Samenvatting Rechtsbescherming tegen de overheid
Week 1
Functies van het bestuursrecht
1. Waarborgfunctie
2. Legaliserende functie
3. Instrumentele functie
Dimensies van overheidshandelen
1. Democratie: burgers hebben zeggenschap over het overheidshandelen
2. Liberale rechtsstaat: vrijheid, rechtszekerheid en rechtsgelijkheid van de burgers
tegenover de staat
3. Sociale rechtsstaat: overheid schept omstandigheden die het de burger mogelijk
maken gestalte aan zijn leven te geven
Bezwaar rechtbank ABRvS
De rechter moet terughoudend toetsen
Loeff Struycken
Oneens Eens
Rechtsstaatgedachte: rechterlijke controle van het Terughoudende toets is een passende reactie op
bestuurshandelen om de burger beslissingsruimte
rechtsbescherming te bieden
Waarborgfunctie en bescherming van de Trias politica: stoel bestuur
individuele burger Democratie: beslissingsruimte gekregen van de
democratische wetgever
1. Harmonisatiewet – Het toetsen van avv’s aan formele rechtsbeginselen is
rechtvaardig
2. HR Landbouwvliegers – terughoudende toets + willekeurssluis
3. HR Maxis/Praxis – bevestiging van terughoudende toetsing en willekeurssluis. Geen
indringende toets aan het evenredigheidsbeginsel mogelijk, dit is geen rechterlijke
toetsingsnorm!
4. HR Keuringsplaats Scheerwolde – wel indringende toetsing aan het
evenredigheidsbeginsel ex art. 3:4 Awb
5. HR Alcoholslot – afschaffing willekeurssluis HR Landbouwvliegers en HR
Maxis/Praxis gelden niet meer
Voorstel Widdershoven en Verdeelmodel Participatiewet (reactie op voorstel
Widdershoven)
Widdershoven Verdeelmodel Participatiewet
Afschaffen willekeurssluis Eens
Toetsen van Avv’s aan formele Toetsen van Avv’s aan formele rechtsbeginselen mag,
rechtsbeginselen toestaan en moet ook maar dit leidt niet tot onverbindend verklaring van deze
kunnen leiden tot onverbindend verklaring AVV. Dit kan enkel leiden tot het buiten gebruik laten van
de AVV indien deze volgens de rechter een zodanige
schending oplevert dat deze niet aan hoger recht, abbb’s
of andere rechtsbeginselen getoetst kan worden
Drietrapstoets van het HvJ EU overnemen: Niets over gezegd
evenwichtig-, geschikt- en noodzakelijkheid
, Samenvatting Rechtsbescherming tegen de overheid
OPERA-criteria
indien aan deze vereiste is voldaan kan worden gesproken van een belanghebbende
1. Objectief
= is het gevolg meetbaar of objectief waarneembaar?
2. Persoonlijk
= kan de persoon zich onderscheiden van anderen? Hiervoor moet degene daadwerkelijk
gevolgen van het besluit ervaren.
ABRvS Gevolgen van enige betekenis – er kan sprake zijn van een persoonlijk
belang indien iemand feitelijk gevolgen ondervindt van een activiteit, ook al valt deze
binnen de wettelijke grenswaarden. Echter, de feitelijke gevolgen mogen niet van te
geringe betekenis zijn zicht op, geur, afstand van
3. Eigen
= men moet opkomen voor zijn eigen belang, en niet voor die van een ander
4. Rechtstreeks
= direct causaal verband
5. Actueel
= het besluit is al genomen en niet hypothetisch
Relativiteitseis ex art. 8:69a Awb
= strekt de geschonden norm tot bescherming geldt enkel bij de bestuursrechter en niet in bezwaar
1. ABRvS Brummer – parallelle belangen leidt niet tot bescherming van de
geschonden norm,
2. Tenzij ABRvS Tuibrug – voldoende verweven belangen.
Week 2
Finale geschilbeslechting
= het finaal afdoen van een zaak
1. Passeren van gebreken ex art. 6:22 Awb
= ongegrondverklaring van beroep ondanks gebreken
Geen benadeling voor de belanghebbende
2. Rechtsgevolgen in stand laten ex art. 8:72 lid 3 onder a Awb
= beroep wordt gegrond verklaard, besluit wordt vernietigd, maar rechtsgevolgen blijven in
stand motiverings- of zorgvuldigheidsgebrek
HR Inrijverbod Hattem – voorheen werden de rechtsgevolgen alleen in stand
gelaten indien het bestuursorgaan geen beslissingsruimte had en er rechtens
maar een beslissing mogelijk was, nu niet meer
a. Het bestuursorgaan houdt vast aan het besluit
b. Het gebrek in het besluit is alsnog hersteld
c. De andere partijen in de zaak hebben zich er voldoende over kunnen uitlaten
d. De inhoud van vernietigd besluit moet na herstel van gebrek de rechterlijke
toetsing kunnen doorstaan
3. Zelf in de zaak voorzien ex art. 8:72 lid 3 sub b Awb
= het beroep wordt gegrond verklaard en de rechter plaatst zijn uitspraak i.p.v. het vernietigde
besluit HR Inrijverbod Hattem – kan nu ook met beslissingsruimte
Financiële zaken (schade) is dit de hoofdregel
Bij boetenbesluiten de wettelijke plicht ex art. 8:72a Awb
4. Bestuurlijke lus ex art. 8:51a lid 1 Awb
= de rechter doet een tussenuitspraak ex art. 8:80a Awb, waarbij hij aangeeft wat de
gebreken zijn en het bestuursorgaan in de gelegenheid stelt deze te hertstellen voordat hij
definitief uitspraak doet in het geschil termijn
Gebreken moeten herstelbaar zijn
Week 1
Functies van het bestuursrecht
1. Waarborgfunctie
2. Legaliserende functie
3. Instrumentele functie
Dimensies van overheidshandelen
1. Democratie: burgers hebben zeggenschap over het overheidshandelen
2. Liberale rechtsstaat: vrijheid, rechtszekerheid en rechtsgelijkheid van de burgers
tegenover de staat
3. Sociale rechtsstaat: overheid schept omstandigheden die het de burger mogelijk
maken gestalte aan zijn leven te geven
Bezwaar rechtbank ABRvS
De rechter moet terughoudend toetsen
Loeff Struycken
Oneens Eens
Rechtsstaatgedachte: rechterlijke controle van het Terughoudende toets is een passende reactie op
bestuurshandelen om de burger beslissingsruimte
rechtsbescherming te bieden
Waarborgfunctie en bescherming van de Trias politica: stoel bestuur
individuele burger Democratie: beslissingsruimte gekregen van de
democratische wetgever
1. Harmonisatiewet – Het toetsen van avv’s aan formele rechtsbeginselen is
rechtvaardig
2. HR Landbouwvliegers – terughoudende toets + willekeurssluis
3. HR Maxis/Praxis – bevestiging van terughoudende toetsing en willekeurssluis. Geen
indringende toets aan het evenredigheidsbeginsel mogelijk, dit is geen rechterlijke
toetsingsnorm!
4. HR Keuringsplaats Scheerwolde – wel indringende toetsing aan het
evenredigheidsbeginsel ex art. 3:4 Awb
5. HR Alcoholslot – afschaffing willekeurssluis HR Landbouwvliegers en HR
Maxis/Praxis gelden niet meer
Voorstel Widdershoven en Verdeelmodel Participatiewet (reactie op voorstel
Widdershoven)
Widdershoven Verdeelmodel Participatiewet
Afschaffen willekeurssluis Eens
Toetsen van Avv’s aan formele Toetsen van Avv’s aan formele rechtsbeginselen mag,
rechtsbeginselen toestaan en moet ook maar dit leidt niet tot onverbindend verklaring van deze
kunnen leiden tot onverbindend verklaring AVV. Dit kan enkel leiden tot het buiten gebruik laten van
de AVV indien deze volgens de rechter een zodanige
schending oplevert dat deze niet aan hoger recht, abbb’s
of andere rechtsbeginselen getoetst kan worden
Drietrapstoets van het HvJ EU overnemen: Niets over gezegd
evenwichtig-, geschikt- en noodzakelijkheid
, Samenvatting Rechtsbescherming tegen de overheid
OPERA-criteria
indien aan deze vereiste is voldaan kan worden gesproken van een belanghebbende
1. Objectief
= is het gevolg meetbaar of objectief waarneembaar?
2. Persoonlijk
= kan de persoon zich onderscheiden van anderen? Hiervoor moet degene daadwerkelijk
gevolgen van het besluit ervaren.
ABRvS Gevolgen van enige betekenis – er kan sprake zijn van een persoonlijk
belang indien iemand feitelijk gevolgen ondervindt van een activiteit, ook al valt deze
binnen de wettelijke grenswaarden. Echter, de feitelijke gevolgen mogen niet van te
geringe betekenis zijn zicht op, geur, afstand van
3. Eigen
= men moet opkomen voor zijn eigen belang, en niet voor die van een ander
4. Rechtstreeks
= direct causaal verband
5. Actueel
= het besluit is al genomen en niet hypothetisch
Relativiteitseis ex art. 8:69a Awb
= strekt de geschonden norm tot bescherming geldt enkel bij de bestuursrechter en niet in bezwaar
1. ABRvS Brummer – parallelle belangen leidt niet tot bescherming van de
geschonden norm,
2. Tenzij ABRvS Tuibrug – voldoende verweven belangen.
Week 2
Finale geschilbeslechting
= het finaal afdoen van een zaak
1. Passeren van gebreken ex art. 6:22 Awb
= ongegrondverklaring van beroep ondanks gebreken
Geen benadeling voor de belanghebbende
2. Rechtsgevolgen in stand laten ex art. 8:72 lid 3 onder a Awb
= beroep wordt gegrond verklaard, besluit wordt vernietigd, maar rechtsgevolgen blijven in
stand motiverings- of zorgvuldigheidsgebrek
HR Inrijverbod Hattem – voorheen werden de rechtsgevolgen alleen in stand
gelaten indien het bestuursorgaan geen beslissingsruimte had en er rechtens
maar een beslissing mogelijk was, nu niet meer
a. Het bestuursorgaan houdt vast aan het besluit
b. Het gebrek in het besluit is alsnog hersteld
c. De andere partijen in de zaak hebben zich er voldoende over kunnen uitlaten
d. De inhoud van vernietigd besluit moet na herstel van gebrek de rechterlijke
toetsing kunnen doorstaan
3. Zelf in de zaak voorzien ex art. 8:72 lid 3 sub b Awb
= het beroep wordt gegrond verklaard en de rechter plaatst zijn uitspraak i.p.v. het vernietigde
besluit HR Inrijverbod Hattem – kan nu ook met beslissingsruimte
Financiële zaken (schade) is dit de hoofdregel
Bij boetenbesluiten de wettelijke plicht ex art. 8:72a Awb
4. Bestuurlijke lus ex art. 8:51a lid 1 Awb
= de rechter doet een tussenuitspraak ex art. 8:80a Awb, waarbij hij aangeeft wat de
gebreken zijn en het bestuursorgaan in de gelegenheid stelt deze te hertstellen voordat hij
definitief uitspraak doet in het geschil termijn
Gebreken moeten herstelbaar zijn
