antwoord staat niet van tevoren vast.
6. De respondent bepaalt grotendeels de omvang en het type informatie dat wordt gegeven.
5 doelen in een kwalitatief interview:
1. Diepte en detail: informatie vergaren over elk aspect van een onderdeel, door middel van
doorvragen. Diepte bereik je door verder te gaan dan oppervlakkige informatie.
2. Nuance: je kijkt naar de omstandigheden waaronder de antwoorden gegeven worden.
3. Levendigheid: je zorgt ervoor dat er ruimte is om antwoorden te geven voor de respondent.
4. Rijk aan informatie: je zorgt ervoor dat er veel verschillende thema’s en onderwerpen voorbij
komen. Dit doe je door door te vragen en vervolgvragen te stellen.
5. Onderscheid met andere vormen van informatievergaring: het interview heeft een
wetenschappelijk of praktijkgericht doel.
Omschrijvingen van een kwalitatief interview:
1. Doelgerichtheid op informatievergaring: er is een onderzoeksvraag.
2. Roldifferentiatie: de onderzoeker stelt vragen en de respondent geeft antwoord.
3. De openheid ten aanzien van mogelijke antwoorden: er is geen sturing op antwoordinhoud.
4. De diepgang waarmee informatie wordt verzameld: vooral open vragen, in tegenstelling tot
kwantitatief.
Definitie kwalitatief interview: een kwalitatief interview is een vorm van informatieverzameling,
waarbij de interviewer één of meer respondenten bevraagt op grond van een onderzoeksvraagstelling.
Daarbij geeft de interviewer aan de respondenten ruimte voor uitwijding – in hun eigen woorden –
over de door hen ervaren feiten, hun beleving, betekenisverlening en nuanceringen met betrekking
tot het onderwerp van onderzoek en eventuele effecten daarvan op hun leven. De interviewer
probeert daarmee de leefwereld van de respondenten te begrijpen en doorgronden.
Opvattingen over kennisvergaring in een kwalitatief interview:
1. Begrip/kennis ontstaat door mensen in hun eigen woorden over hun ervaringen te laten vertellen.
2. Interviewen impliceert een relatie tussen onderzoeker en respondent die aan beide zijden
verplichtingen schept.
3. In de relatie tussen interviewer en respondent kunnen machtsaspecten en sekse(verschillen) een
rol spelen.
4. Aan de opvatting over kennisvergaring die bij het kwalitatieve interview hoort, is ook een ethiek
verbonden, en standaarden om de kwaliteit van het onderzoek te beoordelen, de humaniteit van
de relatie tussen onderzoeker en respondent en de volledigheid en accuratesse van de data en
het onderzoeksrapport.
Skill learning cycle:
1. Planning: formuleer de relevante vragen die je wilt stellen tijdens het interview. Verwoord de
vragen dusdanig dat ze uitnodigen tot antwoorden. Gebruik bij volgende of vervolginterviews
informatie uit de voorgaande interviews om je vragen te (her)formuleren of aan te scherpen.
, 2. Doen: zorg voor een open, veilige sfeer en zet dan pas opnameapparatuur aan. Stel de
geformuleerde vraag, luister naar het antwoord en observeer de respondent. Evalueer het
antwoord en vraag (eventueel) door.
3. Transcriptie en analyse: transcribeer de opname (of laat dit doen). Analyseer je eigen gedrag
vanaf de opname. Let daarbij op intonatie, onderbreken van respondent, flow van het interview.
Analysepunten mbt validiteit en betrouwbaarheid staan in de box reflectie.
4. Reflectie: reflecteer op de verkregen informatie naar inhoud (is de informatie relevant genoeg
voor je probleemstelling? Spreken de respondenten en jij wel over hetzelfde?) Reflecteer op je
eigen interviewergedrag en noteer daarbij aandachtspunten voor de nog komende interviews.
Leerdoel 2: Welke soorten interviews en welke typen interviewvragen bestaan er?
Soorten interviews:
Individuele interviews: je interviewt één of twee mensen. Fasering van het individuele interview:
1. Opening: je stelt de respondent op zijn gemak en opent met een introductie waarin zowel het
onderzoeksdoel als het verloop van het interview en het onderzoek kort geschetst wordt.
Vertrouwelijkheid wordt gegarandeerd. Toestemming wordt gevraagd voor het gebruik van
opnameapparatuur. Als deze verkregen is, wordt het opnameapparaat ingeschakeld.
2. Beginvraag en verdieping: je stelt de beginvraag, de respondent geeft antwoord. Hierbij
wordt de respondent geobserveerd, regelmatig aangekeken, er worden eventueel
doorvragen gesteld en andere technieken toegepast (hummen, papegaaien, stiltes) om de
flow in het interview te krijgen en te houden en ruimte te scheppen voor verdieping. Als je
meerdere hoofdvragen hebt, zul je op een gegeven moment overschakelen op een volgend
thema.
3. Nieuw thema aanboren met een hoofdvraag: afhankelijk van het soort interview heb je
eventueel meerdere thema’s die je aan bod wilt laten komen bij het interview. Op het
moment dat je meent dat een bepaald thema voldoende is uitgediept, zou je via een
hoofdvraag een volgend thema kunnen aansnijden. Controleer echter vooraf met een
samenvatting + open vraag over aanvullingen of het voorgaande thema inderdaad voldoende
is uitgewerkt! Ook hier gebeurt vervolgens hetzelfde als in de vorige fase: via door- en
eventueel vervolgvragen, samenvattingen en andere technieken stimuleer je de respondent
om door te praten en zorg je voor zowel flow in het interview als voldoende rapport.
4. Toewerken naar afronding: als je meent voldoende informatie te hebben vergaard of denkt
dat in verband met de (afgesproken) tijd, moeheid bij de respondent of jezelf het interview
(beter) afgerond kan worden, kun je toewerken naar de afronding. Vat alles nog even kort
samen in je eigen woorden, op overstijgend niveau om na te gaan of alles aan de orde is
geweest en je alles goed begrepen hebt. Mochten er zaken naar voren komen die nog
behandeld moeten worden, weeg dan af of dit het juiste moment is of noteer ze voor een
vervolginterview.
5. Afronding: bedank de respondent voor diens tijd, zet de opnameapparatuur uit en laat wat
ruimte voor napraten. (Soms komt nu de belangrijkste informatie naar voren!) Maak indien
gewenst en mogelijk een afspraak voor een vervolginterview (met voldoende tussenruimte
voor transcriptie en analyse, zodat je in het vervolginterview zaken uit dit interview gericht
kunt navragen). Lukt het niet voldoende tussenruimte in te plannen, maak dan na elk
interview uitgebreide aantekeningen (vanuit je trefwoorden) en luister de band af, opdat je
voldoende materiaal hebt voor het vervolginterview.
Groepsinterviews: je interviewt over het algemeen zes tot tien mensen tegelijk.
Culturele interviews: het gaat over alledaagse onderwerpen, waar mensen vaak niet bewust bij
stilstaan.
Thematische interviews: het gaat over een afgebakend onderwerp dat vaak in een bepaald
tijdskader wordt geplaatst.
Formeel interview.
Informeel interview.
Keuze voor een individueel of een groepsinterview:
