Samenvatting KERN A/C KTF periode 3
Begrippen bij zelfmanagement
- Eigen regie: Het vermogen om je eigen leven en noodzakelijke ondersteuning te regelen en
het praktische vermogen om jezelf te redden in lichamelijk, sociaal en psychisch opzicht.
- Zelfmanagement: Het zelf omgaan met de aandoening, symptomen en psychosociale
gevolgen van de aandoening.
- Empowerment: Een bewustwordingsproces, waarbij het gaat om mensen te stimuleren hun
eigen kracht te vinden en die te activeren.
- Veerkracht: Het vermogen om te herstellen van stress en tegenslag.
- Herstel: Een individueel proces gericht op het hervinden van de persoonlijke identiteit en het
hernemen van de regie op het leven.
- Zelfredzaamheid: Het vermogen van mensen om zichzelf te redden op alle levensterreinen
met zo min mogelijk professionele ondersteuning en zorg.
Er zijn 3 gebieden binnen de zelfredzaamheid:
1. Het leven met de ziekte (je krijgt een diagnose, maar je hebt nog veel vragen)
2. Focussen op de eisen die de ziekte met zich meebrengt (chronische ziekte, je aanpassen)
3. Organiseren van zorg- en hulpbronnen (wanneer je het ADL niet meer kunt volbrengen,
hoe ga je hulp regelen?)
Shared decisionmaking
Shared decisionmaking is een proces waarin de zorgprofessional en patiënt samen bespreken welke
behandeling of zorg het beste bij de patiënt past. Hierbij worden alle opties, voor- en nadelen,
voorkeuren en omstandigheden van de patiënt meegenomen.
Wat helpt in het vergroten van de regie over het eigen leven, is om een patiënt te betrekken en
ondersteunen bij (ingrijpende) beslissingen. Dit noemen we gezamenlijke besluitvorming, ofwel
shared decisionmaking. Gezamenlijk het keuzeproces doorlopen helpt de patiënt zijn keuze
weloverwogen te maken.
,Chronic Care Model (CCM)
Dit is een model voor de organisatie van zorg rondom chronisch zieken. Het is ontwikkeld om het
zorgsysteem te transformeren naar een systeem dat proactief, persoonsgericht en geïntegreerd is.
Er worden 4 niveaus onderscheiden:
- Community (gemeenschap)
- Organisatie
- Zorgteam/praktijk
- Patiënt
In het model krijgt de patiënt met één of meerdere chronische aandoeningen een centrale
rol in het zorgproces en daarmee verantwoordelijkheid voor zijn eigen gezondheid. de
zorgverlener is er niet alleen voor behandelingen, maar heeft ook een ondersteunende taak.
De ondersteuning is gericht op lichamelijk, psychische effecten en sociale gevolgen. In dit
zorgmodel staat niet langer de ziekte centraal, maar de behoeften van de persoon.
,Generiek Model Zelfmanagement
Bestaat uit een kern met verschillende ringen. Het lijkt op het raamwerk van positieve
gezondheid.
Kern Hierin staat zelfmanagement centraal. Een persoon met een (chronische)
aandoening die samen met de zorgverlener vaststelt wat hij zelf kan en wil doen.
Binnenste ring Hierin staan de competenties die een belangrijke rol spelen bij
zelfmanagement. Het betreft competenties die belangrijk zijn voor de ziekte, maar ook voor
de zorgverlener.
Middelste ring Hierin staan de aandachtsgebieden voor de zorgvrager. Met deze punten
kan je goed op de zorgvrager aansluiten en de zorg op maat bieden.
Buitenste ring Bevat de omgevingsfactoren en randvoorwaarden die invloed uitoefenen
op de invulling van mate aan zelfmanagement. Denk aan het organiseren van zorgprocessen,
ICT en kwaliteitseisen.
Overeenkomsten tussen de modellen:
, - Beide modellen gaan over chronische zorg
- Zelfmanagement staat bij beide centraal
- In beide modellen staan gezondheidssystemen & omgevingsfactoren
Het 5A-model
Het 5A-model is ontworpen om zorgverleners te helpen om structuur te geven aan
zelfmanagementondersteuning. Het model gaat over: Achterhalen, Adviseren, Afspreken, Assisteren
en Arrangeren.
- Achterhalen: verkennen van de situatie, wensen en behoeften van de zorgvrager.
- Adviseren: advies geven op maat, naar behoefte en op verzoek van de zorgvrager
(dus niet ongevraagd of een algemene voorlichting).
- Afspreken: als de zorgvrager voldoende is geïnformeerd, kunnen de zorgverlener en
patiënt samen doelen stelen.
- Assisteren: de zorgverlener verkent met de zorgvrager welke instructie of bijstand
nodig is om de doelen te bereiken, en wie daarbij kan helpen.
- Arrangeren: er worden afspraken met de zorgvrager gemaakt over het vervolg van de
zorg. Soms draagt de zorgverlener bepaalde taken over aan een andere hulpverlener.
Als er opnieuw contact met de zorgvrager is, begint het proces opnieuw. Arrangeren
gaat zo weer over in achterhalen: hoe is het gegaan met de afspraken/doelen en zijn
er nieuwe behoeften.
Rollen t.b.v. ondersteuning zelfmanagement
Begrippen bij zelfmanagement
- Eigen regie: Het vermogen om je eigen leven en noodzakelijke ondersteuning te regelen en
het praktische vermogen om jezelf te redden in lichamelijk, sociaal en psychisch opzicht.
- Zelfmanagement: Het zelf omgaan met de aandoening, symptomen en psychosociale
gevolgen van de aandoening.
- Empowerment: Een bewustwordingsproces, waarbij het gaat om mensen te stimuleren hun
eigen kracht te vinden en die te activeren.
- Veerkracht: Het vermogen om te herstellen van stress en tegenslag.
- Herstel: Een individueel proces gericht op het hervinden van de persoonlijke identiteit en het
hernemen van de regie op het leven.
- Zelfredzaamheid: Het vermogen van mensen om zichzelf te redden op alle levensterreinen
met zo min mogelijk professionele ondersteuning en zorg.
Er zijn 3 gebieden binnen de zelfredzaamheid:
1. Het leven met de ziekte (je krijgt een diagnose, maar je hebt nog veel vragen)
2. Focussen op de eisen die de ziekte met zich meebrengt (chronische ziekte, je aanpassen)
3. Organiseren van zorg- en hulpbronnen (wanneer je het ADL niet meer kunt volbrengen,
hoe ga je hulp regelen?)
Shared decisionmaking
Shared decisionmaking is een proces waarin de zorgprofessional en patiënt samen bespreken welke
behandeling of zorg het beste bij de patiënt past. Hierbij worden alle opties, voor- en nadelen,
voorkeuren en omstandigheden van de patiënt meegenomen.
Wat helpt in het vergroten van de regie over het eigen leven, is om een patiënt te betrekken en
ondersteunen bij (ingrijpende) beslissingen. Dit noemen we gezamenlijke besluitvorming, ofwel
shared decisionmaking. Gezamenlijk het keuzeproces doorlopen helpt de patiënt zijn keuze
weloverwogen te maken.
,Chronic Care Model (CCM)
Dit is een model voor de organisatie van zorg rondom chronisch zieken. Het is ontwikkeld om het
zorgsysteem te transformeren naar een systeem dat proactief, persoonsgericht en geïntegreerd is.
Er worden 4 niveaus onderscheiden:
- Community (gemeenschap)
- Organisatie
- Zorgteam/praktijk
- Patiënt
In het model krijgt de patiënt met één of meerdere chronische aandoeningen een centrale
rol in het zorgproces en daarmee verantwoordelijkheid voor zijn eigen gezondheid. de
zorgverlener is er niet alleen voor behandelingen, maar heeft ook een ondersteunende taak.
De ondersteuning is gericht op lichamelijk, psychische effecten en sociale gevolgen. In dit
zorgmodel staat niet langer de ziekte centraal, maar de behoeften van de persoon.
,Generiek Model Zelfmanagement
Bestaat uit een kern met verschillende ringen. Het lijkt op het raamwerk van positieve
gezondheid.
Kern Hierin staat zelfmanagement centraal. Een persoon met een (chronische)
aandoening die samen met de zorgverlener vaststelt wat hij zelf kan en wil doen.
Binnenste ring Hierin staan de competenties die een belangrijke rol spelen bij
zelfmanagement. Het betreft competenties die belangrijk zijn voor de ziekte, maar ook voor
de zorgverlener.
Middelste ring Hierin staan de aandachtsgebieden voor de zorgvrager. Met deze punten
kan je goed op de zorgvrager aansluiten en de zorg op maat bieden.
Buitenste ring Bevat de omgevingsfactoren en randvoorwaarden die invloed uitoefenen
op de invulling van mate aan zelfmanagement. Denk aan het organiseren van zorgprocessen,
ICT en kwaliteitseisen.
Overeenkomsten tussen de modellen:
, - Beide modellen gaan over chronische zorg
- Zelfmanagement staat bij beide centraal
- In beide modellen staan gezondheidssystemen & omgevingsfactoren
Het 5A-model
Het 5A-model is ontworpen om zorgverleners te helpen om structuur te geven aan
zelfmanagementondersteuning. Het model gaat over: Achterhalen, Adviseren, Afspreken, Assisteren
en Arrangeren.
- Achterhalen: verkennen van de situatie, wensen en behoeften van de zorgvrager.
- Adviseren: advies geven op maat, naar behoefte en op verzoek van de zorgvrager
(dus niet ongevraagd of een algemene voorlichting).
- Afspreken: als de zorgvrager voldoende is geïnformeerd, kunnen de zorgverlener en
patiënt samen doelen stelen.
- Assisteren: de zorgverlener verkent met de zorgvrager welke instructie of bijstand
nodig is om de doelen te bereiken, en wie daarbij kan helpen.
- Arrangeren: er worden afspraken met de zorgvrager gemaakt over het vervolg van de
zorg. Soms draagt de zorgverlener bepaalde taken over aan een andere hulpverlener.
Als er opnieuw contact met de zorgvrager is, begint het proces opnieuw. Arrangeren
gaat zo weer over in achterhalen: hoe is het gegaan met de afspraken/doelen en zijn
er nieuwe behoeften.
Rollen t.b.v. ondersteuning zelfmanagement
